Học môn xã hội, chăm chưa đủ

Tìm gặp Phạm Thu Trang trong giờ ra chơi, không nhiều đặc điểm riêng để có thể nhận ra em trong đám đông học sinh đang nô đùa. Khá rụt rè trầm tĩnh với cặp kính cận luôn thường trực, tuy nhiên khi đề cập tới những vấn đề liên quan tới môn học xã hội, Trang đặc biệt sôi nổi. Trang tâm sự: Từ ngày còn nhỏ, em rất thích xem bản đồ, xem các chương trình truyền hình nói về các nước trên thế giới, tuy nhiên khi đó em chưa định hình được đó là môn gì". Bố mẹ Trang vốn là công nhân đã không ít lần bối rối khi cố gắng trả lời các câu hỏi của em như: "thế nào là chuyển động trái đất? hay "kinh độ, vĩ độ mà chương trình dự báo thời tiết trên tivi hay nói là gì?"

Ước mơ được tìm hiểu môn học về những chuyển động trái đất hay những vùng đất mới của Trang được thỏa mãn khi em thi đỗ vào lớp 10 xã hội Trường THPT Chuyên Trần Phú. Nhận thấy niềm đam mê môn Địa lý của Trang nên cô giáo Vũ Thị Chuyên, giáo viên dạy Địa đồng thời là chủ nhiệm lớp tận tình giúp đỡ chỉ bảo. Chẳng bao lâu. Trang nắm vững những kiến thức địa lý đại cương và bắt đầu tìm hiểu, nghiên cứu những vấn đề sâu hơn của môn học như: Tính góc nhật xạ, cách tính múi giờ của các vùng, lãnh thổ và cả những vấn đề liên quan tới Thiên văn học...Em Đặng Thị Hạnh, bạn học cùng lớp với Trang cho biết: "Điểm đáng quý nhất ở Trang mà chúng em học tập được là thái độ học tập nghiêm túc. Vốn nhút nhát nhưng ở Trang lại có ý chí phấn đấu rất đáng nể phục. Trong đợt học ôn thi giải Quốc gia, thấy Trang học  tối ngày chúng em sợ bạn học quá sức, nhưng bạn ấy đã vượt qua. Giải nhất môn Địa lí Quốc gia của bạn Phạm Thu Trang là kết quả của quá trình miệt mài học tập chứ không phải kiểu học "lãng tử" dựa vào trí thông minh vốn có như một số bạn khác.

Từ trước tới nay, nhiều người thường quan niệm môn địa lý chỉ đơn thuần nói tới vấn đề xác định các vị trí địa lý khác nhau  trên bản đồ, chỉ cần chịu khó, chăm học là có thể học tốt được . Tuy nhiên, trên thực tế, Địa lý là một môn khoa học tổng quan đòi hỏi người học vận dụng nhiều kỹ năng như suy luận lôgic, tính toán và cả óc tưởng tượng bên cạnh sự chăm chỉ. Mặt khác, môn học này còn chia ra nhiều lĩnh vực khác nhau như: Địa lý tự nhiên (tìm hiểu những vấn đề liên quan tới vị trí địa lý từng vùng lãnh thổ, chuyển động trái đất, các vấn đề địa chất), địa lý kinh tế (tìm hiểu tình hình địa kinh tế, chính trị của các vùng miền, Quốc gia).

Trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia môn Địa lí năm học 2007 - 2008, đề thi với 7 câu hỏi liên quan tới nhiều vấn đề Địa lý tự nhiên, Địa lý kinh tế của Việt Nam cũng như thế giới. Để có thể vượt qua hơn 300 thí sinh trong cả nước,  Phạm Thu Trang phải vận dụng nhiều kiến thức chuyên sâu. Máy tính được sử dụng tối đa với những câu hỏi như: xác định tọa độ của thành phố Oa - sinh - tơn, còn với những câu như phân tích vai trò của nguồn dầu khí đối với sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước lại cần tới kiến thức tổng hợp về các vùng miền, các ngành kinh tế trọng điểm. Cô giáo Vũ Thị Chuyên, giáo viên chủ nhiệm đồng thời là cô giáo dạy môn Địa lý của Trang suốt 3 năm qua, cho biết: Đề thi học sinh giỏi quốc gia môn Địa lý năm nay được đánh giá là rất khó, 70% câu hỏi trong đề thi đòi hỏi học sinh có kiến thức sâu và có "chất" của môn Địa lý. Nhiều vấn đề liên quan tới những nội dung cụ thể có thể khiến nhiều học sinh bối rối. Điểm mạnh nhất của Trang giúp em đoạt giải nhất là có vốn kiến thức đồng đều ở cả lĩnh vực Địa lý tự nhiên cũng như Địa lý xã hội.

Giải nhất kỳ thi học sinh giỏi cấp Quốc gia không thay đổi nhiều cuộc sống thường nhật của cô học sinh lớp 12 xã hội, Trường THPT Chuyên Trần Phú. Hàng ngày, Trang vẫn miệt mài đến lớp, học thêm để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp và thi đại học. Cô học sinh hiền lành chăm chỉ ấy cũng có ước mơ thật giản dị: sẽ thi đỗ vào ngành sư phạm để sau này có thể trở thành một cô giáo dạy Địa lý. Tuy nhiên, em còn một mơ ước xa hơn: nếu có điều kiện sẽ chuyên sâu vào công tác nghiên cứu để trở thành một nhà khoa học. Lần giở những tài liệu về môn khoa học Địa lý của Việt Nam, thấy rằng chúng ta còn hạn chế rất nhiều so với các nước trên thế giới. Thế giới từng tôn vinh những nhà thám hiểm địa lý tài ba như Cô - lôm -bô, Ma - gien - lăng...Chúng ta đã từng tự hào với "Dư địa chí" và hàng loạt công trình trong quá khứ. Nhìn khuôn mặt hiền lành nhưng rất nghị lực của cô bé Phạm Thu Trang, tôi  hy vọng em sẽ trở thành một nhà nghiên cứu trong tương lai. Hy vọng vào những bạn trẻ như Trang trong tương lai không xa sẽ có những công trình khoa học đóng góp vào sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội của thành phố và đất nước.

Phạm Việt