Hình sự hóa quan hệ dân sự?

Ông Dương Văn Vượng, SN 1958, trú tại số 14, tổ 19 phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng có đơn gửi Báo PLVN khiếu nại việc con trai ông là Dương Quang Trung bị bắt giam trong một sự việc “dân sự bị hình sự hóa”…

Ủy quyền vô hiệu

Trong đơn, ông Vượng cho biết, khoảng 170m2 đất tại số 14 ngõ 34/156, tổ 19 phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng được bố mẹ ông là cụ Dương Văn Đức và Dương Thị Biên lập di chúc cho từ năm 1994. Đến tháng 10/1984 cụ Biên qua đời, phần di chúc của cụ bà có hiệu lực pháp luật.

Ông Vượng sau đó đi xuất khẩu lao động và viết giấy ủy quyền cho cụ Đức trông nom sử dụng, định đoạt và bảo toàn tài sản. Tuy nhiên, giấy ủy quyền này vô hiệu vì không phải do Đại sứ quán Việt Nam tại Đức xác nhận, ông Vượng đã ủy quyền vượt quá phần tài sản của mình được hưởng, thời điểm di chúc có hiệu lực.

Năm 1998, vợ chồng ông Vượng ly hôn, do bản chúc thư không được xuất trình nên Tòa xác định 170m2 nhà đất trên là tài sản của vợ chồng cụ Đức, còn ông Vượng và vợ là Nguyễn Thị Vinh chỉ có công sức đóng góp cải tạo, quản lý (trị giá gần 9 triệu đồng). Do không có nơi ở nào khác, bà Vinh đề nghị và được Tòa án chia cho 40,55m2 đất và phải trả cho cụ Đức số tiền tương đương trị giá mảnh đất.

Năm 2010, ông Vượng về nước và chuẩn bị sửa nhà thì xảy ra tranh chấp. Bà Dương Thị Vân (em gái ông Vượng) xuất trình “sổ đỏ” cấp năm 2006, diện tích 53,1 m2 (toàn bộ mặt tiền của khu đất) đứng tên bà Vân và cho biết đã mua của cụ Đức. Hai bên xảy ra xô xát và bà Vân làm đơn tố cáo Dương Quang Trung ra Công an quận Hai Bà Trưng. Ngày 29/1/2011, Trung bị Công an bắt tạm giam và bị truy tố về tội “Xâm phạm chỗ ở công dân”.

Cáo trạng của VKSND quận Hai Bà Trưng nêu, tiền xây hai căn nhà (ở phía trong) của cụ Đức năm 2004 để Quang và Trung (con ông Vượng ở) là do bán 53,1m2 đất trong số 130m2 còn lại cho bà Vân được gần 425 triệu đồng (bán toàn bộ phần mặt tiền của lô đất). Trước khi bị bắt, Trung đã đục tường từ nhà mình thông sang nhà có “sổ đỏ” mang tên bà Vân. Tuy nhiên, ông Vượng khẳng định, tiền xây nhà là của ông gửi về cho cụ Đức.

Cấp sổ đỏ có “vấn đề”

Về nguồn gốc “sổ đỏ” của bà Vân trên mảnh đất được thừa kế của ông Vượng, ông Bùi Thanh Hải, cán bộ địa chính phường Vĩnh Tuy cho biết năm 2004, cụ Đức viết giấy bán cho bà Vân 53,1m2 rồi kê khai làm “sổ đỏ” hơn 70m2 còn lại. Năm 2006, bà Vân kê khai làm “sổ đỏ”  trên cơ sở Giấy bán đất của cụ Đức.

Khi xin cấp “sổ đỏ”, cả cụ Đức và bà Vân đều không đưa ra bản chúc thư nên UBND phường Vĩnh Tuy đã trình UBND quận Hai Bà Trưng cấp “sổ đỏ” cho cụ Đức và bà Vân theo quy định. Cũng theo ông Hải, nếu cụ Đức và bà Vân xuất trình chúc thư nói trên thì UBND phường sẽ dừng việc trình cấp “sổ đỏ” để tiến hành thủ tục kê khai thừa kế.

Có thể thấy, nếu di chúc được công bố thời điểm đó thì sẽ không có việc cấp hai “sổ đỏ” nói trên. Mặt khác, di chúc của cụ Biên và cụ Đức là hợp pháp. Năm 1994 cụ Biên mất, đương nhiên chúc thư này có hiệu lực với 1/2 phần tài sản vợ chồng thuộc quyền sở hữu của cụ Biên. Ông Vượng được hưởng phần của mẹ. 85m2 còn lại, do cụ Đức còn sống nên di chúc chưa có hiệu lực và cụ Đức chỉ có thể định đoạt trên phần tài sản của mình.

Khi vợ chồng ông Vượng ly hôn, cụ Đức đã bán cho bà Vinh phần nhà đất 40,55m2. Trường hợp nếu cụ Đức không cho ông Vượng 85m2 đất như trong di chúc, thì cụ chỉ có quyền định đoạt với 85m2 này. Nhưng do đã bán cho bà Vinh 40,55m2, nên việc cụ tiếp tục bán cho bà Vân 53m2 là vượt quá phần tài sản của mình. Như vậy, việc mua bán này liệu có hợp pháp?.

Theo luật sư Nguyễn Kim Thanh (Đoàn Luật sư Hà Nội), việc khởi tố vụ án “Xâm phạm chỗ ở công dân” đối với Dương Quang Trung có dấu hiệu hình sự hóa quan hệ dân sự. Cơ quan chức năng cần phải xem lại việc mua bán và cấp “sổ đỏ” cho bà Vân đã hợp pháp hay chưa và ai là chủ hợp pháp của thửa đất, mới xác định được hành vi đục tường của Trung có phải là xâm phạm chỗ ở công dân?.

Trường Lưu