Hoàn thiện chương trình bồi dưỡng công chức tư pháp cấp xã theo hướng thực chất, dễ áp dụng

Báo cáo quá trình xây dựng và những nội dung cơ bản của Chương trình, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Trần Thu Hường cho biết, sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 700/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp giai đoạn 2026-2031, Vụ Tổ chức cán bộ đã phối hợp với các địa phương rà soát đội ngũ công chức làm công tác tư pháp cấp xã.

Theo đó, hiện nay, cả nước hiện có 7.108 công chức làm công tác tư pháp ở cấp xã. Trong đó, 7.018 người có trình độ từ trung cấp Luật trở lên, chiếm 99%; 5.785 người đã được bồi dưỡng nghiệp vụ tư pháp, chiếm 81%. Có 2.367 công chức có nhu cầu bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch để cấp chứng chỉ và 1.956 người có nhu cầu bồi dưỡng các nghiệp vụ khác trong công tác tư pháp.

Kết quả rà soát cho thấy đội ngũ công chức tư pháp cấp xã cơ bản đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn, song nhu cầu cập nhật kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ vẫn lớn, nhất là trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trên cơ sở đó, Vụ Tổ chức cán bộ đã xây dựng dự thảo Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ theo vị trí việc làm cho công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp cấp xã, kế thừa Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên ngành đặc thù cho công chức xã thuộc lĩnh vực tư pháp ban hành kèm theo Quyết định số 3328/QĐ-BTP ngày 22/11/2025; đồng thời lấy ý kiến các Sở Tư pháp và đơn vị liên quan thuộc Bộ.

Chương trình có thời lượng 56 tiết, tương đương 7 ngày/khóa học, tổ chức theo hình thức tập trung, trực tuyến hoặc kết hợp, trong đó ưu tiên phương thức kết hợp. Đối tượng là công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp tại xã, phường, đặc khu và các đối tượng có nhu cầu. Học viên hoàn thành khóa học được cấp giấy chứng nhận theo quy định.

Chương trình được thiết kế theo hướng tiếp cận năng lực, lấy yêu cầu thực hiện nhiệm vụ tư pháp cấp xã làm trung tâm, bám sát chức năng, nhiệm vụ, vị trí việc làm và yêu cầu thực tiễn; đồng thời cập nhật pháp luật mới, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Nội dung chú trọng kỹ năng thực hành, nhất là kỹ năng chuyển đổi số, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu và xử lý các tình huống phát sinh từ thực tiễn. Chương trình được thiết kế theo hướng mở, có thể cập nhật, bổ sung các kiến thức, kỹ năng mới.

Học viên được cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình khi tham gia tối thiểu 80% thời lượng, có kết quả đánh giá mức Đạt và đáp ứng các quy định liên quan về hoạt động bồi dưỡng.

Tại phiên thẩm định, các đại biểu tập trung góp ý về nội dung, cấu trúc chương trình theo hướng bảo đảm sự cân đối giữa kiến thức lý thuyết và yêu cầu thực tiễn.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh ghi nhận Vụ Tổ chức cán bộ đã chủ động, kịp thời phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan trong quá trình xây dựng, hoàn thiện dự thảo Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ theo vị trí việc làm cho công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp cấp xã, phường, đặc khu. Dự thảo Chương trình được xây dựng có tính hệ thống, cơ bản bảo đảm tính khoa học, logic, thiết thực, phù hợp với đối tượng bồi dưỡng; đáp ứng yêu cầu cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ cho công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp cấp xã, phường, đặc khu trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện chương trình bồi dưỡng sau khi được ban hành.

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Chương trình bảo đảm chất lượng, tính thiết thực và khả năng áp dụng trong thực tiễn, Thứ trưởng đề nghị đơn vị chủ trì nghiên cứu, tiếp thu tối đa ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, đồng thời lưu ý một số nội dung sau:

Về đối tượng bồi dưỡng, mục tiêu bồi dưỡng, Thứ trưởng nhất trí với đối tượng của dự thảo Chương trình bồi dưỡng là các công chức thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực tư pháp tại xã, phường, đặc khu (sau đây gọi là công chức tư pháp cấp xã) và các đối tượng khác có nhu cầu.

Chương trình bồi dưỡng đã đảm bảo cung cấp, cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ về các lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Tư pháp cho đội ngũ công chức cấp xã theo yêu cầu của vị trí việc làm (mới), nâng cao năng lực, tính chuyên nghiệp và ý thức trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã để thực thi nhiệm vụ, công vụ đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp hiệu lực, hiệu quả. Cần bổ sung yêu cầu chuẩn hóa cấu trúc mục tiêu theo chuẩn đầu ra cụ thể về kiến thức, kỹ năng, thái độ, giúp người học sau khi hoàn thành khóa bồi dưỡng có thể tự tin áp dụng ngay vào giải quyết các nhiệm vụ chuyên môn đặc thù tại cơ sở.

Về phương pháp thiết kế chương trình, Thứ trưởng thống nhất với phương pháp thiết kế Chương trình theo hướng tiếp cận năng lực, lấy yêu cầu thực hiện nhiệm vụ tư pháp cấp xã làm trung tâm. Nội dung Chương trình được xác định trên cơ sở phân tích chức năng, nhiệm vụ, vị trí việc làm, khung năng lực và yêu cầu thực tiễn của công tác tư pháp cấp xã; đồng thời cập nhật các quy định pháp luật mới, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Chương trình cần bảo đảm tính mở, linh hoạt để có thể cập nhật, bổ sung kịp thời các kiến thức, kỹ năng, quy định pháp luật và nội dung nghiệp vụ mới phát sinh trong thực tiễn; hạn chế tình trạng nội dung nhanh chóng lạc hậu sau khi ban hành.

Tiếp tục chú trọng các nội dung mang tính thực hành, nhất là kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu; kỹ năng xử lý tình huống, giải quyết các khó khăn, vướng mắc thường phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tư pháp tại cơ sở; nghiên cứu khả năng tiếp tục xây dựng thành video bài giảng hoặc tình huống thực hành như yêu cầu của Quyết định số 700/QĐ-TTg. Tăng cường thêm các phương pháp giảng dạy tích cực như thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống thực tế (case study), đóng vai giải quyết tình huống pháp lý tại địa bàn cấp xã để nâng cao tính tương tác và khả năng thực chiến cho học viên.

Về thời lượng, kết cấu của chương trình, Thứ trưởng nhất trí với thời lượng theo dự thảo Chương trình là 7 ngày/khoá học (56 tiết/khoá, 08 tiết/ngày), để bảo đảm sự kế thừa từ Chương trình bồi dưỡng đã được phê duyệt và cũng đã có sự tham vấn, đồng tình của các địa phương khi lấy ý kiến. Thời lượng đã tuân thủ quy định mới của Nghị định số 171/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức. Trong năm tiếp theo, có thể đánh giá thực tiễn để tham mưu điều chỉnh nếu cần thiết.

Tuy nhiên, cần rà soát, cân đối lại tỷ lệ thời lượng giữa phần lý thuyết và phần thảo luận/thực hành/giải đáp vướng mắc (khuyến nghị tăng thời lượng thảo luận, thực hành đối với các chuyên đề nghiệp vụ có khối lượng công việc lớn tại cơ sở như hộ tịch, chứng thực, xử lý vi phạm hành chính).

Về nội dung chương trình, theo Thứ trưởng, cấu trúc chương trình cơ bản đã hợp lý; sau khóa bồi dưỡng, công chức cần được cập nhật đầy đủ các quy định pháp luật và hiểu rõ quy trình, thẩm quyền, trách nhiệm của cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ về xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật, hộ tịch, chứng thực, trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở, phổ biến, giáo dục pháp luật, xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, quản lý xử lý vi phạm hành chính và các lĩnh vực có liên quan.

Chương trình tập trung đã cung cấp kiến thức về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương, công tác tư pháp ở cấp xã cũng như các nội dung về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin vào giải quyết hiệu quả công việc được giao. Cần bổ sung cập nhật đầy đủ các văn bản quy phạm pháp luật mới ban hành liên quan trực tiếp đến thẩm quyền, nhiệm vụ của công chức tư pháp cấp xã trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tránh bỏ sót các lĩnh vực mới phát sinh.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị đơn vị chủ trì soạn thảo bổ sung một số yêu cầu đặc thù riêng trong từng chuyên đề để phù hợp với các địa phương được áp dụng cơ chế đặc thù (như Luật Thủ đô và tới đây là Luật Phát triển đô thị); bổ sung hướng dẫn chi tiết về phương thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên cuối khóa (hình thức thi viết, trắc nghiệm, tiểu luận hay bài tập tình huống) để đảm bảo tính khách quan, chuẩn hóa chất lượng đầu ra.

Đơn vị chủ trì soạn thảo cần phối hợp chặt chẽ với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng (như Học viện Tư pháp) chuẩn hóa đội ngũ giảng viên tham gia giảng dạy chương trình, ưu tiên mời các chuyên gia, người thực tiễn có nhiều kinh nghiệm trực tiếp tham gia truyền đạt kiến thức và hướng dẫn kỹ năng xử lý tình huống.

Đồng thời, rà soát, chỉnh lý các tài liệu kèm theo để trình Lãnh đạo Bộ ký Quyết định ban hành các Chương trình bồi dưỡng; bảo đảm thời gian trình Lãnh đạo Bộ ký Quyết định ban hành Chương trình bồi dưỡng trước ngày 30/9/2026.