Họp mở rộng thẩm tra sơ bộ dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Về phía Bộ Tư pháp có đồng chí Nguyễn Thanh Ngọc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Tổ trưởng Tổ soạn thảo dự án Luật; lãnh đạo Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý; ngoài ra còn có đại diện Bộ Công an, Bộ Tài chính dự họp.

Tham dự họp có đại diện Bộ Công an, Bộ Nội vụ, Uỷ ban Công tác đại biểu của Quốc hội; một số đồng chí là Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội; đại diện lãnh đạo Vụ Văn hóa và Xã hội thuộc Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.

Tại cuộc họp, đồng chí Nguyễn Thanh Ngọc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp – đại diện cơ quan chủ soạn thảo trình bày tóm tắt nội dung cơ bản của dự án Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi). Theo đó, việc xây dựng Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về khuyến khích, phát triển các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài Toà án; kế thừa các quy định còn phù hợp và kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, bất cập trong các quy định của Luật Hoà giải ở cơ sở năm 2013, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, toàn diện và thống nhất nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hoà giải ở cơ sở, công tác quản lý nhà nước về hoà giải ở cơ sở trong thời gian tới. Việc xây dựng chính sách cũng như dự án Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi) đã bảo đảm thực hiện đúng trình tự, thủ tục quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Về cơ cấu, dự thảo Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi) gồm 05 chương, 35 điều quy định về nguyên tắc, chính sách của Nhà nước về hoà giải ở cơ sở, hoà giải viên, tổ hoà giải, người được mời tham gia hoà giải ở cơ sở, các bên trong hoà giải ở cơ sở; hoạt động hoà giải ở cơ sở; trách nhiệm cua cơ quan, tổ chức trong hoạt động hoà giải ở cơ sở. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cũng đã thông tin về những nội dung cơ bản, nội dung sửa đổi, bổ sung, lược bỏ của dự thảo Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi) so với Luật Hoà giải ở cơ sở năm 2013.

Lãnh đạo Ủy ban Văn hoá và Xã hội tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở. Các quy định của dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về công tác hòa giải và chủ trương xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến lĩnh vực hòa giải; các kết luận, kế hoạch của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy và xây dựng chính quyền địa phương 02 cấp; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh và đối ngoại; bảo đảm phù hợp với các quy định của Hiến pháp năm 2013 (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết số 203/2025/QH15). Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi) bảo đảm khả thi, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Thường trực Ủy ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội và các đại biểu tham gia cuộc họp có ý kiến đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số quy định tại dự thảo, tập trung vào một số nội dung gồm: (i) Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định về kinh phí cho công tác hoà giải bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Ngân sách nhà nước và thực tiễn công tác này, có cơ chế quản lý, sử dụng nguồn kinh phí hiệu quả; (ii) Nghiên cứu quy định Nhà nước có chính sách đặc thù đối với hòa giải ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và giao Chính phủ quy định chi tiết; (iii) Làm rõ phạm vi, điều kiện, lộ trình áp dụng công nghệ số và hòa giải trực tuyến trong hoạt động hòa giải ở cơ sở, tránh quy định hình thức, khó khả thi; (iv) Quy định đối tượng về người được mời để bảo đảm chính sách dân tộc và tôn giáo và phù hợp với thực tiễn, nghiên cứu bổ sung quy định nhằm nâng cao trách nhiệm và có cơ chế pháp lý bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người được mời tham gia hòa giải; (v) Nghiên cứu, chỉnh lý, hoàn thiện quy định về giải thích từ ngữ, tiêu chuẩn hoà giải viên, một số nguyên tắc tổ chức, hoạt động hoà giải ở cơ sở, bầu, chỉ định, công nhận hoà giải viên… nhằm bảo đảm chặt chẽ, toàn diện, tránh hành chính hoá hoạt động hoà giải ở cơ sở…

Kết luận cuộc họp, đồng chí Nguyễn Đắc Vinh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Uỷ viên Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội đã đánh giá cao công tác chuẩn bị hồ sơ dự án Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi), thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hoà giải ở cơ sở năm 2013 góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hoà giải ở cơ sở trong thời gian tới. Đồng chí đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứutiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Văn hoá và Xã hội để chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật. Đồng thời, đồng chí Nguyễn Đắc Vinh cũng nhấn mạnh một số nội dung cụ thể cần tiếp tiếp nghiên cứu, hoàn thiện như quy định về phạm vi điều chỉnh; kinh phí cho công tác hoà giải ở cơ sở; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hoà giải ở cơ sở; tổ hoà giải và một số nội dung liên quan khác. Trên cơ sở đó, đồng chí kết luận dự án Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi) đủ điều kiện để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.