Hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế

T.S Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Chiến lược và khoa học pháp lý chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện Bộ, ngành liên quan.

Phát biểu khai mạc, T.S Nguyễn Văn Cương cho biết, Hội thảo nằm trong chuỗi hoạt động của Bộ Tư pháp phục vụ xây dựng Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng, song cũng đặt ra yêu cầu và thách thức trong quá trình xây dựng chiến lược.

Theo Viện trưởng Viện Chiến lược và khoa học pháp lý, nội dung thảo luận tập trung vào 3 lĩnh vực gồm: văn hóa, giáo dục và y tế - các lĩnh vực tác động trực tiếp tới con người, sự phát triển của đời sống xã hội. Bởi văn hóa tạo nên nền tảng tinh thần, hệ giá trị bản sắc và sức mạnh nội sinh của dân tộc, gắn liền với niềm tự hào dân tộc; giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài; y tế bảo đảm quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, duy trì và nâng cao thể lực, trí lực của Nhân dân. Sự phát triển đồng bộ của 3 lĩnh vực này có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh và triển vọng phát triển bền vững của quốc gia.

Bên cạnh những kết quả đạt được trong thời gian qua, hệ thống pháp luật trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và y tế vẫn đứng trước nhiều yêu cầu mới khi thực tiễn phát triển đã vượt ra khỏi phạm vi điều chỉnh của các đạo luật. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp luật phải được tiếp cận tổng thể, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và có khả năng thích ứng trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trên cơ sở đó, Viện trưởng Nguyễn Văn Cương mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các bộ, ngành tập trung trao đổi, góp ý về định hướng đổi mới tư duy pháp luật trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục và y tế theo hướng lấy con người làm trung tâm, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển, kiến tạo môi trường và tạo cơ hội phát triển; đồng thời làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp đối với từng lĩnh vực, bảo đảm cân bằng giữa khuyến khích đổi mới sáng tạo với sự phát triển ổn định, bền vững trong việc huy động nguồn lực xã hội và vai trò trách nhiệm của Nhà nước.

Tại Hội thảo, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch, báo chí, thông tin, xuất bản gắn với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, công nghiệp văn hóa và hội nhập quốc tế. Bên cạnh đó, cần tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, trong đó, tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý hoạt động trên môi trường mạng, quản lý nền tảng số xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan và xử lý vi phạm pháp luật trong môi trường số…

Tương tự, LS Nguyễn Quang Hưng đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa mang bản sắc Việt Nam: cần xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hoá; sửa đổi, bổ sung quy định về biểu diễn nghệ thuật tại không gian công cộng; cần có quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong đổi mới tổ chức và quản lý hoạt động văn hoá, bao gồm từ hoạt động sáng tạo nghệ thuật, phân phối sản phẩm, biểu diễn, trưng bày tác phẩm; cần có văn bản quy định về hoạt động quảng bá văn hoá Việt Nam tại nước ngoài để thúc đẩy hoạt động xuất khẩu, giới thiệu văn hoá Việt Nam ra nước ngoài…

Trong lĩnh vực giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất, kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục quan tâm, ưu tiên chương trình xây dựng luật, pháp lệnh đối với các dự án luật, nghị quyết có liên quan trực tiếp đến đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; tạo điều kiện để kịp thời sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật không còn phù hợp, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, tổ chức bộ máy, đội ngũ nhà giáo, tự chủ giáo dục, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tăng cường giám sát việc tổ chức thi hành các luật, nghị quyết trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, nhất là các chính sách mới, chính sách có tác động lớn đến người học, nhà giáo, cơ sở giáo dục và ngân sách nhà nước; qua đó kịp thời phát hiện khó khăn, vướng mắc để có định hướng hoàn thiện chính sách, pháp luật phù hợp…

Trong lĩnh vực y tế, Bộ Y tế đề xuất, kiến nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật tiếp tục quan tâm, tăng cường sự lãnh đạo và chỉ đạo sâu sát đối với công tác hoàn thiện thể chế, chính sách trong toàn ngành y tế, đặc biệt là các lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh, dân số và phát triển. Theo Bộ Y tế, cần có những định hướng mang tính chiến lược nhằm xây dựng hệ thống pháp luật y tế đồng bộ, hiện đại, tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế, bảo đảm bám sát mục tiêu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất, kiến nghị Quốc hội tiếp tục tăng cường hoạt động giám sát tối cao đối với việc triển khai thi hành các đạo luật quan trọng của ngành y tế, từ đó kịp thời xem xét, điều chỉnh các quy định phát sinh vướng mắc trong quá trình thực tiễn áp dụng…/.