Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên Bang Nga

Ngày 4/8/2010, Đại hội lần thứ 8 của Hội nhà văn Việt Nam đã chính thức khai mạc tại Hà Nội. Nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng, Phó Chủ tịch Hội VHNTVN tại LB Nga đã tham dự Đại hội và có bài tham luận với tựa đề: "Hội Văn học Nghệ thuật  Việt Nam tại Liên Bang Nga và mối quan hệ với Hội nhà văn Việt Nam" . Chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc bài tham luận luận này của nhà thơ.

Do những lý do lịch sử, hiện nay cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài xấp xỉ chừng ba triệu người, cư trú trên 57 nước khác nhau. Đó là một con số rất lớn, tương đương với dân số một số nước như Mông Cổ, Quốc vương Bỉ, Thuỵ Điển v.v…

Người Việt Nam ở xa Tổ quốc dù ra đi với nhiều lý do khác nhau, nhưng họ đều mang trong mình dòng máu Việt và hành trang của họ là cả nền văn hoá Việt, bao gồm ngữ ngôn, phong tục tập quán và tôn giáo.

Ý thức về cội nguồn của người Việt là nét nổi bật nhất trong sinh hoạt, lối sống và ý thức.

Ở những nước có cộng đồng người Việt tập trung với số lượng lớn trong những năm qua đều ra đời các tổ chức, các nhóm hoạt động Văn hoá Nghệ thuật Việt Nam. Một mặt, đó là nhu cầu tự thân, nhưng mặt khác nó khẳng định bản lĩnh văn hóa Việt, sức sống tinh thần Việt, bất chấp mọi khó khăn trong cuộc mưu sinh ở xứ người.

Ở Liên bang Nga, từ sau năm 1992, khoa Ngữ Văn của các trường đại học đã đưa vào giảng dạy các tác phẩm văn học lưu vong, bao gồm những sáng tác của các nhà văn Nga sinh sống ở nước ngoài từ sau năm 1918. Một cách khách quan mà nói, các nhà văn Nga mặc dù rời đất nước Nga, nhưng mỗi trang viết của họ đều thấm đẫm tình yêu Tổ quốc Nga, thấm đẫm tâm hồn Nga và làm phong phú cho ngôn ngữ Nga trong một điều kiện mới

Văn học Việt Nam được các nhà văn Việt viết ở nhiều quốc gia khác nhau tuyệt nhiên không phải là dòng văn học lưu vong mà là có thể gọi là dòng văn học Việt Nam ở nước ngoài, là nhịp cầu, là cánh tay nối dài của văn học trong nước. Các hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam lành mạnh ở nước ngoài như là một cột ăngten vừa phát sóng, vừa tiếp sóng của nền văn học Việt Nam.

Hoạt động của Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên Bang Nga

Với hiệp định hợp tác lao động được ký kết giữa Việt Nam và Liên Xô, vào thời điểm cao nhất 1981- 1985, ở Liên Xô có tới 210 ngàn công nhân Việt Nam sang lao động. Họ đựơc phân bố rải rác khắp các thành phố lớn của 15 nước Cộng hoà.

Đêm Thơ Nguyên tiêu giao lưu Nga Việt - năm 2009 tại Hội trường ĐSQ Việt Nam tại LB Nga

Không thể so sánh cộng đồng người Việt ở Liên bang Nga với một số quốc gia khác, vì họ ra đi hoàn toàn chỉ với mục đích làm ăn, kiếm sống. Có thể nói rằng họ là môt bộ phận ưu tú trong xã hội được chọn lọc, có học vấn tương đối cao, ít nhất là tốt nghiệp phổ thông; và ra đi có tổ chức. Khi Liên Xô sụp đổ, một phần lớn công nhân Việt Nam không về nước mà ở lại làm ăn sinh sống, hình thành nên cộng đồng người Việt.

Hiện nay, số lượng người Việt Nam ở Liên Bang Nga xấp xỉ 100 ngàn người. Đó là một xã hội Việt Nam thu nhỏ với các hoạt động đa dạng của nó.

 Do yêu cầu cấp thiết của cộng đồng, do mục đích hội nhập vào cuộc sống của nhân dân nước sở tại, và do xu thế tất yếu, các tổ chức xã hội lần lượt ra đời. Ngay từ năm 1993, Hội Khoa khọc Kỹ thuật Việt Nam, Hội Doanh nghiệp Việt Nam và sau đó là Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam; gần đây là Hội người Việt Nam tại Liên bang Nga được thành lập.

Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga ra đời từ 18 tháng 8 năm 1994 đến bây giờ vừa chẵn 16 năm. Mặc dù Điều lệ của Hội do Liên bang Nga cấp, nhưng thực chất nó là một Hội văn chương Việt. Mười sáu năm là quãng thời gian không lấy gì làm dài so với lịch sử, nhưng nó là một quãng thời gian rất dài đối với một tổ chức xã hội nước ngoài hoạt động trên đất Nga đầy biến động.

Khi mới ra đời, có thể nói đội ngũ của Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam – tại Liên bang Nga “trùng trùng điệp điệp”. Những nhà nghiên cứu văn học đang làm thực tập sinh, nghiên cứu sinh ở Trường Lomonoxov, ở Viện Hàn lâm khoa học Nga, ở trường sư phạm Lênin, các nhà văn đang học tại Trường viết văn mang tên Gorki… đều tham gia vào Hội và trở thành những hội viên đầu tiên.

Nhưng hơn một thập kỷ qua, những nhà văn, nhà thơ, ca sỹ, nhạc sỹ… dần dần rời nước Nga về nước. Các nhà hoạt động văn học nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga ngày càng thưa thớt. Những anh em còn lại đã gắng công chèo chống để Hội không rơi vào tình trạng “hữu sinh vô dưỡng”.

Mười sáu năm ra đời và hoạt động, Hội không hề có điều kiện kinh tế để thuê lấy một góc văn phòng; không hề có lấy một thiết bị máy móc chuyên môn; và không hề có lấy một xu vốn liếng. Anh chị em trong Hội chưa bao giờ có lấy một khoản lương, chưa bao giờ được nhận nhuận bút. Đa phần anh em trong Hội sống rất chật vật, phải đối mặt với bao lo toan nghiệt ngã của cuộc mưu sinh ở xứ người.

Thế nhưng trong vòng mười lăm năm qua, mặc dù với hai bàn tay trắng, Hội đã cho ra đời gần hai mươi số tạp chí “Người bạn đường” và tạp chí “Tao Đàn” có uy tín; in được ba tập thơ chung dày dặn, một tập truyện tuyển chọn, ba abulm nhạc, hai cuộc triển lãm tranh tại cung Văn hoá thành phố.

Một số thành viên trong hội đã tham gia báo cáo tại các hội nghị Quốc tế về đề tài văn học Việt Nam trong lĩnh vực nghiên cứu phê bình. Đêm thơ Nguyên tiêu đầu tiên của hội được tổ chức năm 1995 và được duy trì liên tục từ bấy đến nay phục vụ hàng ngàn lượt khán giả..

Đặc biệt, anh chị em trong Hội đã cho xuất bản trong nước mười hai tập thơ riêng, năm tập truyện ngắn, năm tập truyện dịch và ba tập sách nghiên cứu.

Kể từ năm 1992 đến nay, trong suốt mười tám năm, văn học Việt Nam hầu như vắng bóng trên văn đàn Nga ( trừ  truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp và bộ “Đại Việt sử ký toàn thư” – một cuốn sử giàu yếu tố văn học)

Có thể so sánh một cách đáng buồn là nếu như Việt Nam là mảnh đất màu mỡ của Văn học dịch nước ngoài, thì trên văn đàn nước ngoài, đặc biệt là ở Nga, hãy còn là hoang mạc của nền văn học dịch chúng ta.

Trong bối cảnh đó, hội Văn học nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga có mặt với tư cách là Sứ giả văn chương, là chiếc cầu nối, là tấm băng rôn khiêm tốn để giới thiệu sự hiện diện của nền văn học Việt Nam.

Trong vòng ba năm gần đây, trang web nguoibanduong.net trở thành trang mạng có uy tín đã giới thiệu hầu khắp các sáng tác, các gương mặt của Hội Nhà văn Việt Nam; đã kết nối với tất cả các trang của Hội Nhà văn, và hàng trăm trang khác trên thế giới.

Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga đã góp phần tập hợp,  tổ chức gặp gỡ nhiều thế hệ nhà văn lớn của Nga. Với các đêm thơ Nguyên tiêu, với các cuộc gặp gỡ các nhà văn hóa Nga, Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga đã tạo ra một diễn đàn giao lưu giữa văn học Nga và văn học Việt Nam; là nơi tiếp nhận và phổ biến những thành tựu của nền văn học nước nhà.

Mặc dù xa cách hơn chục nghìn km, mặc dù tổ chức mang tính độc lập, mặc dù Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga hãy còn khiêm nhường về mặt tầm vóc, nhưng nó có sự gắn bó máu thịt với Hội Nhà văn trong nước. Nó là sự tiếp sóng tinh thần của Hội Nhà văn Việt Nam. Nó có chung mục đích và lý tưởng, trách nhiệm phục vụ cộng đồng, phục vụ nhân dân của Hội Nhà văn.

Chúng tôi hy vọng rằng Hội Nhà văn Việt Nam sẽ có những chủ trương tích cực, phù hợp đối với Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga và các Hội văn học Việt Nam ở các nước khác, tạo điều kiện cho các nhà văn Việt Nam ở nước ngoài và trong nước có sự gắn kết hơn nữa.

Theo nguoibanduong.net