Hồn của hoa

Đã mấy chục năm rồi, ông Viên vẫn giữ thói quen ngắm hoa quỳnh nở ban đêm. Khoảng mười một giờ, khi mọi người ngủ hết, không gian tĩnh mịch, mình ông pha ấm trà đặc, kê cái bàn nhỏ giữa vườn, bên cạnh những khóm quỳnh hương, ngồi đợi hoa nở. Quỳnh có hương thơm đặc biệt, bông trắng muốt, nở đúng mười hai giờ. Những cánh hoa nhỏ và dài xòe ra, chỉ sau một tiếng nó cụp lại. Ngắn ngủi vậy thôi, cuộc đời của nó thật mỏng manh, nhưng ông Viên vẫn kỳ công ngày nào cũng chờ đợi cái thời khắc ấy, hoa nở.

Đó là một thú chơi tao nhã, là niềm an ủi, là cuộc sống của ông Viên. Ban ngày, bạn bè ông thường đến chơi, các ông ngồi trong vườn hoa, uống trà, nói chuyện ngày xưa đi kháng chiến, bàn về thú chơi hoa, cách chăm sóc và cả chuyện 'nhân-tình-thế-thái' nữa, cả ngày cũng chẳng hết chuyện. Ông Viên lấy làm vui sướng vì được sống với hoa, những năm tháng cuối đời được ở cùng và chăm sóc hoa. Lòng say mê hoa của ông lắm khi có thái quá. Người ta dị nghị rằng ông điên, ông lẩn thẩn. Ông Viên chẳng thèm để ý, những điều ấy càng làm ông say mê trồng hoa, chơi hoa hơn

Sáng sớm khi gà còn gáy sáng ông Viên đã dậy tưới hoa và tỉa tót, bắt sâu cho chúng, lúc nào cũng thấy ông ở trong vườn. Vườn nhà ông rộng mênh mông. Ông trồng nhiều loại hoa, cúc, dạ hương, nhài, trà, phong lan...

Cây lớn cây bé, cây nào cũng được ông chăm sóc cẩn thận. Cả khoảng sân trước nhà ông bắc giàn thiên lý leo, hoa rủ xuống lắc líu trông thật thích mắt. Bờ ao ông cũng trồng mướp rồi kéo giàn cho chúng bò là mặt nước. Mùa đến hoa mướp trổ vàng rực rỡ như ngàn vạn vì sao. Giữa ao là một chòm hoa súng rộng, chúng có sức sống mạnh mẽ phi thường. Những mầm lá, mầm hoa từ bùn nước đâm lên như ngọn giáp, hoa nở quanh năm mà rất lâu tàn. Từ xa nhìn lại nhà ông Viên như một rừng hoa muôn sắc m,uôn hương. Hương sắc hoa đều có lợi cho sức khỏe. Chúng quyện vào nhau thành một nguồn sinh khí giúp an dưỡng tuổi già. Đặc biệt hơn, mấy chục khóm quỳnh thau nhau để đêm nào ông Viên cũng được ngắm, được thưởng hương thơm của chúng. Ông Viên bảo hoa chung thủy lắm, ngoài hương sắc nó còn có hồn nữa. Hương và sắc thì ai cũng có thể nhìn thấy, ngửi thấy. Còn hồn hoa thì phải những người đầy tâm huyết, sống với hoa, yêu hoa hết mực mới có thể cảm nhận được. Nhiều loài hoa có thân, cho dù thân bị khô héo rũ rượi hay đốt thành than chúng vẫn tỏa hương. Ai đó nếu hỏi ông tại sao ông lại yêu hoa đến thế? Như chạm vào điều gì sâu kín trong ông, ông quay mặt đi, cố nén tiếng thở dài thoát từ lồng ngực, mắt dõi vào cõi xa vời nào đó trong vô định. Hay đó là một kỷ niệm xa xưa ông không muốn nói cho ai biết, mà chỉ bày tỏ với hoa. Hoa là tri âm tri kỷ, chắc hoa hiểu được tấm lòng ông. Thế nên người và hoa cứ quấn quýt bên nhau vậy.

Tiếng ông đồn xa, người ta biết ông Viên có nhiều quỳnh là lan quý hiếm. Họ đến gạ ông bán, chẳng đời nào ông chịu. Vừa rồi mấy ông có vẻ rất sang trọng, sành hoa và cây cảnh, đánh xe hơi từ Hà Nội về hỏi mua. Họ trả giá rất cao, tìm mọi cách thuyết phục, nhưng đành thất vọng về không. Bằng giá nào ông Viên cũng không bán. Ông bảo: Hoa là loài chung thủy, thay chủ chưa chắc nó đã sống được mà sinh sôi, mà trổ hoa. Mình chung thủy với nó, ắt nó báo đáp mà tỏa hương dâng tặng. Với lai tôi chơi hoa chứ đâu có cần tiền. Đời này còn nhiều thứ tiền không đổi được... Ai cũng lắc đầu chịu thua ông nhà giáo về hưu, một người có bản lĩnh và có tâm. Vợ con ông thì bảo ông già rồi đâm lẩn thẩn. Người ta lặn lội về tận nơi còn kiêu không bán. Con trai ông làm kiến trúc sư ở Hà Nội về nghe chuyện cứ tiếc ngẩn tiếc ngơ. Anh ta đằng hắng:

- Sao bố không bán đi một ít mà dưỡng già. Hoa thì bố có thể nhân ra thêm được cơ mà.

- Tao không bán là tao không bán. Không bán một khóm nào sất. Chúng mày cứ kệ tao.

- Bố ạ, anh dịu giọng.- Mẹ con đã vất vả nhiều lắm rồi. Bố mẹ đã già cả rồi, bán đi một ít cho mẹ con bớt phải chạy vạy, cứ ốm đau luôn mà tiền thì lại...

Ông Viên gắt lên:

- Mày đừng có về đây mà lắm lời. Già cả ốm yếu mặc tao. Khỏi cần chúng mày phải lo.

- Kìa bố, bố đừng cố chấp nữa. Chúng con hiểu rằng bố rất yêu hoa, nhưng chúng ta phải thực tế một chút chứ, thử hỏi cứ đau ốm liên miên thì có chăm sóc hoa được tốt không?

- Im đi! Đừng có dạy khôn tao.

Nói đến đấy, ông Viên ôm ngực từ từ khuỵu xuống. Anh con trai hốt hoảng đỡ ông lên: Bố ơi, bố ơi...

Những năm tháng chiến tranh xưa kia đã khắc lên da thịt ông nhiều vết thương lớn. Ông là thương binh nhưng vẫn dạy học. Tuổi già sức yếu, những vết thương cũ hành hạ. nhiều lần ông ngã bệnh, sau rồi sinh ra bệnh suy tim, ông dễ xúc động và dễ ngất xỉu, vừa rồi gã con trai quá nóng vội để ông đau lòng.

Ông tỉnh lại, hai mắt mờ nhòa, nhìn chung quanh, mọi thứ mờ mờ ảo ảo. Suốt ngày hôm đó ông không dậy đi lại được. Tối, ông lên cơn sốt, toàn thân co giật, vợ con ông ai nấy đều sợ tái mặt, chạy quýnh quáng lo cho ông. Mấy ngày ông ốm, kẻ nào đó đã vào vườn ông lấy đi mấy chậu phong lan và ba khóm hoa quỳnh. Ông Viên mất của, thẫn thờ tiếc nhớ, thầm trách cái kẻ xấu dạ kia, đến cả hoa cảnh cũng đi ăn trộm. Kẻ đó sẽ chẳng có một kết cục tốt đẹp.

Thế là ông Viên đã bội hứa với mình. Ông tự thấy xấu hổ với lương tâm, vì đã để giống hoa quý lọt vào tay kẻ khác. Ông nằm mê mẩn ngẫm lại thời trai trẻ của mình, cái thời đẹp đẽ ấy đã dạy ông yêu hoa, mến hoa mà suốt đời này ông sẽ vẫn khắc ghi trong tâm khảm.

Ngày ấy, Viên là chàng sinh viên sư phạm hết mực yêu đời, đẹp trai nổi tiếng, có mái tóc bồng bềnh nghệ sĩ, hát hay và chơi đàn rất điệu nghệ. Biết bao cô gái ngày đêm mơ ước. Nhưng Viên vốn rất vô tư, chưa để ý đến cô nào. Một lần vác đàn đi chơi về khuya, qua khu vườn nọ, mùi hoa ngan ngát tỏa ra níu giữ chân anh. Viên lại gần ngôi vườn, thưởng thức hương vị tuyệt với của những loài hoa đồng nội. Để ý một chút, anh thấy một cô gái ngồi bó gối, tóc xõa tung lên gối, lên vai áo bên cạnh những khóm hoa lớn. Viên không đánh động, cứ để mặc thế, cô gái có vẻ chán chường hay đăm chiêu suy nghĩ điều gì. Hôm sau và hôm sau nữa, màn đêm buông xuống lựa khi cảnh vật yên tĩnh, người ta đi ngủ cả anh mới đến. Trước hết là để hưởng hương hoa. Đến đêm thứ tư Viên bị cô gái phát hiện, hai người nói chuyện rồi quen nhau từ đấy. Đêm nào Viên cũng đến vườn nhà cô gái nọ, được biết cô tên Quỳnh, trùng với tên của một loài hoa chỉ nở vào ban đêm. Cô gái có khuôn mặt vuông vức, đổi mắt to đen, cặp má hồng với đôi má lúm đồng tiền tạo duyên nữ tính. Cô là người yêu hoa, đặc biệt là quỳnh, thường thức đêm để xem quỳnh nở. Xưa kia ông nội cô yêu hoa, tình yêu ấy truyền lại sang cha cô. Đến đời cô may mắn được hưởng phúc từ cha truyền. Cô là con một, nên được cha mẹ hết mực cung chiều, trồng cả một vườn hoa cho con chăm sóc. Hương sắc của hoa như một bà mối tác thành họ. Viên thường đàn cho Quỳnh hát, những đêm trăng vành vạnh làm quỳnh tỏa hương ngát hơn. Viên thấy mình hạnh phúc, có lẽ cõi tiên cũng chỉ đến vậy.

Thế rồi chiến tranh bùng nổ, mối tình lãng mạn cùng hạnh phúc ngắn ngủi ấy tạm gác lại. Viên ra chiến trường, Quỳnh đi thanh niên xung phong. Họ bặt tin nhau từ đó. Trước khi chia tay, cả hai đã thề suốt đời yêu hoa, bao giờ hòa bình trở về sẽ lấy nhau, cùng chung sống với nhau đến khi đầu bạc răng long, sẽ trồng một vườn hoa chung và cùng chăm sóc . Quỳnh hồn nhiên nói: H'oa quỳnh còn có tên là hoa chung thủy, anh hãy nhớ lấy nhé'.

Hòa bình lập lại, Viên đi tìm người yêu thì biết Quỳnh đã hy sinh ở chiến trường Quảng Trị. Người ta kể lại, trong ba lô của Quỳnh có cuốn nhật ký, nhiều trang Quỳnh ép hoa quỳnh vào đó, đến giờ hương thơm vẫn còn dìu dịu. Viên tự bảo mình phải sống cho có ý nghĩa, phải trồng một vườn hoa xưa kia hai người đính ước. Viên trở lại trường sư phạm, học tiếp tục, mấy năm sau về quê sống với nghề dạy học và trồng hoa.

Vết thương cũ trong người ông Viên nhức nhối, có lẽ ông chẳng còn nhiều sức để kháng lại những cơn đau như thế. Vợ con đưa ông vào bệnh viện. Ông phải xa vườn hoa, chẳng được ngắm chúng nở, được hưởng hương sắc của chúng. Bệnh viện lạnh lẽo và buồn chán. ông nhớ nhà, nhớ cả những cây ngày thường ông vẫn chăm sóc gắn bó, giá mà có thể đi lại được, ông sẽ tự trốn viện về nhà chẳng cần phải nhờ vả đến ai. Nhờ con trai đưa ông về, chỉ một chút thôi ông sẽ vào viện. Anh ta lắc đầu: 'Bố cứ ở đây điều trị cho khỏi hẳn rồi chúng con đưa bố về'. Thế đấy, có nói thế nào thì các con ông cứ viện lý do là sức khỏe bố chưa tốt, ở viện để các bác sĩ tiện theo dõi, ông Viên thở dài cam chịu. Nhiều khi ông thấy mình chán lắm cõi đời này, nhưng cứ nghĩ đến vườn hoa không ai chăm sóc ông lại lạc quan, lại cố nín nhịn chữa trị cho mau khỏi. Hằng ngày ông cố đặt chân xuống đất tập đi để có thể đi lại được một mình. Dường như chân ông đã yếu lắm nó chẳng chịu nghe lời ông. Mấy tháng liền xa nhà khiến ông sốt ruột. Nhờ các con không được, ông đành nổi nóng để chúng sợ, thế cũng chưa xong, cuối cùng ông phải dịu giọng xuống, nài nỉ như van xin, rằng hãy cho ông về thăm nhà một chút rồi ông trở lại viện ngay. Thiếu bàn tay ông chăm sóc, chẳng biết vườn hoa giờ ra sao?

Mãi con ông mới đồng ý đưa ông về, ông vui sướng vì sắp gặp lại những gì quen thuộc sau thời gian xa cách.

Về đến nhà, đứng giữa vườn ông ngã khuỵu xuống, mọi thứ trước mắt khiến ông đau đớn, quặn thắt, giàn thiên lý xác xơ, cây cảnh thì hoặc chết hoặc héo rũ đến quá nửa, cỏ mọc xanh um. Tất cả những khóm quỳnh, những chậu phong lan đều không còn. Thay vào đó là mấy chậu trúc to được uốn lượn ngoằn ngoèo, một bể cá to đặt ở giữa vườn, trên bể có đắp một khối đá hình núi non, đắp chiếc cầu con con có mấy chú nhỏ ngồi câu cá. Dưới nước mấy con cá vàng lượn lờ trêu ngươi.

- Sao lại thế này? Giả, giả dối hết.- Ông Viên thét lên, mà hai hàng nước mắt như nhỏ ra.

- Sao chúng mày tự ý bán hoa của tao?- Ông hỏi đám con cái đang đứng gần đấy. Người con trai cả ấp úng:

- Dạ... chúng con xin lỗi bố..là do con,,, con đã bán đi để chạy chữa cho bố...

- Nhưng chúng mày đưa những thứ này về đây làm gì?

- Con sợ bố buồn nên mua về, một chậu lan cũng cũng đủ mua tất cả những thứ này bố ạ.

Ông Viên khóc, tiếng khóc của người già mới đáng thương làm sao. Trách con thì giờ có giải quyết được gì, ông dịu giọng:

- Các con đều là người có học. Sao nỡ đối xử với bố, với hoa như thế? Chỉ vì chạy chữa cho bố mà bán những thứ như là máu thịt linh hồn của bố đi, thì liệu sức khỏe của bố có phục hồi được không, bệnh của bố có giảm được không? Các con nhìn đi, bố thấy con người ta ác với thiên nhiên quá. Trong khi chúng ta ra sức phá hoại thiên nhiên thật, cả những ngọn núi thật, rừng thật\t thì chúng ta lại cố tạo dựng ra một thứ thiên nhiên giả để lừa dối mình. Bố buồn cho cõi đời này. Giờ ngay cả đến thiên nhiên cũng giả thì... Ngay hôm nay hãy chuyển hết những thứ này đi.

Ngay chiều hôm đó những gì ông Viên cho là giả được chuyển hết đi. Nhìn những cây khô héo, cây lớn ngả vào cây bé trong vườn mà lòng ông quặn thắt. Ông nhất định không trở lại bệnh viện cho dù vợ con có nói thế nào chăng nữa. Mấy ngày sau những người đã mua lan, quỳnh lần lượt mang đến trả hết, họ bảo: 'Chẳng biết ở nhà ông thế nào, về nhà tôi nó cứ héo rũ, hoa chẳng nở gì cả, chết mất quá nửa rồi kia'. Ông Viên sung sướng nhận lại những cây còn sống. 'Các con thấy đấy, đổi chủ chúng có sống được đâu, chỉ có nhà ta mới là nơi ở của chúng'.- Ông bảo các con.

Chẳng bao lâu những khóm quỳnh và những chậu lan trong vườn ông Viên xanh trở lại. Cả khu vườn có bàn tay ông dần dần trở lại nét xưa vốn có. Những khóm quỳnh đâm nụ và bắt đầu trổ hoa, hương thơm lan tỏa, ong bướm, chim chóc rộn ràng kéo về. Đến lúc này vợ con ông hết sức kinh ngạc vì tất cả những gì đang diễn ra. Ông Viên khỏe lại, bên chân liệt đã cử động được, hàng ngày ông lại ra vườn chăm sóc hoa. Họ nghĩ lại lời ông nói: Hoa có 'hồn' và họ tin điều đó.

Đêm ấy trăng sáng vành vạnh, ông Viên pha ấm trà đặc, kê chiếc bàn nhỏ giữa vườn, hoa quỳnh tỏa hương ngan ngát. Quá khứ ùa về trong ông, có lẫn mùi hương của mái tóc, ông thầm thì với hoa, hình như người xưa gửi hồn mình vào những đóa quỳnh hương ấy?