Học và làm theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh: Đo bằng hiệu quả, nhìn từ lòng dân - Bài 2: Đổi mới phương thức thực hiện, lấy dân làm gốc
Học và thực hành theo Bác chỉ thực sự lan tỏa khi trở thành phương pháp làm việc, chuẩn mực công vụ và được cụ thể hóa bằng trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên. Vì vậy, đổi mới cách làm phải bắt đầu từ việc gỡ những “điểm nghẽn” trong tư duy, khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm, tạo môi trường và động lực để cán bộ biến tinh thần phụng sự thành hành động cụ thể.
Gỡ “điểm nghẽn” trong tư duy của người thực thi công vụ
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định rõ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững đất nước, đồng thời nhấn mạnh một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XIV là “Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp của hệ thống chính trị, nhất là cán bộ cấp chiến lược và cấp cơ sở thật sự tiêu biểu, có tư duy, năng lực quản trị tiên tiến, phù hợp với mô hình tổ chức mới và yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước”.
Đặt trong yêu cầu thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh, “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm…” không chỉ là một phẩm chất cần có của người cán bộ, mà phải trở thành một thước đo của tinh thần phụng sự. Bởi tư tưởng Hồ Chí Minh luôn gắn nhận thức với hành động, nói đi đôi với làm. Trong những thời điểm khó khăn, Người luôn đề cao tinh thần chủ động, sáng tạo, linh hoạt, “dĩ bất biến, ứng vạn biến”.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ “dám làm” với làm tùy tiện; “dám chịu trách nhiệm” với chấp nhận sai phạm. Dám nghĩ, dám làm phải đặt trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật, kỷ luật của Đảng. Người cán bộ có bản lĩnh không phải là người quyết định nhanh bằng mọi giá, mà là người dám quyết định trên cơ sở đặt lợi ích của Đảng, của Nhân dân lên trên hết, trước hết. Đó là sự thống nhất giữa bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ và năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện.
Trên thực tế vẫn có nơi, có lúc tồn tại tâm lý sợ sai, né tránh, ngại va chạm, đùn đẩy trách nhiệm. Đây cũng là một “điểm nghẽn” tư duy, có thể gây hậu quả lớn. Một dự án chậm được triển khai, một kiến nghị bị chuyển qua nhiều tầng nấc, một vấn đề tồn tại kéo dài…, phía sau những biểu hiện ấy đôi khi không chỉ là sự bất cập của quy trình, mà còn là sự thiếu quyết đoán, thiếu tinh thần chịu trách nhiệm của người thực thi công vụ. Gỡ “điểm nghẽn” của phát triển, trước hết phải gỡ “điểm nghẽn” trong tư duy và trách nhiệm của người thực thi công vụ. Đó cũng là một cách thiết thực để đưa việc học và làm theo Bác từ nhận thức trở thành năng lực hành động trong đời sống.
Vì vậy, chống “bệnh hình thức” trong học và làm theo Bác cũng phải bắt đầu từ việc chống hình thức trong đánh giá cán bộ. Không thể chỉ nhìn vào việc cán bộ tham gia đầy đủ các buổi học tập, quán triệt hay hoàn thành các báo cáo theo quy định, mà phải nhìn vào những việc họ đã làm, những vấn đề họ đã giải quyết và những giá trị mà Nhân dân được thụ hưởng.
Lấy sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhân dân là chủ thể của sự nghiệp cách mạng. Sinh thời, Bác thường xuyên căn dặn cán bộ, đảng viên phải nâng cao tinh thần phục vụ trước Đảng và quần chúng, hết lòng, hết sức phục vụ Nhân dân; phải gần dân, trọng dân, hiểu dân, có trách nhiệm với dân. Gần dân không chỉ là hiện diện ở cơ sở, đối thoại với dân, mà trước hết phải được đo bằng trách nhiệm với công việc và khả năng giải quyết những vấn đề chính đáng của Nhân dân. Một cán bộ dù ở rất gần dân về khoảng cách địa lý vẫn có thể xa dân nếu không lắng nghe, không thấu hiểu và không hành động vì lợi ích chính đáng của Nhân dân. Do đó, thước đo của việc học và thực hành theo Bác phải trả lời được câu hỏi: Nhân dân được thụ hưởng gì từ việc đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và thực thi công vụ? Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.
Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu chăm lo lợi ích thiết thực của Nhân dân, củng cố đồng thuận xã hội từ cơ sở. Khi người dân được chăm lo, được thụ hưởng thì đoàn kết mới có gốc sâu, đồng thuận mới có nền chắc, niềm tin mới bền vững.
Thực tiễn cải cách hành chính thời gian qua cho thấy, “sự hài lòng của người dân” đã được cụ thể hóa thành những tiêu chí có thể đo lường, trở thành căn cứ đánh giá chất lượng phục vụ của cơ quan hành chính và đội ngũ cán bộ, công chức. Theo kết quả Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) năm 2025, mức độ hài lòng chung của người dân đạt đạt 83,09%, giảm 0,78% so với năm 2024 (nhưng cao hơn năm 2023 là 0,43%). Kết quả này đặt ra yêu cầu tiếp tục điều chỉnh, nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu, mong đợi ngày càng cao của người dân đối với cơ quan hành chính nhà nước.
Cùng với chỉ số SIPAS, Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX 2025) cũng là công cụ quan trọng để đánh giá toàn diện, khách quan và đa chiều kết quả cải cách hành chính; qua đó giúp các địa phương nhận diện rõ những mặt tích cực, chỉ ra hạn chế và kịp thời có giải pháp khắc phục, hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ Nhân dân.
Tại Trung tâm hành chính công phường An Cựu, thành phố Huế, trong một khảo sát nhanh của Bộ Khoa học và Công nghệ vào tháng 8/2025 cho thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu vận hành hiệu quả, nhất là trong cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Đáng chú ý, 100% người dân tham gia khảo sát bày tỏ hài lòng. Đằng sau con số ấy là cả một quy trình từ thái độ phục vụ, cách thức giải quyết công việc đến ứng dụng công nghệ và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ.
Thời gian qua, ở nhiều địa phương, nhất là cấp cơ sở, phương châm gần dân, sát dân, vì dân đang được cụ thể hóa bằng những cách làm thiết thực, trong đó cán bộ không chỉ chờ việc được giao mà chủ động “xắn tay” vào việc, đồng hành cùng người dân trong sản xuất, kinh doanh, với phương châm “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm”.
Điển hình là tại xã Phượng Dực, TP Hà Nội, cách làm ấy được thể hiện rõ qua những việc rất cụ thể: Bí thư xã trực tiếp đứng lớp hướng dẫn thương mại điện tử, Chủ tịch xã trực tiếp livestream bán hàng hỗ trợ người dân; các lớp tập huấn liên tục được mở để giúp các hộ kinh doanh thích ứng với phương thức kinh doanh mới. Hiệu quả của sự đổi mới hoạt động công vụ không chỉ nằm ở sự hài lòng của người dân mà đang dần trở thành động lực phát triển của địa phương. Cụ thể, hơn 200 cơ sở sản xuất tại Phượng Dực đã tham gia bán hàng trực tuyến, đưa doanh số thương mại điện tử trong 6 tháng đầu năm 2026 lên gần 450 tỷ đồng. Từ những việc cụ thể đó, việc học và thực hành theo Bác đang được đo bằng hiệu quả phục vụ Nhân dân.
Khơi dậy và lan tỏa tinh thần đổi mới
Năm nhiệm vụ trọng tâm được Chỉ thị 07-CT/TW xác định đã tạo nên một định hướng toàn diện cho việc đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.
Để chuyển hóa Chỉ thị thành kết quả trong thực tiễn, trước hết, mỗi nhiệm vụ của Chỉ thị cần được cụ thể hóa thành việc làm, sản phẩm có thể kiểm chứng; gắn với nhiệm vụ chính trị, chuyên môn của từng cơ quan, địa phương và trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên. Học và thực hành theo Bác không thể tách rời công việc hằng ngày, mà phải trở thành phương pháp giải quyết những vấn đề thực tiễn. Với người đứng đầu, yêu cầu nêu gương càng phải được thể hiện bằng hành động: Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, trực tiếp xử lý việc khó, việc mới và những “điểm nghẽn” kéo dài.
Cùng với đó, cần đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện Chỉ thị, nhìn rõ sự chuyển biến về kỷ luật, kỷ cương, chất lượng công việc và tinh thần phục vụ Nhân dân. Mỗi cơ quan, đơn vị cần lựa chọn những vấn đề người dân, doanh nghiệp quan tâm để tập trung giải quyết triệt để.
Nhằm khơi dậy và lan tỏa tinh thần đổi mới, đòi hỏi phải hoàn thiện cơ chế khuyến khích, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; gắn quyền hạn với trách nhiệm, trao quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát. Đồng thời, kết quả thực hành cần trở thành một tiêu chí quan trọng trong đánh giá cán bộ, thi đua, khen thưởng…
Khi năm nhiệm vụ của Chỉ thị 07-CT/TW được chuyển hóa thành hành động thường xuyên, chuẩn mực công vụ và kết quả cụ thể, việc học và thực hành theo Bác mới vượt qua giới hạn của một phong trào, trở thành động lực tự đổi mới, thành phương thức rèn luyện của mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi tổ chức và cả hệ thống chính trị. Đó cũng là cách thiết thực để củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng và Nhà nước.