Hoạt động của các Trung tâm học tập cộng đồng tại khu vực ngoại thành: Thả nổi, hiệu quả thấp (kỳ 1)
Trung tâm học tập cộng đồng là một cơ sở giáo dục đào- đạo không chính quy ở cơ sở, nhằm cung cấp cơ hội học tập cho mọi người, mục đích phát triển nguồn nhân lực, cải thiện đời sống, phát triển cộng đồng và xây dựng xã hội học tập.
Trung tâm học tập cộng đồng là một cơ sở giáo dục đào- đạo không chính quy ở cơ sở, nhằm cung cấp cơ hội học tập cho mọi người, mục đích phát triển nguồn nhân lực, cải thiện đời sống, phát triển cộng đồng và xây dựng xã hội học tập. Hải Phòng là một trong số ít tỉnh, thành phố trên cả nước sớm hoàn thành việc xây dựng các Trung tâm học tập cộng đồng ở 100% số xã, phường, thị trấn. Tuy vậy, sau 10 năm kể từ khi mô hình Trung tâm học tập cộng đồng đầu tiên thành lập, dường như hoạt động của Trung tâm học tập cộng đồng khu vực ngoại thành bị thả nổi, hiệu quả không rõ nét.
TTHTCĐ xã Du Lễ (huyện Kiến Thụy) khá khang trang, nhưng chưa có nhiều hoạt động học tập cộng đồng
Nơi tích cực, nơi cầm chừng
Tại Trung tâm học tập cộng đồng thị trấn Vĩnh Bảo, ông Nguyễn Văn Sơn, Phó chủ tịch UBND thị trấn cho biết, từ đầu năm 2010 đến nay, Trung tâm học tập cộng đồng tổ chức được 23 buổi tập huấn, tư vấn việc làm, giới thiệu sản phẩm mới, giao lưu văn nghệ. Vừa có 2 doanh nghiệp đến làm việc, đặt lịch tập huấn kỹ thuật, phổ biến sản phẩm mới cho bà con thông qua Trung tâm học tập cộng đồng. Tuy nhiên, UBND thị trấn đang xem xét, cân nhắc. Trung bình mỗi lớp do Trung tâm học tập cộng đồng thị trấn tổ chức có 60-80 người tham gia, có lớp tới 250-380 người. 10 tháng qua, có khoảng 1.300 lượt người tham gia hoạt động tại trung tâm. Tại xã Đồng Minh (cùng huyện), nơi đầu tiên thành lập Trung tâm học tập cộng đồng của thành phố vào năm 2000, nhà văn hóa xã được đặt tại tầng 2 trụ sở UBND xã, đồng thời cũng là Trung tâm học tập cộng đồng. Ông Phạm Đức Hạnh, nguyên chủ nhiệm TTHTCĐ xã, nói: "Cơ ngơi” của Trung tâm học tập cộng đồng tận dụng được cơ sở vật chất của nhà văn hóa xã còn tốt nhưng hoạt động chưa phát huy hết khả năng. Thời kỳ đầu mới thành lập, trung tâm hoạt động khá sôi nổi, tổ chức được nhiều lớp học nghề, phổ cập giáo dục, câu lạc bộ sở thích.... Nay hoạt động không được thường xuyên. Năm 2009, toàn xã tổ chức được khoảng hơn 10 lớp tập huấn cho hội viên của các đoàn thể.
Tại xã Du Lễ (Kiến Thụy), Trung tâm học tập cộng đồng của xã là hội trường mới xây dựng, khá bề thế, khang trang. Ông Đỗ Văn Hùng, Phó chủ tịch UBND xã cho biết: Mỗi năm, xã tổ chức được khoảng hơn chục buổi tập huấn khoa học kỹ thuật, phòng trừ sâu bệnh cho nông dân. Cơ sở vật chất tốt mà không tận dụng hết thấy cũng tiếc. Qua khảo sát tại một số xã ở các huyện An Lão, Kiến Thụy, Vĩnh Bảo, Thủy Nguyên... cho thấy, nhiều Trung tâm học tập cộng đồng hoạt động cầm chừng, mỗi năm tổ chức khoảng chục buổi hoạt động, chủ yếu là tuyên truyền pháp luật, tập huấn khoa học kỹ thuật, phòng trừ sâu bệnh.
|
TTHTCĐ xã Du Lễ có cơ sở vật chất tốt, hội trường sức chứa khoảng 400 người. Nhưng tại đây chưa mở được lớp học nghề nào. Một phần vì không có kinh phí tổ chức lớp học, phần vì tâm lý người học muốn học tại những trung tâm lớn, có uy tín. Trung tâm học tập cộng đồng tại xã thích hợp nhất với mô hình chuyển giao KHKT, tập huấn về sản xuất nông nghiệp, tuyên truyền pháp luật và các hoạt động giao lưu văn nghệ. |
Thiếu kinh phí, tổ giáo viên không phát huy tác dụng
Theo quy định, khi thành lập TTHTCĐ, UBND địa phương có quyết định thành lập ban chỉ đạo với khoảng 15 thành viên là các trưởng đoàn thể, hội khuyến học, chữ thập đỏ…Phó chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn làm trưởng ban kiêm công tác quản lý. Ban chủ nhiệm có khoảng 5 người, mỗi trung tâm có một tổ giáo viên, chủ yếu là những giáo viên về hưu nhiệt tâm với công tác cộng đồng. Ông Hoàng Quốc Giản, Chủ tịch UBND xã Thái Sơn (An Lão) nói vui, hoạt động của TTHTCĐ là hoạt động "3 không". Không kinh phí hoạt động, không cán bộ chuyên trách, không đủ trang thiết bị phục vụ học tập. Từ khi thành lập, trung tâm không có kinh phí tổ chức lớp học. UBND xã quan tâm, hỗ trợ một phần nhưng không đáng là bao, thậm chí không đủ để chi thù lao cho giáo viên, chưa nói đến chè nước, tài liệu học tập. Không được hỗ trợ kinh phí, các Trung tâm học tập cộng đồng chỉ hoạt động cầm chừng, chủ yếu phối hợp với các đoàn thể đặt địa điểm mở lớp. Do đó địa phương nào có lợi thế về phát triển ngành nghề dịch vụ, đoàn thể nào khai thác được nguồn kinh phí, nơi đó sẽ tổ chức được nhiều lớp học, tập huấn cho người dân. Ngược lại, những địa phương khó khăn, cả năm chỉ tổ chức được vài buổi tập huấn. Số địa phương tổ chức được nhiều hoạt động tại Trung tâm học tập cộng đồng như thị trấn Vĩnh Bảo cả thành phố chỉ đếm trên đầu ngón tay
Với phương châm “cần gì học nấy”, mục đích tạo ra xã hội học tập, đội ngũ giáo viên của trung tâm không câu lệ phải là giáo viên có bằng cấp, mà chủ yếu là những người có kinh nghiệm. Nhưng thực tế với mỗi chương trình tập huấn đều chuẩn bị sẵn giáo viên của đơn vị doanh nghiệp, phòng, ban, sở ngành nơi thực hiện chương trình tuyên truyền, do vậy tổ giáo viên do Trung tâm học tập cộng đồng thành lập không phát huy tác dụng.
Bài và ảnh: Phương