Hội thảo góp ý hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Sau hơn một năm vận hành mô hình CQĐP2C, yêu cầu đặt ra không chỉ là tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian mà còn phải nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân. Các ý kiến tại Hội thảo tập trung phân tích những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện về phân cấp, phân quyền, bảo đảm nguồn lực, nâng cao năng lực cán bộ, đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành.

Tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Xuân Phong, PGĐ Học viện Chính trị khu vực IV nhấn mạnh, việc vận hành CQĐP2C không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản trị, thực thi công vụ và quan hệ giữa chính quyền với người dân, DN.

Theo PGS.TS Phong, cấp xã hiện đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn, phạm vi quản lý rộng hơn, trực tiếp xử lý những vấn đề phức tạp liên quan đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp, môi trường, đời sống. Vì vậy, việc chuyển giao nhiệm vụ, thẩm quyền cần đi đôi với bố trí tương xứng nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất, dữ liệu, công cụ thực thi.

Tại Cần Thơ, ghi nhận khối lượng nhiệm vụ chuyển giao cho cấp xã tăng đáng kể. Đến cuối tháng 5/2026, số nhiệm vụ của cấp xã tăng từ 344 lên 1.373. Từ 1/7/2025 - 31/5/2026, cấp xã đã xử lý hơn 690.900 hồ sơ, tỉ lệ giải quyết đúng hoặc trước hạn 98,1%, mức độ hài lòng 96,87%. Các số liệu này phản ánh kết quả giải quyết thủ tục hành chính của chính quyền cơ sở trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới.

Một số ý kiến chỉ ra cấp xã đang đảm nhiệm nhiều chức năng trước đây thuộc cấp huyện, trong khi địa bàn quản lý và quy mô dân số tăng lên. Để đáp ứng yêu cầu mới, đội ngũ cán bộ cấp xã cần nâng cao năng lực chuyên môn, khả năng kết nối, khai thác dữ liệu, phối hợp giữa các cơ quan và xử lý những vấn đề phức tạp phát sinh tại cơ sở. Đây là những điều kiện quan trọng để thẩm quyền được phân cấp, phân quyền có thể thực hiện hiệu quả trên thực tế.

Tại Hội thảo, các đại biểu cũng đề cập yêu cầu đánh giá đầy đủ hơn chất lượng dịch vụ công, thay vì chỉ căn cứ vào tỉ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn.

Bên cạnh thời hạn xử lý, cần xem xét thời gian thực tế người dân phải chờ đợi, số lần đi lại, yêu cầu bổ sung giấy tờ, chi phí tuân thủ và khả năng giải quyết công việc ngay tại cấp xã.

Với ĐBSCL, hiệu quả quản trị còn thể hiện ở khả năng ứng phó với những vấn đề đặc thù như xâm nhập mặn, sạt lở, quản lý tài nguyên nước và chuyển đổi sản xuất nông nghiệp.

Trong tham luận về ứng phó với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn, ThS Võ Hoàng Ân, Phó Chủ tịch HĐND xã Đông Hưng (An Giang) đề xuất chuyển từ tư duy tiếp nhận văn bản sang tiếp nhận thông tin phục vụ quản trị rủi ro. Theo đó, khi có cảnh báo xâm nhập mặn, cấp xã không chỉ chuyển thông tin đến các bộ phận chuyên môn mà cần xác định khu vực bị ảnh hưởng, kiểm tra nguồn nước, hướng dẫn người dân điều chỉnh sản xuất và chủ động phương án ứng phó.

Người dân không chỉ cần biết độ mặn bao nhiêu mà còn cần biết khu vực nào bị ảnh hưởng, vào thời điểm nào, nguồn nước có thể sử dụng hay không và cần áp dụng biện pháp gì.

Tổng kết Hội thảo, PGS.TS Ngô Tuấn Nghĩa, GĐ Học viện Chính trị khu vực IV nhấn mạnh, chất lượng hoạt động của cấp xã là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả vận hành mô hình CQĐP2C. Đề xuất đặt ra là chuyển từ “sắp xếp bộ máy” sang “nâng cao chất lượng quản trị”; từ “phân cấp nhiệm vụ” sang “phân quyền gắn với nguồn lực và trách nhiệm”; từ “chính quyền giải quyết công việc” sang “chính quyền phục vụ và kiến tạo phát triển”.