Học tập suốt đời cần được ưu tiên là chính sách chiến lược của quốc gia

Đây cũng là nội dung Báo cáo “Học tập suốt đời và kỹ năng cho tương lai” của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) vừa công bố ngày 6/5/2026 kêu gọi các chính phủ đưa học tập suốt đời trở thành trụ cột trung tâm trong chính sách kinh tế – xã hội.

Vẫn tồn tại sự bất bình đẳng trong tiếp cận cơ hội học tập

Theo ILO, công nghệ số, bao gồm AI đang thay đổi cách con người làm việc; quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế bền vững đang tái cơ cấu hệ thống sản xuất và cơ cấu việc làm. Trong khi đó, quá trình già hóa dân số tại nhiều khu vực đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với lực lượng lao động lớn tuổi, đồng thời đẩy cao nhu cầu về dịch vụ chăm sóc.

Chỉ 16% người trong độ tuổi 15–64 cho biết đã tham gia đào tạo bài bản trong năm trước khi được khảo sát và con số này không có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia. Ở nhóm lao động toàn thời gian có hợp đồng dài hạn tại các doanh nghiệp chính thức, tỷ lệ tham gia đào tạo cao hơn (51%).

Khoảng cách này phản ánh rõ sự bất bình đẳng trong tiếp cận cơ hội học tập, đặc biệt giữa lao động trong khu vực chính thức và phi chính thức, cũng như giữa các nhóm trình độ học vấn khác nhau. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng các hệ thống học tập phản ánh đúng thực tế đa dạng về cách người lao động tích lũy kỹ năng trong suốt đời làm việc của mình.

Học tập suốt đời trở thành một quy luật sống

Theo ILO, hiện nay, tại nhiều quốc gia, các hệ thống học tập vẫn manh mún và thiếu đầu tư triền miên. Ngay ở các nước thu nhập cao, 34% vẫn dành chưa đến 1% ngân sách giáo dục công cho giáo dục và đào tạo người lớn. Tại các nước thu nhập thấp, tỷ lệ này lên tới 63%.

Vì thế, Báo cáo “Học tập suốt đời và kỹ năng cho tương lai” của ILO đưa ra khuyến nghị, học tập suốt đời phải được ưu tiên là chính sách chiến lược với cách tiếp cận toàn diện hơn, không chỉ bó hẹp trong giáo dục chính quy, mà mở rộng ra các cơ hội học tập và đào tạo tại nơi làm việc và trong toàn xã hội. Chính phủ, tổ chức đại diện người sử dụng lao động và tổ chức công đoàn đều có phần trách nhiệm trong “bức tranh” học tập suốt đời này thông qua việc mở rộng và bình đẳng hóa cơ hội học tập, tăng cường hệ thống đào tạo, và xây dựng các chính sách học tập suốt đời thực sự gắn với nhịp sống của người dân.

Tại Việt Nam, trong các giai đoạn cách mạng, đặc biệt trong những năm đổi mới, Đảng ta luôn quan tâm, khuyến khích học tập suốt đời và xây dựng cả nước thành xã hội học tập. Chủ trương học tập suốt đời được đề cập trong nhiều Nghị quyết, Chỉ thị, Kết luận của Đảng.

Thực hiện các quan điểm, chủ trương của Đảng, việc xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời đã trở thành phong trào, thành nhu cầu, thành nếp văn hóa và đạt nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống giáo dục quốc dân thống nhất từ giáo dục mầm non đến đào tạo sau đại học; các loại hình trường, lớp, loại hình đào tạo được đa dạng hóa, mang lại cơ hội học tập cho người dân ở mọi lứa tuổi. Ý thức học tập suốt đời thấm sâu vào từng gia đình, từng khu dân cư, từng cơ sở đào tạo, từng vùng, miền...

Đất nước đang đứng trước thời cơ, vận hội mới để vươn mình trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh đó, “Học tập suốt đời trở thành một quy luật sống; không chỉ giúp mỗi cá nhân nhận biết, thích nghi, không tụt hậu trước sự biến đổi từng ngày của thế giới hiện tại, làm giàu trí tuệ, hoàn thiện nhân cách, vượt qua khó khăn, thử thách để ngày càng tiến bộ và định vị bản thân trong xã hội hiện đại; cao hơn, đây là chìa khóa quan trọng để nâng cao dân trí và đào tạo nhân lực, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, là con đường duy nhất, hướng đi tất yếu của mọi quốc gia để bảo đảm sự phát triển thịnh vượng, bền vững” như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh trong bài viết “Học tập suốt đời”.