“Hồi sinh” di sản, di tích Nho học

Bia ghi danh tiến sĩ đỗ đạt ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám bằng chữ Nho.
Bia ghi danh tiến sĩ đỗ đạt ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám bằng chữ Nho.
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) -   Nhiều di tích Nho học đã bị hủy hoại, chỉ còn lại tên gọi như hệ thống trường học, trường thi, bảng môn đình. Ở nhiều nơi hiện nay, những người được giao trông nom trực tiếp di tích, di vật cũng không biết chữ Nho, không hiểu giá trị của các di vật.

Di sản gần 2.000 tuổi

Di sản văn hóa Nho học ở nước ta có nguồn gốc lâu đời. Theo sử sách ghi lại, ngay từ đầu công nguyên, Nho học đã được du nhập vào nước ta. Hiện nay, tại huyện Thuận Thành (Bắc Ninh) vẫn còn ngôi đền thờ Nam giao học từ năm 187 đến năm 226 sau Công nguyên. Sau khi đất nước giành được độc lập, nhà Lý (thế kỷ XI) lấy Nho học làm nền tảng giáo dục, khoa sử.

Đến thời Vua Lê Hồng Đức, triều đình bắt đầu cho dựng bia ghi danh tiến sĩ đỗ đạt ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám tại kinh đô Thăng Long. Trải qua hai thiên niên kỷ tồn tại và phát triển, Nho học đã góp phần tạo dựng một nền giáo dục mang bản sắc riêng của dân tộc ta, đào tạo ra rất nhiều thế hệ danh nhân nổi tiếng góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đến khi văn hóa phương Tây vào nước ta, khoảng cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, chữ quốc ngữ thay thế chữ Nho. Sau kỳ thi cuối cùng năm 1919, Nho học đã bị thay thế hoàn toàn bằng nền giáo dục dùng chữ quốc ngữ.

Với bề dày gần hai mươi thế kỷ gắn bó với người Việt Nam, Nho học đã để lại cho hậu thế một kho tàng tri thức phong phú về lịch sử, văn hóa Việt Nam. Gần một thế kỷ qua, do chưa được quan tâm, nhiều di tích Nho học đã bị hủy hoại, chỉ còn lại tên gọi, ngoại trừ Văn Miếu - Quốc Tử Giám ở Hà Nội, Văn Thánh Miếu Huế là còn được bảo tồn khá tốt. Một vài nơi còn dấu vết như Văn Miếu Sơn Tây, Văn Miếu Nghệ An… Hệ thống Văn chỉ, Từ chỉ tại các huyện, xã có truyền thống khoa cử đã bị hư hại phần lớn.

Hầu hết các di tích Nho học đều được xây dựng bằng bộ khung gỗ truyền thống rất dễ bị hư hại trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ở nước ta. Các hiện vật liên quan đến Nho học như hệ thống bia đá thường không được bảo quản tốt, bị phơi ngoài mưa nắng, nhiều tấm bia đã bị hư hại nghiêm trọng.

Có những tấm bia được công nhận là Bảo vật quốc gia nhưng đã bị nứt, vỡ, nhiều chữ bị mòn. Nhiều di vật bằng giấy, mộc bản bao gồm các thần phả, sắc phong bị mối, mọt do điều kiện bảo quản không tốt, không có phương diện bảo quản, không có kinh phí để phục hồi.

Ở nhiều nơi hiện nay, những người được giao trông nom trực tiếp di tích, di vật không biết chữ Nho, không hiểu giá trị của các di vật mà họ đang được giao trông nom. Không ít di vật bị hủy hoại một cách đáng tiếc. Việc phát huy giá trị các di sản văn hóa Nho học lại bị lãng quên, những người am hiểu chữ Nho dần khuất núi.

“Hồi sinh” di sản

Để các di sản Nho học “hồi sinh” trong thời đại 4.0, các nhà nghiên cứu văn hóa đưa ra nhiều ý kiến: Các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh bảo tồn và phát huy giá trị di tích; thực hiện sưu tầm bổ sung các tư liệu hiện vật liên quan đến di tích Nho học như: văn bia, sắc phong, sắc chỉ, lệnh chỉ, gia phả, sách cổ; khuyến khích các địa phương vận động xã hội hóa tu bổ, tôn tạo các di tích xuống cấp, hoặc phục dựng các di tích trên cơ sở có đủ căn cứ khoa học và căn cứ pháp lý; tổ chức tuyên truyền nội dung giá trị các di tích bằng nhiều hình thức: viết sách giới thiệu, tờ gấp, dựng phim tư liệu…

Hơn nữa, cần nghiên cứu tư liệu, thám sát khảo cổ để thấy rõ hình ảnh ban đầu của di tích, sự biến đổi của di tích qua từng thời kỳ; đề xuất phương án bảo tồn và phát huy giá trị di tích phù hợp với quan điểm bảo tồn hài hòa với phát triển bền vững; nghiên cứu kỹ tình trạng kỹ thuật của các hạng mục ở di tích: cách lựa chọn vị trí xây dựng, quy hoạch mặt bằng tổng thể di tích, kiểu thức thiết kế các hạng mục, các loại vật liệu, màu sắc sử dụng cho di tích... từ đó xác định mức độ cần can thiệp để bảo tồn, tôn tạo di tích.

Ngoài ra, các đơn vị quản lý di tích Nho học nên chủ động phối hợp với ngành du lịch đưa di tích Nho học lên bản đồ du lịch; ứng dụng thành tựu quốc tế về bảo quản, phục hồi di tích, di vật, nghiên cứu, sưu tầm thông tin, tư liệu; đồng thời mở rộng liên kết, hợp tác với các cơ quan trong nước, quốc tế có liên quan để chia sẻ kinh nghiệm, thông tin…

Việc bảo tồn, phát huy giá trị của hệ thống di tích Nho học ở các địa phương sẽ giúp các di tích “sống” được trong đời sống đương đại, phát triển du lịch nói riêng và đời sống kinh tế - xã hội nói chung, đồng thời góp phần tăng cường giáo dục truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của dân tộc đối với thế hệ trẻ ngày nay.

Tin cùng chuyên mục

Triển lãm “Chạy trốn “Chốn an toàn” kéo dài đến 31/12/2022.

Chạy trốn “Chốn an toàn”

(PLVN)  Chạy trốn “Chốn an toàn” Là tên triển lãm tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (số 36 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội) vừa được Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam khai mạc ngày 2/12 để hưởng ứng Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng trốn bạo lực trên cơ sở giới năm 2022.

Đọc thêm

Quyết liệt “tẩy chay” nội dung phản cảm trên mạng

Hình ảnh trong clip có nội dung phản cảm đã bị cơ quan chức năng xử phạt của tiktoker Nờ Ô Nô.
(PLVN) -  Sự việc hot Tiktoker có hành vi phản cảm trong một clip đang bị “tẩy chay” gần đây không đơn giản là chuyện của một cá nhân lệch lạc, mà còn gióng lên lời cảnh báo về tác dụng độc hại của những nội dung “bẩn” đang ngày một tràn lan trên mạng với sự đón nhận của người trẻ.

Triển lãm sản phẩm sơn mài Việt Nam

Triển lãm sản phẩm sơn mài Việt Nam
(PLVN) -Triển lãm thu hút đông đảo người dân, du khách đến tham quan, thưởng lãm. Nhiều tác phẩm sơn mài được công chúng đánh giá cao như "Hai Bà Trưng," "Xích hổ tướng;" "Cá và hoa đào;" "Bạch Đằng giang"…

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh
(PLVN) -Theo Ủy ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, Hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đáp ứng những tiêu chí để ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Hoàn thiện thể chế, chính sách: Cách đưa hệ giá trị văn hóa thấm sâu vào xã hội

Hoàn thiện thể chế, chính sách: Cách đưa hệ giá trị văn hóa thấm sâu vào xã hội
(PLVN) -  Có nhiều định nghĩa về khái niệm văn hóa và cách hiểu, cách lý giải khác nhau, song tất cả đều thừa nhận vai trò quan trọng của văn hóa đối với lịch sử, hiện tại và tương lai; đối với mỗi con người, gia đình, cộng đồng và quốc gia, dân tộc. Vì thế, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhìn nhận văn hóa như ngọn đuốc “soi đường cho quốc dân đi”.

Trưng bày tư liệu về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam

Trưng bày tư liệu về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam
(PLVN) -Trong khuôn khổ Hội thảo Khoa học “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới”, sáng 29/11, Thư viện Quốc gia Việt Nam tổ chức triển lãm sách, tài liệu với chủ đề “Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam”.

Đưa hệ giá trị văn hóa thấm sâu vào toàn bộ xã hội

Đưa hệ giá trị văn hóa thấm sâu vào toàn bộ xã hội
(PLVN) -Ngày 29/11, Hội thảo quốc gia “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới” đã diễn ra bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 3 điểm cầu Hà Nội - Huế - TP.HCM.

Bạc Liêu xác lập Kỷ lục Việt Nam về 122 món ăn được chế biến từ tôm và muối

Bạc Liêu xác lập Kỷ lục Việt Nam về 122 món ăn được chế biến từ tôm và muối
(PLVN) - Nhằm tôn vinh giá trị của con tôm và hạt muối Bạc Liêu trong ẩm thực, UBND tỉnh phối hợp với Hiệp hội ẩm thực Việt Nam, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam tổ chức không gian tinh hoa ẩm thực tôm và muối Bạc Liêu, trong đó có lễ công bố xác lập kỷ lục Việt Nam về 122 món ăn được chế biến từ tôm và muối Bạc Liêu. Đây là cơ hội phát triển ngành ẩm thực của Bạc Liêu gắn với tôm và muối, phục vụ du lịch, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Lan tỏa hệ giá trị con người Việt Nam trong thời kỳ mới

Đại diện các dân tộc Việt Nam diễu hành tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội) dịp kỷ niệm 70 năm Quốc khánh. Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Báo QĐND
(PLVN) -Hôm nay (29/11), Hội thảo quốc gia Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới do Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ VHTTDL, Hội đồng Lý luận Trung ương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp tổ chức diễn ra tại Hà Nội và 2 điểm cầu trực tuyến tại Thừa Thiên- Huế và TP Hồ Chí Minh.

Bạc Liêu hội tụ tinh hoa di sản và khát vọng phát triển

Bạc Liêu hội tụ tinh hoa di sản và khát vọng phát triển
(PLVN) - Tối ngày 27/11, tại Quảng trường Hùng Vương, tỉnh Bạc Liêu long trọng tổ chức khai mạc Ngày hội Văn hóa - Du lịch Bạc Liêu và Lễ hội Dạ cổ hoài lang năm 2022 với chủ đề “Bạc Liêu - Hội tụ tinh hoa di sản và khát vọng phát triển”.

Phật giáo Việt Nam - Dấu ấn tinh hoa

Nguồn ảnh: Báo Giác ngộ
(PLVN) - Là tên triển lãm diễn ra trong khuôn khổ chương trình Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ IX, được Ban tổ chức đại hội khai mạc sáng 27/11 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt - Xô và đón tiếp đại biểu tham quan trong xuyên suốt quá trình diễn ra Đại hội từ 27-29/11/2022

Người dân Hải Lựu mong sớm khôi phục chùa núi Thét

 Công việc phục hồi chùa Núi Thét đang tiến hành dở dang.
(PLVN) -  Trên khu vực núi Thét (xã Hải Lựu, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc) có dấu tích của một ngôi chùa cổ. Người dân và chính quyền địa phương mong muốn sớm được khôi phục lại chùa làm nơi sinh hoạt văn hóa tinh thần.

Lạc vào thế giới nghệ thuật đa chiều của Ngô Xuân Bính

Lạc vào thế giới nghệ thuật đa chiều của Ngô Xuân Bính
(PLVN) -  "Điêu khắc Ngô Xuân Bính không tả thực mà phá thực, tròng trành giữa chuẩn và lệch chuẩn, thậm chí siêu chuẩn. Bính không thể hiện vật thể tĩnh, đứng im, mà vật thể động. Pho tượng nào của anh người ta đều thấy chúng có xu thế vươn xa, đi tới, bay lên. Điều này tạo nên tính hoành tráng của điêu-khắc-Ngô-Xuân-Bính".