Hoàn thiện dự án Luật Phát triển đô thị, tạo cơ sở pháp lý cho các đô thị đặc biệt

Báo cáo tóm tắt nội dung dự thảo luật, Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự kinh tế Nguyễn Hồng Hải cho biết, dự thảo Luật quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt.

Theo dự thảo, cơ chế, chính sách phát triển đô thị đặc biệt được áp dụng đối với TP Hồ Chí Minh và các thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt; TP Hà Nội thực hiện theo Luật Thủ đô, việc áp dụng các quy định của Luật này do HĐND thành phố quyết định (trừ quy định về khu kinh tế đặc biệt). Đối với TP Đồng Nai và một số thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt, Chính phủ có thể quyết định áp dụng một số cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển và năng lực thực thi.

Dự thảo cũng quy định khu kinh tế đặc biệt được áp dụng các cơ chế, chính sách riêng và có thể được áp dụng một số cơ chế của đô thị đặc biệt theo quy định của Chính phủ. Trường hợp cần áp dụng cơ chế đặc thù vượt thẩm quyền, Chính phủ sẽ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi ban hành và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Dự thảo Luật đã thể chế hóa các chủ trương của Đảng, nhất là Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, tạo cơ sở pháp lý xây dựng mô hình đô thị đặc biệt theo hướng phân quyền mạnh, nâng cao tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của chính quyền địa phương, đồng thời bảo đảm kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Theo đó, dự thảo đề xuất phân quyền toàn diện cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố trong tổ chức bộ máy, biên chế, chế độ công vụ, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thí điểm cơ chế, chính sách mới, xã hội hóa giải quyết thủ tục hành chính và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm.

Dự thảo cũng bổ sung nhiều cơ chế đặc thù về quy hoạch tổng thể, quản lý không gian ngầm, phát triển nhà ở, hạ tầng giao thông, logistics, kinh tế biển, thương mại, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, năng lượng, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội, tài chính - ngân sách, đầu tư, thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển nguồn nhân lực và liên kết vùng. Thành phố được trao thêm thẩm quyền quyết định nhiều cơ chế ưu đãi, huy động nguồn lực, phát triển doanh nghiệp nhà nước, thử nghiệm mô hình mới và thúc đẩy hợp tác công - tư.

Đối với khu kinh tế đặc biệt, dự thảo quy định chặt chẽ về tiêu chí thành lập, quy hoạch, phân cấp quản lý, phòng cháy, chữa cháy, môi trường, tài chính - ngân sách và quản lý đầu tư theo cơ chế "một đầu mối". Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định về bảo đảm an ninh, trật tự; cơ chế ưu đãi gắn với trách nhiệm của nhà đầu tư chiến lược; kiểm soát tiến độ giải ngân, chuyển nhượng dự án, bảo đảm phát triển bền vững và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Qua đó, dự thảo hướng tới xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị đặc biệt, cực tăng trưởng quốc gia và trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ có sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Các đại biểu góp ý tại buổi thẩm định.

Góp ý tại cuộc họp, đại diện Bộ Quốc phòng thống nhất sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Đồng thời, đề nghị dự thảo quán triệt nguyên tắc phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền quốc gia; mọi cơ chế đặc thù phải được thực hiện trong khuôn khổ bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đại diện Bộ Nội vụ đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ sở pháp lý đối với quy định về đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, đồng thời nghiên cứu khả năng áp dụng tại TP Hồ Chí Minh khi có nhu cầu thành lập khu kinh tế đặc biệt.

Trong khi đó, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung quy định loại trừ lĩnh vực quốc phòng, an ninh tại các điều về áp dụng pháp luật, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, nhằm bảo đảm yêu cầu chỉ huy, điều hành thống nhất và không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đánh giá cao sự chuẩn bị nghiêm túc của cơ quan chủ trì soạn thảo cũng như tinh thần trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định và đại diện các bộ, ngành trong quá trình nghiên cứu, tham gia góp ý đối với hồ sơ dự án Luật Phát triển đô thị.

Trên cơ sở các ý kiến của Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý; tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật và hồ sơ dự án Luật trên cơ sở bám sát các chủ trương, định hướng của Đảng phù hợp với yêu cầu thực tiễn phát triển của đô thị đặc biệt như TP Hồ Chí Minh, các thành phố và các khu kinh tế đặc biệt trong kỷ nguyên mới.