Hội thảo quyền tiếp cận cơ sở dữ liệu và khai thác thông tin trong hoạt động công chứng

Ngày 24/7, Học viện Tư pháp - Cơ sở TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề quyền tiếp cận cơ sở dữ liệu và khai thác thông tin trong hoạt động công chứng, mổ xẻ thực trạng và đề xuất nhiều giải pháp mang tính đột phá cho hoạt động công chứng trong kỷ nguyên số.

Đoàn chủ tịch điều hành gồm ông Nguyễn Trường Thiệp, Phó Giám đốc Học viện Tư pháp; ông Nguyễn Cảnh Tuyến, Trưởng Cơ sở tại TP Hồ Chí Minh và bà Phạm Thị Thúy Hồng, Trưởng Khoa đào tạo Công chứng viên và các chức danh khác.

Tham dự Hội thảo có ông Hoàng Xuân Hoan, Nguyên Phó chủ tịch Hiệp hội công chứng Việt Nam; bà Đỗ Thị Hồng Hạnh, Trung tâm Thông tin và Tư vấn Công chứng TP Hồ Chí Minh, cùng nhiều đại diện các phòng công chứng, giảng viên, học viên...

Theo báo cáo tại Hội thảo, ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Cạnh đó, Luật Giao dịch điện tử năm 2023 và Luật Công chứng năm 2024; Luật số 04/2026/QH16 ngày 23/4/26 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng đã đặt nền tảng pháp lý cho việc hình thành giao dịch công chứng điện tử song hành cùng với giao dịch công chứng truyền thống. Việc này đã mở ra những thể thức và cách thức mới, áp dụng công nghệ hiện đại, thuận tiện, nhanh chóng trong việc cung cấp dịch vụ công chứng.

Tuy nhiên thời gian qua, việc tiếp cận, khai thác thông tin, dữ liệu trong các Cơ sở dữ liệu quốc gia vẫn còn những vướng mắc, khó khăn, chưa đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Vấn đề này vừa gây khó khăn, cản trở và mất an toàn trong hoạt động công chứng, làm tăng chi phí xã hội và gây mất thời gian của người dân, doanh nghiệp…

Hội thảo khoa học lần này sẽ tạo diễn đàn khoa học để trao đổi, thảo luận những vấn đề liên quan đến quy định pháp luật về dữ liệu và quyền tiếp cận thông tin trong hoạt động công chứng. Qua đó, đề xuất những giải pháp phát huy quyền tiếp cận và khai thác thông tin cho công chứng viên và các Tổ chức hành nghề công chứng, nâng cao hiệu quả của hoạt động công chứng trong thời kỳ chuyển đổi số.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã trình bày 4 tham luận đồng thời có 7 ý kiến tham gia trao đổi, chia sẻ tập trung mổ xẻ các vấn đề nóng: Hạ tầng dữ liệu không ổn định, nền tảng số của các tỉnh còn phân tán và viết theo nền tảng khác nhau, vấn đề bảo mật thông tin, năng lực khai thác dữ liệu của công chứng viên, cũng như quyền tiếp cận thông tin của người dân và doanh nghiệp.

Hội thảo cũng đã phân tích quá trình chuyển đổi số khi công chứng viên thay đổi phương thức từ việc chờ đương sự cung cấp giấy tờ sang chủ động khai thác thông tin qua các hệ thống điện tử. Tuy nhiên, các đại biểu đã chỉ ra thực trạng hạ tầng cơ sở dữ liệu hiện nay còn cát cứ, phân tán và thiếu tính liên thông đồng bộ, khiến các tổ chức hành nghề công chứng không thể cập nhật thông tin theo thời gian thực. Quá trình khai thác dữ liệu cũng đang gặp nhiều rào cản do thiếu quy định định giá chi phí khai thác, sự xung đột giữa yêu cầu kiểm tra tính pháp lý của giao dịch với quy định bảo vệ bí mật đời tư cá nhân, cũng như ranh giới mong manh giữa khai thác thông tin hợp pháp và lạm dụng xâm phạm đời tư.

Để giải quyết những khó khăn này, Hội thảo đưa ra đề xuất Chính phủ và các Bộ ngành khẩn trương ban hành Nghị định quy định chi tiết về quy chế chia sẻ dữ liệu dùng chung giữa các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức hành nghề công chứng. Các cơ quan chức năng cần thiết lập một hệ sinh thái dữ liệu pháp lý thống nhất, xây dựng cơ chế tài chính minh bạch cho việc truy xuất dữ liệu, đồng thời ban hành quy tắc đạo đức ứng xử trên không gian số dành riêng cho công chứng viên.

Cũng theo Hội thảo, việc khơi thông điểm nghẽn về chia sẻ dữ liệu và khai thác thông tin cũng chính là đòn bẩy vững chắc để ngành công chứng Việt Nam phát triển, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và kiến tạo một môi trường giao dịch dân sự, kinh tế minh bạch, an toàn trong kỷ nguyên số…