Hơn 2.000 vướng mắc pháp lý được tiếp nhận, xử lý trong năm 2025

Cải cách thể chế tạo chuyển động mới cho môi trường kinh doanh

Theo Báo cáo “Dòng chảy pháp luật kinh doanh 2025” được VCCI công bố sáng 2/6, năm 2025 đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong tư duy xây dựng và thực thi pháp luật. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, Việt Nam vẫn duy trì mức tăng trưởng GDP khoảng 8,02%, thuộc nhóm cao của khu vực.

Báo cáo cho rằng, sự ra đời của “bộ tứ nghị quyết chiến lược” gồm Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế, Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo chuyển biến rõ nét trong tư duy phát triển. Cách tiếp cận quản lý từng bước chuyển từ kiểm soát sang kiến tạo, từ quản lý hành chính sang thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Một dấu mốc đáng chú ý khác là việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật. Đây được xem là bước đột phá trong hoạt động lập pháp khi lần đầu tiên Chính phủ được trao cơ chế ban hành nghị quyết để xử lý các “điểm nghẽn” cấp bách phát sinh từ thực tiễn. Chỉ trong chưa đầy 8 tháng, Chính phủ đã ban hành 15 nghị quyết theo cơ chế đặc thù này, tập trung tháo gỡ vướng mắc ở nhiều lĩnh vực như quy hoạch, đất đai, khoáng sản, đầu tư, thực phẩm, thủ tục hành chính, đấu giá đất và nhà ở xã hội. Đáng chú ý, Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP đã đơn giản hóa hơn 760 thủ tục hành chính theo nguyên tắc không yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Năm 2025 cũng ghi nhận khối lượng xây dựng pháp luật lớn chưa từng có. Quốc hội đã thông qua 89 đạo luật, cao nhất trong lịch sử lập pháp gần đây. Tính chung giai đoạn 2024 - 2025, tổng số luật được ban hành đạt 129 đạo luật, vượt tổng số luật của cả 8 năm trước đó cộng lại. Không chỉ tăng về số lượng, tiến độ xây dựng văn bản cũng được rút ngắn đáng kể. Khảo sát 33 đạo luật liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh cho thấy thời gian soạn thảo trung bình chỉ còn khoảng 221 ngày.

Theo VCCI, có 3.085 quy định kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa, giúp tiết kiệm hơn 29.300 ngày giải quyết thủ tục. Khảo sát doanh nghiệp cho thấy 89,69% đánh giá thủ tục trực tuyến dễ thực hiện; 89,34% cho rằng việc thực hiện trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian và 91,18% ghi nhận tiết kiệm chi phí. Hơn 80% doanh nghiệp cho biết không phải đi lại nhiều lần hoặc liên hệ nhiều cơ quan để hoàn thành cùng một thủ tục hành chính.

Tiếp tục khơi thông “dòng chảy” pháp luật kinh doanh

Chia sẻ tại Hội thảo công bố Báo cáo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho biết, từ kết quả rà soát 2.088 phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp trên cả nước, các Bộ, ngành và địa phương đã tiếp nhận, phân loại và xử lý. Trong đó, khoảng 38% (787 phản ánh) được xác định là những vướng mắc thực sự cần tháo gỡ; số còn lại được giải thích, phản hồi công khai trên các cổng thông tin điện tử.

Tuy nhiên, theo đại diện VCCI, vẫn còn nhiều dư địa để cải cách đi vào chiều sâu. Báo cáo kiến nghị tiếp tục cắt giảm thực chất các nghĩa vụ tuân thủ, đẩy mạnh liên thông dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước để doanh nghiệp không phải nộp song song hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử; đồng thời nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và chuẩn hóa hoạt động thực thi ở cấp cơ sở.

Thực tế khảo sát cho thấy vẫn còn những “điểm nghẽn” đáng lưu tâm. Có 38,18% doanh nghiệp cho biết vẫn phải chi trả chi phí không chính thức khi thực hiện thủ tục cấp phép. Bên cạnh đó, 24,04% doanh nghiệp phải hủy bỏ hoặc trì hoãn kế hoạch kinh doanh trong năm 2025 do gặp khó khăn liên quan đến thủ tục, giấy phép. Đây được xem là những vấn đề cần tiếp tục được ưu tiên xử lý trong thời gian tới để bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả của môi trường đầu tư kinh doanh.

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam đánh giá cao những kết quả mà Báo cáo phản ánh. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng việc ban hành số lượng lớn đạo luật trong thời gian ngắn có thể đặt ra thách thức đối với chất lượng văn bản pháp luật. Theo ông, tiếng nói thực tiễn từ cộng đồng doanh nghiệp cần được tiếp thu nhiều hơn trong quá trình xây dựng luật để bảo đảm tính khả thi và góp phần xử lý hiệu quả các “điểm nghẽn” pháp lý.

Cùng quan điểm này, ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội khóa XII cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp chính là “hơi thở” của cuộc sống, mang thực tiễn vào quá trình xây dựng pháp luật. Theo ông, dữ liệu và phản ánh từ doanh nghiệp là nguồn thông tin quan trọng giúp cơ quan nhà nước nhận diện kịp thời những bất cập trong thực tiễn. Vì vậy, “dòng chảy” pháp luật kinh doanh cần tiếp tục được hoàn thiện để tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp phát triển bền vững trong giai đoạn mới.