Hỗ trợ nông dân mua máy cơ khí theo cơ chế ưu đãi: Chủ trương đúng, cách làm chưa phù hợp

Cách làm chưa linh hoạt

Theo Quyết định 1647 của UBND thành phố hiệu lực (2002-2005), nông dân được hỗ trợ vay vốn tại Ngân hàng nông nghiệp- PTNT để mua máy cơ khí phục vụ sản xuất nông nghiệp với 70% giá trị thiết bị, thời gian vay trong 3 năm, lãi suất được ngân sách thành phố hỗ trợ 100%. Sở Nông nghiệp - PTNT chỉ đạo Công ty cổ phần Vật tư nông nghiệp và xây dựng Hải Phòng tổ chức cung ứng máy cơ khí cho bà con với các chủng loại máy chủ yếu của Tổng công ty Máy động lực và máy nông nghiệp Việt Nam. Chính sách ưu đãi vay vốn ngay lập tức được bà con nông dân ở các địa phương đồng tình ủng hộ. Anh Nguyễn Mạnh Hải, nông dân xã Chính Mỹ, huyện Thủy Nguyên cho biết : “Khi UBND xã thông báo về chủ trương này, chúng tôi rất mừng, hồ hởi đăng ký mua máy làm đất, máy tuốt lúa theo cơ chế ưu đãi, vì gia đình có nhu cầu từ lâu, nhưng không đủ kinh phí. Tuy nhiên, khi bắt tay vào làm thủ tục, mới thấy nhiều vướng mắc. Thủ tục vay vốn từ ngân hàng còn phiền hà khiến nhiều người ngại thực hiện chương trình. Hơn nữa, phần lớn những người muốn vay vốn để thực hiện chương trình này đều còn nợ ngân hàng một khoản nhất định, theo quy định thì không được vay tiếp. Theo quy định, phải mua máy cơ khí của Tổng công ty Máy động lực và máy nông nghiệp Việt nam, thông qua Công ty cổ phần vật tư nông nghiệp và xây dựng Hải Phòng, song sản phẩm của đơn vị này chủng loại ít, giá cao hơn máy của Trung Quốc, Nhật Bản...mà nông dân vẫn ưa dùng. Nhiều loại máy cơ khí nông dân muốn mua, đơn vị cung ứng không có, trong khi ngoài thị trường bán rất nhiều, nhưng không thuộc đối tượng hỗ trợ của chương trình”. Nhiều nông dân ở xã Vĩnh An (huyện Vĩnh Bảo) cho rằng, mức vốn vay tối đa 10 triệu đồng để mua máy cơ khí là quá thấp. Trên thực tế, có nhiều loại máy cơ khí công suất lớn, mức giá có thể 50- 100 triệu đồng. Anh Nguyễn Văn Tân, nông dân xã Trường Thành (An Lão) băn khoăn : “Theo quy định, vay vốn qua ngân hàng để mua máy cơ khí phải chịu thêm thuế VAT, nếu tính đầy đủ, nông dân phải chịu mức giá cao hơn mức giá bán trên thị trường tự do. Bởi vậy, nhiều nông dân chọn phương án vay vốn tư nhân, chịu lãi cao để mua chủng loại máy giá rẻ hơn, được lựa chọn theo nguyện vọng”...

Theo Sở Nông nghiệp- PTNT, bên cạnh những băn khoăn của người dân trong quá trình thực hiện, một số địa phương chưa thật sự vào cuộc để tuyên truyền chủ trương này đến nông dân. Trong khi đó, các địa phương này lại lập kế hoạch thực hiện chương trình mỗi năm không sát thực tế, không đúng yêu cầu của người dân, khiến chương trình phải điều chỉnh kế hoạch, số lượng dự kiến nhiều lần. Sự phối hợp giữa các địa phương với Sở và Ngân hàng Nông nghiệp lúng túng và thiếu kinh nghiệm... chủ trương hỗ trợ nông dân vay vốn ưu đãi mua máy cơ khí nông nghiệp của thành phố được người dân rất ủng hộ, nhưng thực tế triển khai chậm, hiệu quả chưa cao...Sau 3 năm thực hiện, chương trình hỗ trợ mới giúp 140 hộ nông dân vay vốn mua 132 máy cơ khí nông nghiệp với lãi suất ưu đãi, đạt 15% kế hoạch ban đầu và 20% mức kế hoạch điều chỉnh.

Còn nhiều vướng mắc cần giải quyết cụ thể

Theo khảo sát ở nhiều địa phương, nhu cầu sử dụng máy cơ khí của nông dân rất lớn, số lượng máy bà con mua ngoài chương trình nhiều. Từ thực tế này, ngày 27-10-2008, UBND thành phố có Quyết định số 1819, tiếp tục thực hiện cơ chế hỗ trợ nông dân vay vốn ưu đãi mua máy cơ khí nông nghiệp giai đoạn 2008-2010 với nhiều điểm mới hơn so với Quyết định  trước. Chẳng hạn, thành phố mở rộng đối tượng vay vốn gồm hộ nông dân, tổ hợp tác, HTX nông nghiệp, thuỷ sản trên địa bàn; chủng loại máy cơ khí cũng được mở rộng hơn: các loại máy cơ khí phục vụ các khâu trước, trong và sau thu hoạch đối với sản xuất, chế biến nông nghiệp, thủy sản. Theo quyết định mới mức vốn cho vay tối đa 100 triệu đồng/ máy cơ khí, tăng gấp 10 lần trước đây. Về chủng loại máy và doanh nghiệp cung ứng máy cũng đa dạng hơn trước, có thể là máy cơ khí của nước ngoài hoặc liên doanh, mua tại các cơ sở có uy tín, có thủ tục bảo đảm thanh tóan với ngân hàng.. . Nhiều nông dân phấn khởi vì họ có thể dễ dàng tiếp cận với chương trình hỗ trợ. Tuy vậy, trong những hội nghị bàn thảo về triển khai chương trình, mới đây, nhiều ý kiến của các địa phương, ngân hàng, doanh nghiệp, nông dân bày tỏ sự băn khoăn. Đại diện các huyện Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Dương đề nghị quy định cụ thể hơn. Bởi theo Quyết định mới, HTX nông nghiệp, thuỷ sản cũng được vay vốn ưu đãi, nhưng thực tế HTX không có tài sản cố định để thế chấp, vậy có được tín chấp vay vốn hay không? Đối với tổ hợp tác, các chủ trang trại có nhu cầu sử dụng máy cơ khí lớn, nhưng hầu hết đã vay vốn tín chấp qua các nguồn vốn khác, vậy vay hơn 100 triệu có phải thế chấp không? Các ngư dân khai thác thủy sản có được hưởng cơ chế ưu đãi này khi mua máy lắp tàu mới trong quyết định chưa quy định rõ...

Để việc triển khai chương trình mua máy cơ khí ưu đãi theo quyết định mới của UBND thành phố đạt kết quả, thực sự thiết thực với nông dân, rất cần sự vào cuộc đồng bộ của các ngành, địa phương. Trước hết là nghiêm túc rút kinh nghiệm, đồng thời, khẩn trương tháo gỡ vướng mắc phát sinh.

Hoàng Yên