Hoạt động của Quốc hội tuần qua- “Bốc thuốc” trị bệnh trong thu chi ngân sách

Lạm phát còn đó, tiếp nỗi lo giảm phát và “nghèo kép”

Thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế- xã hội năm 2008, phương hướng thực hiện nhiệm vụ năm 2009, một số đại biểu tiếp tục đề nghị Nhà nước tăng chi cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân; quản lý chặt chẽ hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước, nhất là các tổng công ty, các tập đoàn và quản lý chặt chẽ nguồn vốn vay Chính phủ, quy rõ trách nhiệm trong việc trả nợ vay…Hai vấn đề được một số đại biểu đề cập là khi các biện pháp kiềm chế lạm phát của Chính phủ mới đạt hiệu quả bước đầu, thì chúng ta có thể đối diện với nguy cơ giảm phát, sẽ kéo theo các hệ luỵ lớn làm nền kinh tế không phát triển…Những quan điểm này có lý trong tình hình hiện nay, khi giá cả tăng cao, thị trường xuất hiện phản ứng tiêu cực: người dân thắt chặt hầu bao, nhiều doanh nghiệp ứ đọng sản phẩm không thể tiêu thụ…dẫn đến sản xuất ngừng trệ hoặc giảm, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ đứng trước nguy cơ phá sản.

Nhiều đại biểu cũng lo lắng về tình hình “nghèo kép”. Một số đại biểu, trong đó có đại biểu Huỳnh Ngọc Đáng (Bình Dương), cho rằng: gọi là nghèo kép vì “cái chất nghèo” này bị nhân lên nhiều lần bởi áp lực từ sự quá tải của cơ sở hạ tầng kinh tế và xã hội. Nhiều vùng, nhiều xã số dân tại chỗ chỉ khoảng 5.000 người nhưng số lao động đến từ nhiều vùng trong cả nước lên hơn 50.000 người. Từ sự quá “cái nghèo” kép có thể tạo nên sự bức xúc xã hội không đáng, để hình thành và lây lan nhanh những tâm lý, tinh thần tiêu cực trong hàng triệu người lao động. Quốc hội, Chính phủ quan tâm xoá dạng nghèo này.

“Bắt bệnh” trong thu chi ngân sách nhà nước

Đại biểu Phạm Thị Loan (Hà Nội) cho rằng bội chi ngân sách đã lên con số rất cao. Theo báo cáo của Chính phủ, bội chi ngân sách năm 2008 xấp xỉ 5% và dự kiến năm 2009 sẽ là 4,8%, so với một số nước,  đây là tỷ lệ cao. “Tuy nhiên cần xem lại cách tính bội chi ngân sách, cần phải tính bao gồm cả các khoản phát hành trái phiếu Chính phủ và các khoản vay về cho vay lại phù hợp với cách tính quốc tế. Nếu tính như vậy thì bội chi ngân sách không phải là 5% mà có khả năng lên con số rất cao”. Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) nhận định có 4 căn bệnh trong thu, chi ngân sách hiện nay: đầu tư dàn trải; thất thoát nhiều  do thất thu thuế, tham nhũng, lãng phí; hiệu quả thấp; giải ngân chậm. Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội Lê Quốc Dung cho rằng: “Nguồn thu của chúng ta không những chưa bảo đảm bền vững mà còn đáng lo ngại cả trước mắt và lâu dài, vì nếu trừ nguồn thu từ thu tiền sử dụng đất (khoảng 22.000 tỷ đồng trong năm 2008) thì nguồn thu nội địa từ bản thân nền kinh tế chỉ chiếm 46% là quá thấp. Trong khi đó, những nguồn thu bấp bênh lại quá cao, chiếm tới 54% như mua bán dầu thô, bán than, thu tiền sử dụng đất, thuế xuất nhập khẩu, thu vay, thu viện trợ...”.  Đại biểu đề nghị sớm có kế hoạch tạo nguồn thu mới, cơ cấu lại nguồn thu ngân sách một cách bền vững và công bằng, hợp lý hơn theo hướng bên cạnh các biện pháp chống thất thu, thu đúng, thu đủ, xóa bao cấp, cần xây dựng mới và nâng mức thu các sắc thuế, các lĩnh vực sử dụng nhiều tài nguyên, nhiều phúc lợi công cộng làm ô nhiễm môi trường và các tầng lớp dân cư có mức sống cao.

Đại biểu Nguyễn Văn Thời (Thái Nguyên) khẳng định, trong dự kiến chi ngân sách năm 2009 của Chính phủ có những khoản không nên chi, ví dụ chi cho Ngân hàng Công thương 2% ngân sách (khoảng 10.000 tỷ đồng). Khoản 30.000 tỷ đồng chi cho các trường cao đẳng, đại học không nằm trong quy hoạch cũng không nên, vì đã không nằm trong quy hoạch, địa phương cứ thành lập mà vẫn được hỗ trợ sẽ tạo tiền lệ xấu”. Trong khi đó, Quỹ hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ rất cần vốn, nên dành tiền cho quỹ này để nuôi nguồn thu.

Ngân sách là tiền của dân đóng góp. Cử tri đòi hỏi Chính phủ phải có những phương án thu, chi ngân sách hợp lý sao cho có lợi nhất cho sự phát triển của đất nước và nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân. Đó chính là lý do vì sao vấn đề dự toán ngân sách nhà nước 2009 lại nhận được sự quan tâm nhất của nhiều đại biểu Quốc hội và của nhân dân trong tuần qua.

Việt Anh