Hội thảo bàn giải pháp phát triển mô hình TOD tại TP HCM
Hôm qua (27/3), Trường Đại học Kiến trúc TP HCM tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “TOD với phát triển đường sắt đô thị”. Đây là giải pháp quy hoạch, kết hợp mật độ xây dựng cao với các khu dân cư, thương mại, văn phòng quanh các trạm metro, buýt nhanh (400 - 800m); giúp giảm phụ thuộc phương tiện cá nhân, khuyến khích đi bộ và tối ưu hóa kết nối, giúp giảm ùn tắc và ô nhiễm.
PGS.TS Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc TP nhìn nhận, trong bối cảnh hiện nay, phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị (ĐSĐT) đã trở thành một định hướng rõ ràng trong chiến lược phát triển TP HCM. Điều này đặt ra những yêu cầu ngày càng cụ thể với công tác quy hoạch, thiết kế, quản lý và vận hành phối hợp.
Tại Hội thảo, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP Võ Hoàng Ngân cho hay, ngoài tuyến metro số 1 đang vận hành, TP đang chuẩn bị triển khai mạng lưới ĐSĐT quy mô với mục tiêu hoàn thành 6 tuyến metro, với tổng chiều dài khoảng 187km vào 2030 và mở rộng lên 355km vào 2035. Vì vậy, cần cách khai thác hiệu quả hệ thống này. Trong đó, mô hình TOD là cách tiếp cận tích hợp giữa quy hoạch giao thông và quy hoạch sử dụng đất được xác định rất quan trọng. “Metro không chỉ là phương tiện vận chuyển mà còn trở thành động cơ thúc đẩy kinh tế, giúp gia tăng giá trị đất đai, tạo nguồn lực tái đầu tư cho hạ tầng. TP cũng hướng tới mô hình TOD, giảm phát thải, ưu tiên đi bộ và giao thông công cộng, phù hợp với xu thế phát triển của các đô thị lớn trên thế giới”, ông Ngân nói.
Các chuyên gia tham dự Hội thảo đã đề ra một số giải pháp về quy hoạch không gian, kiến trúc liên quan TOD bảo đảm hạ tầng xanh; đề xuất TP có cơ chế cho phép khai thác không gian trên và dưới nhà ga; khuyến khích DN tham gia phát triển tiện ích công cộng như quảng trường, lối đi bộ, không gian công cộng để đổi lại các ưu đãi về thuế, hệ số sử dụng đất...
Bên cạnh yếu tố quy hoạch và thiết kế cho TOD, một số ý kiến lưu ý cần có những cơ chế, chính sách cụ thể. Đại diện Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, hiện đã có định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD, tuy nhiên chưa có các cơ chế, chính sách nhằm khai thác, quản lý các giá trị tăng thêm từ đất, chuyển nhượng quyền phát triển không gian. Vì vậy, cần sửa đổi, bổ sung một số quy định trong Luật Đất đai, Quy hoạch, Nhà ở, hoàn thiện quy định về quy hoạch khu vực TOD, chính sách cho phép phát triển nhà ở thương mại tại khu vực lõi TOD.
TS Phạm Trần Hải (Viện Nghiên cứu phát triển TP HCM) góp ý, TP cần quy hoạch TOD ở nhiều cấp độ, từ vùng đô thị, hành lang, khu đô thị, khu vực quanh nhà ga. Mỗi khu TOD phải có đặc trưng phù hợp với tuyến metro, vị trí nhà ga và bối cảnh đô thị xung quanh, tạo sức hút và giá trị khác biệt cho bất động sản. TP cũng cần thúc đẩy hợp tác công - tư, cho phép khai thác không gian trên và dưới nhà ga, đồng thời khuyến khích DN tham gia phát triển tiện ích công cộng như quảng trường, lối đi bộ, công viên… Đáng chú ý, một số ý kiến tại Hội thảo đề xuất mô hình “Tập đoàn ĐSĐT” với vai trò chủ đạo của Nhà nước, nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ các dự án TOD.
Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP Võ Hoàng Ngân, trong lĩnh vực này, TP xác định 3 trụ cột. Thứ nhất, phát triển TOD là động lực kinh tế, cần nén đô thị hiệu quả tại các đầu mối giao thông, mở rộng không gian ngầm và khai thác giá trị gia tăng từ quỹ đất xung quanh nhà ga. Thứ hai, TOD là giải pháp cho đô thị xanh, trong đó hệ thống metro phải là “xương sống” của giao thông tương lai. Thứ ba, TOD gắn liền với bản sắc; quy hoạch TOD tại TP HCM phải đi cùng việc bảo tồn di sản và không gian văn hóa đặc thù.