Hoàn thiện pháp luật dân sự, kinh tế trong kỷ nguyên mới

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Hiệu trưởng Hoàng Xuân Châu nhấn mạnh, Pháp luật dân sự, pháp luật kinh tế và tư pháp dân sự nói chung thuộc lĩnh vực luật tư, được xem là kết quả của sự kết tinh giữa lý luận khoa học pháp lý, thực tiễn pháp luật và yêu cầu phát triển của đời sống kinh tế – xã hội. Pháp luật dân sự, kinh tế và tư pháp dân sự là nền tảng để bảo vệ quyền con người, quyền công dân và đảm bảo sự vận hành lành mạnh của nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Kỷ nguyên mới, với sự tác động mạnh mẽ của Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cùng các đặc trưng như trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật và quá trình chuyển đổi số, đã mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức toàn cầu. Những biến đổi này đang làm xuất hiện hàng loạt mô hình kinh tế mới, các loại tài sản mới, cũng như các vấn đề về môi trường, dân số và phương thức giao dịch phi truyền thống. Từ đó, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật cả về nội dung lẫn hình thức.

Yêu cầu này không chỉ liên quan đến cấu trúc pháp luật dân sự, tư pháp dân sự mà còn bao trùm nhiều lĩnh vực như tài sản, dữ liệu, thương mại, tài chính, lao động, đất đai, môi trường… Đồng thời, cũng đòi hỏi đổi mới tổ chức hệ thống tòa án, cơ chế xét xử, thi hành án, số hóa thủ tục và bảo vệ quyền dân sự trên không gian mạng.

Qua đó, Phó Hiệu trưởng Hoàng Xuân Châu đề nghị các đại biểu tham dự Hội thảo tập trung trao đổi, phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn về pháp luật dân sự, kinh tế trong bổi cảnh chuyển đổi số; đánh giá những hạn chế, bất cập của hệ thống pháp luật hiện hành, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu tại Hội thảo, TS. Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với hệ thống pháp luật dân sự, kinh tế ngày càng lớn, đặc biệt là yêu cầu phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, hướng tới tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số. Đây không chỉ là mục tiêu phát triển kinh tế đơn thuần mà còn là khát vọng chiến lược nhằm rút ngắn khoảng cách phát triển giữa Việt Nam với các quốc gia phát triển trên thế giới.

Qua đó, TS. Nguyễn Văn Cương đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học tập trung làm rõ những vấn đề mới đang đặt ra đối với việc hoàn thiện pháp luật dân sự, kinh tế; đồng thời nghiên cứu, đề xuất những đổi mới về tư duy xây dựng pháp luật. Theo ông, bên cạnh việc tiếp tục kế thừa những giá trị nền tảng như bảo vệ quyền sở hữu, bảo đảm tự do hợp đồng, tự do kinh doanh, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, phát triển bền vững và hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với an sinh xã hội, bảo vệ môi trường…, cần tiếp tục nhận diện các yêu cầu mới của thời đại để bổ sung tư duy và cách tiếp cận mới trong hoạch định chính sách pháp luật dài hạn đến năm 2045.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã trao đổi, thảo luận về chế định tài sản và quyền sở hữu trong pháp luật dân sự Việt Nam cũng như thực trạng và giải pháp hoàn thiện trong bối cảnh kinh tế số; sử dụng dữ liệu có bản quyền để huấn luyện trí tuệ nhân tạo; giải quyết tranh chấp dân sự, kinh tế trực tuyến và tư pháp số…