Hợp nhất văn bản: Có nên xã hội hóa

Việc hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật có nên quy định cứng chỉ thuộc thẩm quyền của nhà nước hay có thể xã hội hoá, huy động các tổ chức cùng tham gia đang là vấn đề khiến không ít chuyên gia “đau đầu”.

Về trách nhiệm tổ chức hợp nhất văn bản, dự thảo Pháp lệnh hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật - do Bộ Tư pháp được giao chủ trì xây dựng - đang đưa ra 3 phương án.

Phương án 1 giao trách nhiệm hợp nhất văn bản cho một cơ quan duy nhất, có thể là Bộ Tư pháp hoặc Văn phòng Chính phủ.

Phương án 2 có phân cấp, trong đó Văn phòng Qu ốc hội hợp nhất luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, còn một cơ quan chịu trách nhiệm hợp nhất tất cả các văn bản khác.

Phương án cuối cùng theo hướng giao cho cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản.

Cụ thể, cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sửa đổi, bổ sung chủ trì, phối hợp với Văn phòng Quốc hội hợp nhất luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, UBTVQH; chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ hợp nhất nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.

Cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản chịu trách nhiệm hợp nhất văn bản của Hội đồng Thẩm phán TANDTC, Chánh án TANDTC, Viện trưởng VKSNDTC, Tổng Kiểm toán Nhà nước, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.

Cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản chủ trì, phối hợp với các cơ quan phối hợp soạn thảo văn bản liên tịch hợp nhất văn bản.

Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo phương án nào?

Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự Kinh tế (Bộ Tư pháp) Dương Đăng Huệ nhấn mạnh:  cơ quan chủ trì soạn thảo hoặc có thẩm quyền ban hành văn bản là cơ quan chủ trì việc hợp nhất, chứ không nên tập trung vào một đầu mối.

Về lâu dài, hợp nhất là công việc mà các tổ chức đều có thể làm nhưng vấn đề là nhà nước sẽ điều chỉnh như thế nào để văn bản hợp nhất đảm bảo sự chính xác cả nội dung lẫn ngôn ngữ của văn bản được hợp nhất.

Ông Huệ lưu ý, nhà nước điều chỉnh không phải là phê duyệt mà chỉ đưa ra ý kiến tham khảo đối với việc hợp nhất của các tổ chức.

Đây chính là chủ trương xã hội hoá được Thứ trưởng thường trực Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên đồng tình.

Tuy nhiên, một chuyên gia pháp lý của Văn phòng Quốc hội lại ủng hộ phương án 1.

Phân tích hợp nhất văn bản là công việc mang tính kỹ thuật đơn thuần, khác với pháp điển hoá đòi hỏi tính chuyên môn sâu, ông nhận xét phương án của ông Huệ hợp với việc pháp điển hoá hơn.

Vì vậy, ông kiến nghị nên tập trung vào một đầu mối và “nếu Bộ Tư pháp chủ trì hợp nhất thì hay nhất”.

LS. Trần Hữu Huỳnh – Trưởng ban Pháp chế VCCI cũng tán thành phương án thống nhất giao cho một cơ quan. Nhưng ông lại khẳng định, điều đó không có nghĩa là trói buộc các tổ chức khác không được làm.
Không nghiêng hẳn về phương án nào, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường nêu quan điểm, điều quan trọng là phải hợp nhất văn bản cùng cấp.

Chẳng hạn, Luật và nghị quyết của Quốc hội có thể được hợp nhất với nhau, còn văn bản của Quốc hội với Chính phủ hay của Quốc hội với UBTVQH là không thể hợp nhất được.

Tuy nhiên, Bộ trưởng đề nghị, nên chăng Văn phòng Chính phủ đang giữ vai trò chủ quản trong in việc Công báo thì sẽ đảm nhiệm luôn việc hợp nhất.

Hoàng Thư