Học bổng Vallet: Trao niềm tin, khát vọng cống hiến của người trẻ Việt

Khi một tài sản trở thành một di sản

Sáng 23/8, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội, diễn ra Lễ trao học bổng Vallet năm 2026. Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân chia sẻ ba câu chuyện về Giáo sư Odon Vallet, Giáo sư Trần Thanh Vân và thế hệ trẻ hôm nay. Qua đó gửi gắm thông điệp về niềm tin vào con người, sức mạnh của cơ hội được trao đúng lúc và trách nhiệm tiếp nối những giá trị tốt đẹp.

Trong không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nơi hàng nghìn năm gửi gắm thông điệp của dân tộc Việt Nam về truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng nhân tài, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng điều làm nên giá trị đặc biệt của Học bổng Vallet không chỉ nằm ở số lượng học bổng hay giá trị vật chất được trao.

Năm 2026, hơn 2.150 suất học bổng Vallet, với tổng giá trị 45 tỷ đồng, được trao cho học sinh, sinh viên, học viên sau đại học và nghiên cứu sinh trên cả nước. “Điều quý giá hơn là câu chuyện phía sau mỗi suất học bổng”, Bộ trưởng nói.

Đó trước hết là câu chuyện về Giáo sư Odon Vallet - một người đã lựa chọn biến tài sản của mình thành một di sản dành cho giáo dục và thế hệ trẻ.

Là tiến sĩ luật học, giáo sư lịch sử tôn giáo tại Đại học Sorbonne, đồng thời là một nhà văn viết tùy bút triết luận, Giáo sư Odon Vallet được thừa kế một gia tài lớn. Nhưng theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, điều đặc biệt không nằm ở việc ông có một gia tài lớn, mà ở cách ông lựa chọn sử dụng tài sản ấy.

Thay vì dành nguồn lực cho cuộc sống riêng, Giáo sư Odon Vallet đã dành tài sản để tạo ra học bổng cho những người trẻ có tài năng, trước hết tại Pháp, sau đó tại Việt Nam và một số quốc gia khác. Theo Bộ trưởng, câu chuyện học bổng Vallet tại Việt Nam bắt đầu từ một cuộc gặp gỡ. Nhưng nhìn sâu hơn, đó là cuộc gặp giữa hai niềm tin: niềm tin rằng tri thức có thể thay đổi số phận một con người và niềm tin rằng đầu tư cho người trẻ chính là đầu tư cho tương lai của một quốc gia.

“Khi niềm tin được trao đúng lúc có thể giúp một người trẻ tin rằng mình có thể đi xa hơn. Và khi niềm tin ấy được trao cho hàng chục nghìn người trẻ, nó trở thành một nguồn năng lượng xã hội rất lớn”, Bộ trưởng nhấn mạnh. Đó cũng chính là giá trị lớn nhất của một học bổng: không chỉ hỗ trợ một người trẻ ở một thời điểm, mà có thể mở ra một hành trình mới trong cuộc đời họ.

Những cuộc gặp gỡ cho tương lai

Câu chuyện thứ hai Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ là về Giáo sư Trần Thanh Vân - người đã dành nhiều thập kỷ để tạo ra những cuộc gặp gỡ trong khoa học.

Năm 1993, Giáo sư Trần Thanh Vân trở về Việt Nam và tổ chức chương trình Gặp gỡ Việt Nam lần thứ nhất, đưa hàng trăm nhà vật lý nổi tiếng thế giới đến Việt Nam, trong đó có những nhà khoa học đoạt giải Nobel. Từ những cuộc gặp gỡ khoa học đó, nhiều hoạt động đào tạo, kết nối và hỗ trợ thế hệ trẻ Việt Nam tiếp tục được hình thành.

Theo Bộ trưởng, tên gọi “Gặp gỡ Việt Nam” tự thân đã chứa đựng một triết lý đẹp, bởi khoa học không thể phát triển trong sự cô lập. “Khoa học cần những cuộc gặp gỡ giữa người với người; giữa thế hệ đi trước và thế hệ đi sau; giữa Việt Nam và thế giới; giữa ý tưởng và cơ hội”, Bộ trưởng nói.

Từ các hội nghị khoa học quốc tế, những trường vật lý, các lớp học dành cho sinh viên đến những học bổng dành cho học sinh, sinh viên và các nhà nghiên cứu trẻ, các hoạt động của Gặp gỡ Việt Nam đều hướng tới một triết lý chung: phát hiện người có tài năng, trao cho họ cơ hội và giúp họ đi xa hơn khả năng mà họ đang có.

Khi Giáo sư Odon Vallet chứng kiến những hoạt động khuyến học của Gặp gỡ Việt Nam, ông đã chủ động tham gia và đóng góp cho chương trình học bổng. Từ sự gặp nhau của hai tấm lòng ấy, Học bổng Vallet đã hình thành và trở thành một chương trình đồng hành lâu dài với thế hệ trẻ Việt Nam.

“Hai con người, hai xuất phát điểm, hai lĩnh vực khác nhau. Nhưng họ gặp nhau ở một điểm: niềm tin vào con người”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ.

Theo ông, đó cũng là lý do Học bổng Vallet có thể tồn tại suốt hơn một phần tư thế kỷ. Một chương trình chỉ có thể tồn tại lâu dài khi phía sau nó có một triết lý đủ đẹp và một niềm tin đủ sâu.

Và “đi thật xa, để trở về”

Từ câu chuyện của hai thế hệ đi trước, Bộ trưởng Vũ Hải Quân dành thông điệp trực tiếp tới những học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ nhận học bổng Vallet năm nay. Theo Bộ trưởng, các em cần đón nhận học bổng không chỉ như một phần thưởng, mà như một lời nhắn gửi.

Lời nhắn đầu tiên là hãy tin vào chính mình. Có thể người nhận học bổng là sinh viên của một trường đại học ở Hà Nội, cũng có thể đến từ một tỉnh miền núi, một vùng quê hay một gia đình chưa có nhiều điều kiện. Nhưng khoa học không hỏi một người sinh ra ở đâu; tri thức cũng không hỏi một người có bao nhiêu tiền. Điều quan trọng, theo Bộ trưởng, là khát vọng học tập, năng lực và sự kiên trì.

Lời nhắn thứ hai là hãy đi xa hơn chính mình của ngày hôm qua. “Không chỉ học để đạt điểm cao. Không chỉ nghiên cứu để có một bài báo. Hãy học để hiểu thế giới. Hãy nghiên cứu để giải quyết những vấn đề của đất nước. Hãy sáng tạo để tạo ra những giá trị mà trước đó chưa tồn tại”, Bộ trưởng nhắn nhủ.

Thông điệp này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo Bộ trưởng, đất nước không chỉ cần những người trẻ giỏi chuyên môn, mà còn cần những người có khát vọng phụng sự, biết biến tri thức thành giá trị và đóng góp cho những vấn đề lớn của quốc gia.

Nhận lấy ngọn lửa để trao lại cơ hội. Và lời nhắn gửi thứ ba cũng là điều Bộ trưởng Vũ Hải Quân mong các em nhớ nhất: một ngày nào đó, hãy trở thành người trao học bổng. “Không nhất thiết phải có một gia tài lớn. Các em có thể trao một suất học bổng. Có thể trao một cuốn sách. Có thể trở về quê hương và giúp một em nhỏ có thêm cơ hội học tập. Hay đơn giản là, khi mình thành công, đừng quên người đã từng tin vào mình khi mình chưa thành công”, Bộ trưởng nói.

Theo Bộ trưởng, đó chính là cách một học bổng trở thành một vòng tròn của lòng biết ơn và chia sẻ. Giáo sư Odon Vallet đã trao cơ hội cho một thế hệ. Giáo sư Trần Thanh Vân đã dành nhiều thập kỷ để kết nối và nâng đỡ nhiều thế hệ. Hôm nay, đến lượt những người trẻ nhận lấy ngọn lửa ấy.

Nhưng nhận lấy không phải là điểm kết thúc. Nhận lấy để có cơ hội đi xa; đi xa để trở về; và trở về để trao lại cơ hội cho những người đi sau. Trong thông điệp ấy, giá trị của Học bổng Vallet vì thế không chỉ được đo bằng 2.150 suất học bổng hay 45 tỷ đồng được trao trong năm 2026. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng tạo ra một chuỗi tiếp nối: một người được trao cơ hội có thể trở thành người trao cơ hội; một niềm tin được trao hôm nay có thể trở thành niềm tin dành cho thế hệ mai sau.

Từ một tài sản được trao đi, một di sản được hình thành. Từ những cuộc gặp gỡ, những cơ hội được mở ra. Và từ những cơ hội ấy, một thế hệ trẻ được kỳ vọng sẽ tiếp tục viết nên những giá trị mới cho đất nước.