Hoàn thiện khung pháp lý: "Lá chắn" bảo vệ dữ liệu cá nhân trước những rủi ro công nghệ

Talkshow được tổ chức không chỉ nhằm truyền tải thông tin mà còn hướng tới kiến tạo một diễn đàn học thuật và thực tiễn liên ngành về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong bối cảnh chuyển đổi số.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân là nhiệm vụ trọng yếu, cấp bách

Chương trình quy tụ nhiều diễn giả, chuyên gia uy tín như: Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chánh Văn phòng Bộ Tư pháp;  Thượng tá Đỗ Minh Kim, Phó trưởng phòng 3, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ công an; ông Nguyễn Huỳnh Hiệp – Giám đốc chương trình Luật Kinh tế, Trường Đại học Hoa Sen; ông Huỳnh Bảo Long - Giám đốc - Công ty TNHH MTV Tư vấn Huỳnh Nguyễn; Về phía đơn vị tổ chức có: PGS.TS Nguyễn Hữu Huy Nhựt - Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen; ông Đỗ Quang Trưởng, Trưởng Ban truyền thông đa phương tiện, Tổng thư kí Video Pháp luật, Báo PLVN cùng đại diện các Khoa, Viện, sinh viên của Trường Đại học Hoa Sen, các cơ quan thông tấn báo chí dự và đưa tin.

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS Nguyễn Hữu Huy Nhựt - Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen cho biết: Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu cá nhân đã trở thành một loại “tài sản số” có giá trị, đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến xâm phạm quyền riêng tư và an toàn thông tin. Việc nâng cao nhận thức pháp luật, trang bị kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân cho người dân, đặc biệt là giới trẻ, đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Talkshow ngày hôm nay được Báo Pháp luật Việt Nam cùng Trường Đại học Hoa Sen phối hợp tổ chức với mong muốn tạo ra một diễn đàn trao đổi đa chiều, nơi các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chuyên trách về an ninh mạng, giới hành nghề pháp lý và cơ sở đào tạo cùng chia sẻ, phân tích và làm rõ những vấn đề cốt lõi xoay quanh bảo vệ dữ liệu cá nhân. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, lan tỏa kiến thức và thúc đẩy sự phối hợp giữa các chủ thể trong việc xây dựng một môi trường số an toàn, minh bạch và bền vững.

Thông qua chương trình này, các bạn sinh viên, những công dân số trong tương lai, sẽ được trang bị thêm kiến thức, kỹ năng và ý thức trách nhiệm để chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình trên không gian mạng, đồng thời tôn trọng và bảo vệ dữ liệu của người khác, PGS.TS Nguyễn Hữu Huy Nhựt nhấn mạnh.

Tại chương trình, các chuyên gia tập trung thảo luận 4 nhóm nội dung trọng tâm đó là: Dữ liệu cá nhân dưới góc nhìn quyền con người; Thực trạng xâm phạm dữ liệu cá nhân tại Việt Nam và trên thế giới; Khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân; và giải pháp, khuyến nghị từ góc độ quản lý, công nghệ, truyền thông và giáo dục, nhằm mang đến góc nhìn đa chiều, liên ngành về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong kỷ nguyên số.

Chương trình góp phần làm rõ cách tiếp cận dữ liệu cá nhân như một quyền cơ bản gắn với quyền con người, đồng thời phân tích những thách thức đặt ra trong quá trình cân bằng giữa bảo vệ quyền riêng tư và khai thác dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế, xã hội.

Tại buổi tọa đàm, xuất phát từ thực tiễn hành nghề, diễn giả Huỳnh Bảo Long - Giám đốc công ty TNHH MTV Tư vấn Huỳnh Nguyễn đã luận giải các tình huống pháp lý điển hình, làm rõ trách nhiệm pháp lý của các chủ thể liên quan, cũng như những khoảng trống cần tiếp tục được hoàn thiện trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Đặc biệt, từ góc nhìn giáo dục, ThS. Nguyễn Huỳnh Hiệp – Giám đốc chương trình Luật Kinh tế - Trường Đại học Hoa Sen đã nhấn mạnh vai trò của cơ sở đào tạo trong việc tích hợp các nội dung về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đạo đức số và pháp luật công nghệ vào chương trình giảng dạy, qua đó hình thành năng lực nhận thức, tư duy pháp lý và kỹ năng ứng xử số cho người học.

Giải pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân

Ở góc độ chính sách, các tham luận từ Tiến sĩ Nguyễn Thanh Bình - Phó Chánh văn phòng Bộ Tư pháp cung cấp cái nhìn hệ thống về định hướng hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế thực thi và quản trị dữ liệu cá nhân tại Việt Nam.

Theo ông Bình, hiện nay chúng ta quan tâm rất nhiều về quyền con người, trong quá trình mở rộng quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân, chúng ta phải thiết kế theo hướng công bằng, minh bạch, có kiểm soát. Việc hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam cần hài hòa giữa thu thập thông tin và tôn trọng quyền riêng tư.

Trước thực trạng rủi ro cao về lộ lọt thông tin, ông Bình đề xuất 9 giải pháp cấp bách nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bao gồm: Xây dựng đồng bộ pháp luật về quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên số, thúc đẩy thị trường dữ liệu, kinh tế dữ liệu. Thí điểm cơ chế đặc thù (Sandbox), tạo điều kiện cho cá nhân, tổ chức nghiên cứu, áp dụng thử nghiệm AI và các công nghệ mới, có sự giám sát của cơ quan quản lý để khơi thông nguồn lực. Cùng với đó, các cơ quan chức năng cần thúc đẩy Open Data (Dữ liệu mở) nhằm mở dữ liệu trong nhiều lĩnh vực như: giao thông, khí hậu, và chuẩn hóa định dạng dữ liệu tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khai thác.

Ngoài ra cần phát triển hạ tầng dữ liệu, tập trung xây dựng các trung tâm dữ liệu quốc gia đạt chuẩn quốc tế, bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu và chủ quyền không gian mạng. Chuẩn hóa, chia sẻ dữ liệu công, xây dựng quy chuẩn dữ liệu thống nhất, kết nối, chia sẻ giữa các cơ quan nhà nước; từng bước dữ liệu hóa và có thể đấu giá nguồn dữ liệu này.

Ông Bình cũng cho biết, cần tăng cường năng lực thực thi và giám sát, nâng cao vai trò của Bộ Khoa học và Công nghệ, lực lượng Công an trong quản lý, bảo vệ an ninh dữ liệu, ngăn chặn tội phạm mạng. Đồng thời, nâng cao nhận thức và hỗ trợ doanh nghiệp bằng cách tuyên truyền về tầm quan trọng của dữ liệu, hướng dẫn doanh nghiệp khai thác hiệu quả dữ liệu, đặc biệt là dữ liệu công.

Song song đó, chúng ta cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chủ động hội nhập, tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới để học hỏi và phát triển công nghệ. Chú trọng phát triển kinh tế dữ liệu, nhằm đưa tài nguyên số, dữ liệu quốc gia trở thành động lực chiến lược, phát triển kinh tế số, xã hội số, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh.

Tại buổi tọa đàm, đại diện Cục An ninh mạng, Thượng tá Đỗ Minh Kim, Phó Trưởng phòng 3, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) – Bộ Công an, tập trung phân tích các nguy cơ an ninh phi truyền thống, các phương thức tấn công, khai thác dữ liệu ngày càng tinh vi, qua đó nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an toàn thông tin trong không gian mạng.

Thượng tá Đỗ Minh Kim cũng đưa ra 03 giải pháp nhằm xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, bảo vệ thế hệ trẻ trước thông tin xấu độc, cụ thể:

Tạo hành lang pháp lý, rà soát, xây dựng và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật để quản lý chặt chẽ nội dung trên không gian mạng, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, lừa đảo, hoặc lan truyền thông tin độc hại.

Bên cạnh đó, việc xây dựng hàng rào kỹ thuật, đồng bộ bằng cách triển khai các công nghệ hiện đại, kết hợp giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan chức năng để rà quét, ngăn chặn chủ động các nội dung nguy hại trên đường truyền Internet.

Và nhiệm vụ quan trọng thứ ba là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, trang bị kỹ năng cho giới trẻ/sinh viên, nâng cao nhận thức, năng lực số, kỹ năng tự bảo vệ và ứng xử văn minh trên môi trường mạng cho thanh thiếu niên, sinh viên. Đây là biện pháp "phòng ngừa" chủ động trước các mối nguy hại.

Chương trình kỳ vọng góp phần định hình “văn hóa bảo vệ dữ liệu cá nhân” trong xã hội số, nơi mỗi cá nhân không chỉ ý thức đầy đủ về quyền và nghĩa vụ của mình, mà còn chủ động tham gia vào việc bảo vệ, tôn trọng dữ liệu của người khác. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng một môi trường số an toàn, minh bạch và phù hợp với các chuẩn mực pháp lý và đạo đức trong kỷ nguyên công nghệ.

Buổi tọa đàm đã ghi nhận những chia sẻ tâm huyết của các diễn giả, những ý kiến đóng góp thẳng thắn từ các chuyên gia, đại biểu và sự quan tâm, tham gia nhiệt tình của quý khách mời là minh chứng cho tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ an toàn dữ liệu cá nhân trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Từ đó, các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, đặc biệt là giới trẻ đã có thêm nhiều góc nhìn mới, những bài học kinh nghiệm và giải pháp hữu ích để đối mặt và vượt qua các thách thức về an ninh mạng, về dữ liệu cá nhân, góp phần xây dựng nền kinh tế số và quyền riêng tư an toàn, bền vững./.