Hoàn thiện cơ chế phòng ngừa gian lận thi cử

Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, có một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm cơ bản là cần có các giải pháp, quy định cụ thể để phát hiện sớm sai phạm, giảm áp lực thành tích, bảo đảm kết quả kiểm tra, đánh giá phản ánh đúng năng lực người học.

Giữa tháng 10 vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã ban hành Thông tư 89/2026/TT-BGDĐT, cho phép các trường THCS, THPT tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ trên máy tính khi đáp ứng đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm, quy trình vận hành. Các trường có trách nhiệm cụ thể hóa quy định, tập huấn giáo viên về phương pháp đánh giá, xác định rõ những trường hợp không được phép sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Bộ GD&ĐT cũng đang chuẩn bị lộ trình tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính. Trong tháng 4 và 5/2026, Bộ đã thử nghiệm tại 15 tỉnh, thành với 36.178 thí sinh và khoảng 143.000 lượt thi. Giai đoạn tiếp theo tập trung xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, hoàn thiện phần mềm, bảo mật dữ liệu, kiểm tra điều kiện hạ tầng, nhân lực tại địa phương. Theo lộ trình, giai đoạn 2027 - 2028 tiếp tục thử nghiệm diện rộng hình thức thi trên máy tính. Việc triển khai đồng bộ trên cả nước sẽ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện.

Nếu phòng, chống gian lận trong thi cử đòi hỏi kiểm soát chặt quy trình và con người, thì phòng, chống gian lận trong đánh giá kết quả học tập phụ thuộc vào cách đánh giá chất lượng của nhà trường. Việc đổi mới tiêu chí đánh giá cần kết hợp kết quả học tập với mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra, sự tiến bộ của người học, kết quả các kỳ thi chung, dữ liệu đánh giá độc lập, những chỉ số liên quan. Qua đó, cơ quan quản lý có thể xem xét chất lượng giáo dục một cách toàn diện hơn, thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ học sinh đạt điểm cao.

Bộ GD&ĐT cũng đang xây dựng bộ chỉ số phát triển giáo dục địa phương nhằm đánh giá toàn diện hơn với từng trường cũng như toàn ngành tại địa phương. Bộ chỉ số được xây dựng theo yêu cầu bảo đảm tính khả thi, dựa trên dữ liệu đầy đủ, chính xác, cập nhật kịp thời và hướng tới khả năng theo dõi theo thời gian thực. Theo yêu cầu được đặt ra, Bộ GD&ĐT sẽ hoàn thành rà soát, đổi mới tiêu chí đánh giá thi đua, khen thưởng trước ngày 30/11/2026; hướng dẫn xây dựng, sử dụng ngân hàng câu hỏi phục vụ kiểm tra thường xuyên, định kỳ trong trường phổ thông trước ngày 31/12/2026.

Cùng với những quy định mới, như các trường sẽ không tự ra đề thi riêng mà phải thi theo đề thi chung của Sở GD&ĐT; thống nhất một bộ sách giáo khoa; nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dạy và học, tăng cường kiểm tra giám sát… chúng ta kỳ vọng ngành Giáo dục sẽ sớm “lột xác”, đạt mục tiêu học thật - thi thật, dẹp tận gốc nạn gian lận và bệnh thành tích.