“Hồi sinh” đình làng 300 năm tuổi !

Đình làng 300 năm tuổi

Ngược về phía Tây, cách trung tâm thành phố gần 20km trên Quốc lộ 5 có một ngã rẽ qua chợ Hỗ. Đó là con đường dẫn vào di tích kiến trúc nghệ thuật đình Khinh Giao của dân làng Khinh Giao, xã An Hưng, huyện An Dương. Trên mặt bằng 5.609m2, quần thể di tích với kiến trúc nguyên bản của thế kỷ 18 hiện ra như đưa người ta về với không gian của ngôi đình làng vùng châu thổ đồng bằng Bắc bộ cách đây 300 năm. Trong giếng đình nằm nép một bên cổng, người ta thả hoa sen để mỗi lúc vào mùa, hương hoa toả ngát thơm toàn thể khu di tích. 

Những bô lão trong làng cho biết, đình Khinh Giao là một di tích kiến trúc nghệ thuật, một công trình tín ngưỡng được dân làng thôn Khinh Giao dựng lên để thờ Thành Hoàng Phạm Đình Trọng cùng 6 vị thiên thần thời Hùng Vương. Ban đầu, đình chỉ có toà hậu cung nhỏ được lập lên để thờ 6 vị thiên thần. Đến nửa sau thế kỷ 18, tướng quân Phạm Đình Trọng, người làng Khinh Giao được triều đình trọng dụng và phân cho một toà nhà trong kinh thành. Ông bèn chuyển toàn bộ toà nhà ấy về dựng đình (chính là toà Đại bái phía trước hậu cung). Hiện, toà Đại bái ấy vẫn còn giữ được những đầu dư chạm rồng mang phong cách kiến trúc nghệ thuật thế kỷ 18.

Bức hoành phi cổ được mạ vàng

Cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, ngôi đình bị xuống cấp nặng nề. Năm 1930, ông Lưu Văn Điềm, một người dân trong làng ra chủ trì việc, trùng tu, tôn tạo đình. Ngôi đình được lợp lại ngói mũi hài, xây tường bao chung quanh, xây thêm Phương Đình, cổng, tạo thành mặt bằng tổng thể hoàn chỉnh như hiện nay. Vẻ bề thế ban đầu của đình với nhiều mảng chạm khắc, trang trí có giá trị, vẫn được bảo tồn nguyên vẹn. Các bộ chấp sự, hoành phi sơn son thếp vàng và nhang án có niên đại đầu thế kỷ 20 được dân làng gìn giữ giờ còn nguyên vẹn. Đáng chú ý nhất là bức hoành phi với 4 chữ “Bảo ngã lê dân”  vẫn còn được bảo tồn trong đình chính hiện nay.

Dân làng Khinh Giao coi ngôi đình như nhà chung của cộng đồng. Các phong tục tập quán liên quan đến tín ngưỡng bản địa đều được tổ chức tại đây. Với gần 300 năm tồn tại, lại nằm ở địa bàn có nhiều di tích, đình Khinh Giao có những đóng góp nhất định trong việc nghiên cứu các giá trị lịch sử, văn hoá, kiến trúc, nghệ thuật của đình làng vùng châu thổ Bắc bộ.

“Hồi sinh” kiến trúc đình thế kỷ 18

Những phù điêu trạm trổ tinh vi

Trên cơ sở hiện trạng các hạng mục công trình tại khuôn viên di tích, đơn vị tu bổ sẽ bảo tồn nguyên gốc các thành phần hiện còn, tu bổ sửa chữa đối với các cấu kiện bị hư hỏng một phần, chỉ phục hồi các thành phần bị mất hay biến dạng khi có tư liệu bảo đảm độ chính xác, tin cậy về mặt khoa học, giữ gìn tối đa các thành phần gốc và cấu kiện gỗ có chạm khắc trang trí của đình. Kết hợp công tác bảo tồn, tôn tạo với công tác phục hồi di tích nhằm nâng cao giá trị thẩm mỹ, tính biểu cảm cho di tích.

Với những gì còn lại của một kiến trúc đình từ thế kỷ 18 như: kết cấu bộ khung gỗ chịu lực của Đại đình, bộ vì nách có cấu trúc kiểu chồng rường, kết cấu đỡ hiên phía trước Đại đình kiểu bảy ngang, kết cấu khung của ống muống và hậu cung, mái lợp ngói mũi hài truyền thống…, sau khi “hồi sinh”, đình Khinh Giao sẽ trở thành một trong những ngôi đình có kiến trúc nghệ thuật độc đáo, đặc trưng của đình làng vùng châu thổ đồng bằng Bắc bộ.

Bài: Phong Linh
Ảnh: Giang Chinh