Hơn 153 tỷ đồng giữ 'lá phổi xanh' Tây Yên Tử

Theo phương án được phê duyệt, Ban Quản lý bảo tồn Tây Yên Tử đang quản lý hơn 12.966ha đất, trong đó có hơn 12.570ha diện tích có rừng. Riêng rừng tự nhiên chiếm hơn 12.109ha.

Giai đoạn 2026-2030, mục tiêu được đặt ra là tiếp tục bảo vệ nghiêm ngặt hệ sinh thái rừng đặc dụng, duy trì độ che phủ rừng ở mức cao, không khai thác lâm sản trong rừng đặc dụng; đồng thời khoanh nuôi, xúc tiến tái sinh rừng, trong đó có trồng bổ sung 100ha và chăm sóc 250 lượt ha rừng.

Đáng chú ý, phương án dành sự quan tâm lớn cho lực lượng bảo vệ rừng tại chỗ. Trong cả giai đoạn, hơn 22.000 lượt ha rừng sẽ được khoán bảo vệ cho cộng đồng dân cư, hộ gia đình vùng đệm. Riêng năm 2026, dự kiến giao khoán hơn 7.000ha cho 9 cộng đồng và 6 hộ gia đình.

Cùng với đó, mỗi năm ngân sách tỉnh bố trí 4 tỷ đồng hỗ trợ phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập cho các cộng đồng vùng đệm. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực mưu sinh lên tài nguyên rừng, tạo sự gắn kết giữa người dân với nhiệm vụ bảo tồn.

Công tác bảo vệ rừng cũng được tăng cường bằng công nghệ. Thiết bị bay không người lái (Flycam) sẽ được sử dụng để giám sát những khu vực địa hình hiểm trở; hệ thống bẫy ảnh tự động được triển khai nhằm theo dõi động vật hoang dã và phục vụ nghiên cứu đa dạng sinh học.

Trong giai đoạn này, tỉnh dự kiến xây dựng một trung tâm cứu hộ động vật hoang dã, một vườn thực vật và triển khai 4 nhiệm vụ khoa học liên quan đến điều tra hệ động, thực vật rừng; xây dựng dữ liệu về các loài cây dược liệu quý; nhân giống các loài nguy cấp và đánh giá tác động của hoạt động du lịch tới môi trường.

Trước nguy cơ cháy rừng, phương án cũng bố trí kinh phí tổ chức 15 lớp tập huấn phòng cháy, chữa cháy rừng, 5 cuộc diễn tập và trang bị thêm máy thổi gió, máy bơm nước, bộ đàm, bảng cấp dự báo cháy tự động. Một bể chứa nước phục vụ chữa cháy sẽ được xây dựng tại khu vực xung yếu ở xã Tây Yên Tử.

Hạ tầng phục vụ quản lý, bảo vệ rừng cũng được đầu tư, trong đó có cải tạo 6 trạm kiểm lâm, 3 nhà sàn trực chốt cùng một số công trình, cơ sở làm việc và hạ tầng phục vụ bảo tồn.

Tổng kinh phí thực hiện phương án hơn 153,8 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách địa phương hơn 151,9 tỷ đồng, phần còn lại từ nguồn thu dịch vụ môi trường rừng của đơn vị. Kinh phí được phân bổ cho các nhóm nhiệm vụ chính như bảo vệ rừng, nghiên cứu khoa học, cứu hộ động vật, xây dựng hạ tầng, phát triển rừng, hỗ trợ sinh kế cộng đồng và tuyên truyền pháp luật.

“Hàng rào lòng dân” giữ rừng

Ông Hoàng Văn Nguyên, Giám đốc Ban Quản lý bảo tồn Tây Yên Tử, cho rằng phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026-2030 tạo cơ sở quan trọng để đơn vị chuyển mạnh sang cách thức quản lý toàn diện, kết hợp giữa bảo vệ nghiêm ngặt rừng tự nhiên với ứng dụng công nghệ.

Theo ông Nguyên, việc đưa Flycam, bẫy ảnh tự động vào giám sát sẽ hỗ trợ đáng kể cho lực lượng quản lý, nhất là tại những khu vực địa hình hiểm trở, khó tiếp cận.

“Tuy nhiên, giải pháp căn cơ và bền vững nhất vẫn là con người. Với hơn 22.000 lượt ha khoán bảo vệ rừng và nguồn kinh phí hỗ trợ sinh kế hằng năm cho các cộng đồng vùng đệm, chúng tôi xác định người dân địa phương chính là chủ thể đồng hành bảo vệ rừng”, ông Nguyên nói.

Giám đốc Ban Quản lý bảo tồn Tây Yên Tử cho rằng, khi đời sống người dân được bảo đảm từ tiền khoán bảo vệ rừng, dịch vụ môi trường rừng và các mô hình sinh kế xanh, cộng đồng sẽ trở thành những “tai mắt” quan trọng, góp phần tạo nên vành đai bảo vệ rừng ngay từ cơ sở.

Ban Quản lý bảo tồn Tây Yên Tử sẽ cụ thể hóa các chỉ tiêu, hạng mục theo từng năm, đồng thời sử dụng nguồn vốn đúng mục đích, minh bạch và hướng tới hiệu quả cao nhất trong công tác bảo tồn.

Với nguồn lực hơn 153 tỷ đồng cùng cách tiếp cận lấy công nghệ làm công cụ, lấy người dân làm chủ thể đồng hành, phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng tạo thêm “lá chắn” cho những cánh rừng Tây Yên Tử. Bởi giữ rừng không chỉ là giữ màu xanh của núi, mà còn là giữ sinh kế, môi trường sống và những giá trị tự nhiên cho các thế hệ mai sau.