Hoàn thiện cơ chế đấu thầu mua thuốc: Gắn trách nhiệm của cơ quan BHXH và người sử dụng thuốc

Hiện tượng giá thuốc trong bệnh viện cao hơn giá thị trường, bộc lộ những bất cập, yếu kém trong công tác quản lý, kiểm soát giá thuốc. Giải quyết vấn đề này, Bộ Y tế đang lập dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 10/2007 BYT-BTC hướng dẫn đấu thầu mua thuốc tại các cơ sở y tế công lập…Tuy nhiên, theo phân tích của Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội về quy định đấu thầu thuốc, hiện mới chỉ gắn trách nhiệm của người quản lý sử dụng thuốc (bệnh viện) mà chưa có cơ chế gắn trách nhiệm của người quản lý kinh phí mua thuốc (cơ quan BHXH và người sử dụng thuốc).

Giá trúng thầu cao hơn giá thị trường (?)

Thông tư 10/2007 hướng dẫn đấu thầu mua thuốc tại các cơ sở y tế công lập được liên Bộ Y tế-Tài chính ban hành ngày 10-8-2007 và Thông tư liên Bộ Y tế-Tài chính ngày 31-8-2007 hướng dẫn thực hiện quản lý Nhà nước về giá thuốc dùng cho người có điểm chung là quy định thuốc do ngân sách Nhà nước và quỹ BHYT chi trả bắt buộc phải được cơ sở khám, chữa bệnh cung cấp cho người bệnh thông qua đấu thầu. Việc đấu thầu tuân thủ các quy định của pháp luật về đấu thầu. Giá thuốc trúng thầu không được cao hơn giá tối đa do Bộ Y tế công bố tại thời điểm gần nhất. Tuy nhiên, việc công bố giá tối đa của thuốc là điều rất khó thực hiện, vì hiện nay thị trường có khoảng 22 nghìn mặt hàng thuốc đang được lưu hành, trong khi giá thuốc do các cơ sở sản xuất, nhập khẩu, bán buôn, bán lẻ thuốc tự định giá. Do đó, đến nay Bộ Y tế chưa công bố được giá tối đa của thuốc.

Mặt khác, theo quy định tại Thông tư 10/2007, các tiêu chuẩn đánh giá xét thầu đối với thuốc là do đơn vị tổ chức đấu thầu đưa ra dẫn đến sự không thống nhất, kết quả trúng thầu thuốc rất khác nhau giữa các cơ sở khám, chữa bệnh. Thực tế cho thấy, cùng một hoạt chất, hàm lượng, đường dùng, nồng độ, dạng bào chế… nhưng thuốc đấu thầu đa dạng và giá thành chênh lệch đáng kể, thậm chí chênh lệch lớn giữa các cơ sở khám, chữa bệnh, các cửa hàng thuốc trên cùng địa bàn thành phố. Chị Hoàng Thị Tuyết Mai, phố Hào Khê, quận Lê Chân cho biết: “Tôi mua thuốc tránh thai khẩn cấp Postino 2 của Nhà sản xuất Gedeon Richter LTD ở cửa hàng bán thuốc trên đường Lạch Tray với giá 35 nghìn đồng một viên nhưng ở phố Hai Bà Trưng loại thuốc này được bán với có giá 45 nghìn đồng”. Có khi giá trúng thầu cao hơn nhiều giá thuốc trên thị trường. Nhiều ý kiến cho rằng, việc tổ chức đấu thầu thuốc tại bệnh viện công là “đấu giá” và “diễn” chứ không phải đấu thầu đúng nghĩa và khó kiểm soát tình trạng chạy “cửa trước”, “cửa sau”….

Cơ quan Bảo hiểm y tế chi trả một lượng lớn tiền thuốc mà không biết giá các loại thuốc có hợp lý không.

Theo Trưởng phòng Giám định BHYT bảo hiểm xã hội Hải Phòng  Cao Đức Thoan, chi phí thuốc chiếm khoảng 55-57% chi phí khám, chữa bệnh BHYT và ngày càng có xu hướng tăng. Năm 2009, riêng chi phí tiền thuốc BHYT là hơn 230 tỷ đồng. Trong khi ở nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, chi phí tiền thuốc BHYT chỉ chiếm khoảng 10-30%, cụ thể ở Thái Lan là 30%. Hiện BHXH phải thanh toán hàng nghìn loại thuốc BHYT nhiều loại có cùng hoạt chất, hàm lượng nhưng trong đó mức giá khác nhau do thời điểm đấu thầu và nhà cung cấp khác nhau. Tồn tại thực tế này là bởi chúng ta chưa có cơ chế kiểm soát giá thuốc, trong khi hàng ngày cơ quan BHXH phải chi trả một lượng rất lớn tiền thuốc mà không biết giá các loại thuốc đó đắt hay rẻ. Theo Giám đốc BHXH Hải Phòng Trương Văn Quý, mặc dù có quy chế phối hợp giữa Bộ Y tế và BHXH Việt Nam về việc tham gia đấu thầu giá mua thuốc, nhưng phần lớn cơ quan BHXH ở nhiều tỉnh, thành phố trong đó có Hải Phòng “đứng ngoài cuộc” về vấn đề này.

Theo quy định của Luật BHYT, đến năm 2014 Việt Nam sẽ hoàn thành mục tiêu BHYT toàn dân. Khi đó quỹ BHYT sẽ trở thành một nguồn lực tài chính chủ yếu đối với y tế và việc tham gia của cơ quan BHXH trong quá trình đấu thầu cung ứng thuốc là chính đáng để bảo đảm quyền lợi cho người tham gia BHYT…

Được biết BHXH Việt Nam đang tích cực chuẩn bị nhiều mặt để thực hiện nhiệm vụ của cơ quan quản lý quỹ BHYT, trong đó có việc kiện toàn nhân lực có năng lực, trình độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, đầu tư cơ sở hạ tầng, phương tiện làm việc, phát triển công nghệ thông tin, phần mềm quản lý chi phí khám chữa bệnh, BHYT, đặc biệt là chi phí thuốc…/.

 Lê Thanh