Hiệu quả của cơ chế “một cửa” trong quản lý cảng biển

Từ “nhiều cửa” còn ”một cửa”

Đặc biệt, với việc cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, Cảng vụ Hải Phòng cùng các cơ quan chức năng tạo môi trường pháp lý thuận lợi giúp các doanh nghiệp hàng hải và xuất, nhập khẩu hoạt động có hiệu quả. Thực tế cho thấy, trước năm 2003, việc giải quyết thủ tục hành chính về hàng hải, biên phòng, hải quan, kiểm dịch y tế, kiểm dịch động, thực vật tại cảng biển Hải Phòng còn rườm rà,  trùng lặp về giấy tờ, quy trình xử lý nghiệp vụ thiếu thống nhất, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh, khai thác của các tổ chức, cá nhân tại cảng biển. Nay thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Cảng vụ Hải Phòng tăng sức hấp dẫn cho khu vực cảng biển Hải Phòng. Trước tiên, thời gian làm thủ tục của các đại diện chủ tàu rút ngắn so với trước, do bố trí hợp lý các cơ quan chức năng như Biên phòng, Hải quan, Kiểm dịch...làm việc tại trụ sở cơ quan Cảng vụ Hải Phòng, giải quyết nhanh chóng thủ tục cho các chủ tàu đưa tàu vào cảng làm hàng. Nét mới trong việc thực hiện cơ chế “một cửa” ở đây là các cơ quan giám sát là chính, vì mọi thông tin về tàu, hàng hoá, con người  trên tàu đều được “nối mạng”. Sau khi tàu cập cầu 5- 10 phút, các đơn vị có thể triển khai làm hàng được ngay, không còn cảnh các đoàn công tác của  nhiều cơ quan chức năng cùng “kéo nhau” lên tàu để làm thủ tục như trước. Các chủ tàu, chủ hàng giờ chỉ phải nộp và xuất trình  một nửa số giấy tờ so với trước đây. Theo quy định của UBND thành phố, Cảng vụ Hải phòng có trách nhiệm nhận và chuyển giấy tờ liên quan đến tàu vào, tàu ra cho các cơ quan chuyên ngành khác để phối hợp quản lý. Địa điểm làm thủ tục cho tàu ra vào cảng biển Hải Phòng được thực hiện tại trụ sở Cảng vụ Hải Phòng (số 1 Minh Khai, quận Hồng Bàng), chính vì thế thời gian tác nghiệp của các cơ quan chức năng rút ngắn còn một nửa so với trước đây. Mặt khác thủ tục xin giấy phép cập cảng được miễn đối với các tàu nước ngoài mang cờ, quốc tịch của nước đã  ký Hiệp định hàng hải với Việt Nam và các tàu nước ngoài đến Hải Phòng trong thời gian không quá 12 tháng, kể từ ngày tàu rời cảng lần cuối. Các tàu đã làm thủ tục nhập cảnh ở một cảng khác của Việt Nam thì không phải làm lại thủ tục nhập cảnh. Nếu bản khai trước của chủ tàu khẳng định tàu được miễn dịch, bảo đảm an toàn tuyệt đối với người và động vật, hoặc trước khi đến Việt Nam, tàu đó hoạt động ở những khu vực không có dịch bệnh, được cơ quan nhà nước chuyên ngành chấp nhận cũng không phải làm thủ tục kiểm dịch tải cửa khẩu cảng biển Hải Phòng. Nhờ tăng cường phối hợp, nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan chức năng, việc tiến hành hoàn tất thủ tục cho tàu ra, vào cảng từng bước xoá bỏ những bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo, hoặc tình trạng “ hình thức hoá” thủ tục hành chính. 

Hoàn thiện cơ chế “một cửa” trước ngưỡng cửa WTO

Thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”,  sức hấp dẫn của khu vực cảng biển Hải Phòng ngày một tăng, sản lượng hàng hoá thông qua khu vực cảng biển (trong ba năm qua) cao hơn  trước. Chỉ tính đến hết tháng 5- 2006, cảng biển khu vực Hải Phòng đã tiếp nhận và làm hàng gần 4000 lượt tàu biển, trong đó có 1600 tàu biển của nước ngoài và hơn 2300 lượt tàu của Việt Nam, sản lượng  hàng hoá thông qua đạt 6,2 triệu tấn, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2005.

Điều đáng nói là, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn tình trạng một số chủ tàu Việt Nam hoạt động tuyến nội địa chưa tuân thủ đúng quy định. Công tác thường trực thủ tục tại  Cảng vụ của cơ quan quản lý nhà nước đôi lúc chưa nghiêm túc và một số vấn đề tồn tại cần được khắc phục như: việc đầu tư trang thiết bị và ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng. Một số quy định của Nghị định 160/2003/NĐ-CP chưa được tuân thủ triệt để, vẫn có tình trạng cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp xuống tàu làm thủ tục, việc thực hiện giám quản trên tàu vẫn còn. Mặt khác, một số văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực biên phòng, hải quan, kiểm dịch y tế còn chưa đồng bộ và thiếu tính thống nhất  với nội dung Nghị định 160/2003/NĐ-CP. Thời gian tới, với tư cách là cơ quan chủ trì điều hành việc phối hợp giưã cơ quan quản lý nhà nước tại cảng, Cảng vụ Hải Phòng cần tiếp tục rà soát các quy trình giải quyết thủ tục hành chính, qua đó kịp thời đề xuất kiến nghị những điểm chưa phù hợp, cần sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện cơ chế “một cửa” với chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển tại các cảng biển khu vực hải Phòng, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh vận tải biển,  dịch vụ hàng hải, xếp dỡ hàng hoá, đẩy mạnh sản lượng hàng hoá xuất nhập khẩu thông qua khu vực cảng biển Hải Phòng khi nước ta đang ở trước ngưỡng cửa WTO. 

                                                                                                         Anh Tú