Hoa Lâm Viên - hành cung thời Lý với giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa
Hoa Lâm Viên – một hành cung quan trọng thời Lý, gắn với quê hương nhà Lý và không gian văn hóa - lịch sử vùng Đông Anh (Đông Ngàn cổ), là một trường hợp tiêu biểu hội tụ nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa, khảo cổ học và ký ức cộng đồng. Việc nhận diện đầy đủ giá trị của di tích và tìm kiếm các mô hình bảo tồn, phát huy phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô.
Ngày 13/01/2026, tọa đàm khoa học "Hoa Lâm Viên - Hành cung thời Lý: Giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay", do Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hội Khoa học Lịch sử Hà Nội và Ban Quản lý di tích Hoa Lâm Viên tổ chức tại Khu di tích Hoa Lâm Viên (Hà Nội).
Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên (6/1/1946 - 6/1/2026) và chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Báo cáo đề dẫn, TS Nguyễn Văn Sơn - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP Hà Nội cho biết: Ban Tổ chức đã nhận được 22 tham luận khoa học của các GS, PGS, nhà nghiên cứu uy tín trong nhiều lĩnh vực, chia thành 3 nhóm nội dung: Hoa Lâm Viên và nguồn gốc, quê hương nhà Lý; giá trị di sản Hành cung Hoa Lâm Viên; phát huy giá trị di sản Hành cung Hoa Lâm Viên.
Các bài tham luận đều khẳng định Hoa Lâm Viên là hành cung tiêu biểu của vương triều Lý; được hình thành từ khá sớm (trước thời Lý) và khi Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long đã chọn Mai Lâm để xây dựng Hành cung Hoa Lâm Viên cùng thời với việc xây dựng Hoàng thành Thăng Long.
Khu di tích Hoa Lâm Viên tọa lạc tại Đông Anh, Hà Nội, cách trung tâm Thủ đô khoảng 12km về phía Bắc; nằm trên khu đất ven sông Đuống, lưng tựa triền đê, phía trước hướng ra sông, tạo thế đất vững chắc, hài hòa phong thủy.
Đây là vùng đất gắn liền với cội nguồn của vương triều Lý, quê hương thân mẫu vua Lý Thái Tổ - người sáng lập vương triều Lý và khai sinh kinh thành Thăng Long năm 1010.
Theo sử liệu và truyền thuyết, ngay sau khi dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, vua Lý Thái Tổ đã cho xây dựng ly cung ngự uyển tại Trang Cối Giang - Hoa Lâm Viên, được coi là một trong những hành cung quan trọng bậc nhất ngoài Hoàng thành Thăng Long dưới triều Lý.
Hoa Lâm Viên không chỉ là biểu tượng quyền lực của hoàng tộc Lý, mà còn thể hiện tư tưởng “hộ quốc an dân”, khát vọng xây dựng một quốc gia độc lập, thịnh trị từ buổi đầu dựng nước.
Hiện nay, khu di tích vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích, di vật, cổ vật có niên đại thời Lý, tiêu biểu như miếu Âm Hồn, mộ Hùng Công, đồng Bãi Sập, bãi Tổng Binh, cầu Giá Ngự… cùng các hiện vật như thành bậc tam cấp bằng đá có họa tiết thời Lý, chân cột kinh, chân tảng đá hoa sen, gạch chạm khắc hoa văn thời Lý…
Tiến sĩ Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội khẳng định Hoa Lâm Viên không chỉ là một không gian di sản của quá khứ, mà còn là một không gian tiềm năng của tương lai, nơi các giá trị lịch sử-văn hóa triều Lý có thể được tái hiện, diễn giải và sáng tạo trong đời sống đương đại.
Trong khi đó, Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết những phát hiện khảo cổ gần đây ở Hoa Lâm Viên có ý nghĩa vô cùng quan trọng, đặc biệt là đôi sấu đá mang họa tiết hoa văn thời Lý, chân cột kinh, chân tảng đá hoa sen, gạch chạm khắc hoa văn thời Lý…
Đây là những chứng tích quý giá phản ánh sống động đời sống văn hóa-chính trị-tâm linh thời Lý, góp phần khẳng định vị thế đặc biệt của hành cung thời Lý tại khu di tích Hoa Lâm Viên trong tiến trình lịch sử dân tộc.
Từ việc nhận diện giá trị đa dạng này, bà Nguyễn Hồng Chi đưa ra một số giải pháp phát huy giá trị di sản Hành cung Hoa Lâm Viên và Khu di tích Thành Cổ Loa gắn với phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay. Giải pháp về quy hoạch tích hợp và kết nối trục di sản, thực hiện một số quy hoạch tích hợp, không chia cắt các di tích đơn lẻ mà kết hợp thành một trục di sản thống nhất: Hoa Lâm Viên - Thành Cổ Loa.
Bên cạnh đó là sáng tạo các sản phẩm du lịch trải nghiệm đa giác quan; không nên chỉ dừng lại ở việc xem và nghe mà cần thiết kế những hoạt động để du khách trở thành một phần của câu chuyện di sản, cụ thể như các tour: “Ký ức Vương triều”, liên kết với các làng nghề, du lịch đường sông. Đồng thời, thực hiện ứng dụng công nghệ và số hóa trong bảo tồn, phát huy giá trị.
Cùng quan điểm đó, Tiến sĩ Bùi Thị Thu Phương, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long-Hà Nội đề xuất nghiên cứu và xây dựng tuyến thăm quan kết nối các di tích Cổ Loa - Hoa Lâm Viên - Hoàng thành Thăng Long.
Đây sẽ là tuyến tham quan thú vị đưa du khách trải qua một hành trình xuyên suốt từ thế kỷ II trước Công nguyên đến thế kỷ 11-12 sau Công nguyên với những dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử Việt Nam.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng gợi ý việc ứng dụng công nghệ số (AR/VR, bản đồ số di sản, thuyết minh tự động) nhằm nâng cao trải nghiệm du khách, đồng thời hỗ trợ công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản; xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm, các show diễn thực tế; vận hành thí điểm “Không gian di tích số” tại Hoa Lâm Viên…