Hiệu quả của chương trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở huyện Lâm Hà
Lâm Hà về cơ bản là huyện sản xuất thuần nông và là trọng điểm vùng nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến của tỉnh, nên việc chuyển đổi giống cây trồng như thế nào để đạt được năng suất, chất lượng, hiệu quả cao trở thành vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng không chỉ đối với nhà nông, mà còn đối với sự phát triển của nền kinh tế địa phương.
Lâm Hà về cơ bản là huyện sản xuất thuần nông và là trọng điểm vùng nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến của tỉnh, nên việc chuyển đổi giống cây trồng như thế nào để đạt được năng suất, chất lượng, hiệu quả cao trở thành vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng không chỉ đối với nhà nông, mà còn đối với sự phát triển của nền kinh tế địa phương. Nhận thức được điều đó, huyện Lâm Hà đã xây dựng và thực hiện khá thành công chương trình chuyển đổi cơ cấu và giống cây trồng theo hướng phát triển nông nghiệp bền vững, chất lượng cao giai đoạn 2006-2010.
Trong chương trình hành động của Huyện ủy Lâm Hà về mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đột phá, tăng tốc phát triển kinh tế-xã hội huyện Lâm Hà giai đoạn 2006-2010, trong đó xác định nhiệm vụ đột phá, tăng tốc phát triển ngành nông nghiệp theo hướng tập trung thực hiện chương trình chuyển đổi cơ cấu và giống cây trồng (CC & GCT) theo hướng phát triển nền nông nghiệp bền vững, năng suất, chất lượng cao trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh để nâng cao giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích đất canh tác, nhằm đạt được mục tiêu đến năm 2010 tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp đạt 1.392 tỷ đồng, bình quân hàng năm tăng 8,8%, trong đó ngành trồng trọt chiếm tỷ trọng 78%, ngành chăn nuôi chiếm 78%. Việc thực hiện chương trình chuyển đổi CC & GCT được xác định nhiệm vụ cụ thể trên từng loại cây trồng chủ đạo của huyện như sau: Cây cà phê giữ ổn định diện tích 39.790 ha, trong đó có 5.540 ha cà phê catimo, bình quân hàng năm chuyển đổi và trồng mới khoảng 500-800 ha, phấn đấu đạt năng suất bình quân trên 27 tạ/ha. Cây dâu tằm duy trì được diện tích 2.800 ha, trong đó có trên 1.200 ha dâu giống mới, bình quân hàng năm chuyển đổi 100 ha giống mới, phấn đấu đạt năng suất bình quân 120 tạ/ha, sản lượng kén đạt 2.592 tấn. Cây chè phấn đấu mỗi năm trồng mới khoảng 30-50 ha, phấn đấu đến năm 2015 toàn huyện có 500 ha chè giống mới (hiện diện tích chè của huyện 366 ha), năng suất bình quân đạt 85 tạ/ha. Rau hoa theo hướng công nghệ cao: Tiến hành quy hoạch khoảng 200 ha và kêu gọi thu hút đầu tư để trồng rau, hoa theo hướng công nghệ cao tại TT Đinh Văn, Nam Ban, Tân Văn, Mê Linh. Sau khi xây dựng và ban hành chương trình, kế hoạch chuyển đổi cơ cấu, chất lượng giống cây trồng, UBND huyện đã thành lập các Ban chỉ đạo, các tổ giúp việc cho Ban chỉ đạo chương trình chuyển đổi cơ cấu và chất lượng giống cây trồng và phân công nhiệm vụ cho từng ngành chức năng, từng địa phương cơ sở đảm trách từng nhiệm vụ cụ thể. Với việc phân công nhiệm vụ cụ thể và chỉ đạo sâu sát, kịp thời nói trên, đến nay, việc thực hiện chương trình chuyển đổi CC & GCT của huyện Lâm Hà đạt được những kết quả khá khả quan, đó là: Đã chuyển đổi và trồng mới được 2.869 ha cà phê giống mới catimo, nâng tổng diện tích cà phê catimo toàn huyện lên 3.873 ha, đã xây dựng được 32 điểm vườn ghép chồi giống cà phê robusta với khoảng 1,5 ha và đã ghép cải tạo được khoảng 500 ha cà phê ghép chồi robusta và 390 ha cà phê cao sản; trong đó, Nhà nước hỗ trợ vốn ghép được 217 ha, còn lại do người dân tự đầu tư ghép. Cùng với đó, đến nay đã trồng mới được 729 ha dâu tằm giống mới; trong đó, Nhà nước hỗ trợ vốn 609 ha, nâng tổng diện tích dâu tằm giống mới toàn huyện hiện có lên 1132 ha. Đối với cây chè, ngoài việc vận động người dân đầu tư thâm canh chiều sâu diện tích 356 ha chè hiện có, UBND huyện đã kêu gọi các nhà doanh nghiệp liên kết “4 nhà” bằng việc đầu tư vốn cho các hộ dân “vệ tinh” phát triển các loại chè giống mới chất lượng cao O Long, Kim Tuyến. Đến nay, tại xã Phúc Thọ, Công ty Long Đỉnh và Công ty Hưng Nông đã ký hợp đồng với hàng chục hộ dân trồng mới 30 ha chè O Long, Kim Tuyến, theo cơ chế: Ngân sách huyện hỗ trợ 60%, công ty đầu tư 40% và bao tiêu sản phẩm. Đối với việc sản xuất rau, hoa theo hướng công nghệ cao, hiện huyện đã hoàn thành việc quy hoạch vùng sản xuất rau, hoa chất lượng cao 168 ha tại thôn Tân Hòa, xã Tân Văn và xây dựng thành công mô hình thí điểm 0,3 ha rau, 0,1 hoa nhà kính . Cùng với đó, huyện cũng đã hỗ trợ 77 triệu đồng để xây dựng 2 mô hình trồng hoa trong nhà kính tại xã Gia Lâm và TT Nam Ban, bước đầu mang lại kết quả tốt, được nhân dân học tập nhân rộng trong thời gian tới.
Theo ông Đinh Tân Bái - Phó Chủ tịch UBND huyện Lâm Hà, hiệu quả mang lại cuối cùng của việc thực hiện chương trình chuyển đổi CC & GCT ở huyện Lâm Hà là đã đạt được giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích 1 ha, tăng gấp hai, ba lần so với trước đây. Đặc biệt, đã đổi mới được nhận thức của người dân trong việc mạnh dạn đầu tư để chuyển đổi CC & GCT và tạo được sự liên kết “4 nhà” trong việc thay đổi giống cây trồng cũ bằng giống cây trồng mới cho năng suất, chất lượng, giá trị kinh tế của sản phẩm cao hơn. Trên cơ sở đó, trong tháng 4/2011 vừa qua, huyện Lâm Hà đã bảo vệ thành công Đề án “Trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ theo hướng công nghệ cao tại các hộ dân của các địa phương Nam Ban, Hoài Đức, Liên Hà” trước Bộ NNo-PTNT và Bộ KH-CN. Theo đó, đề án sẽ được triển khai thực hiện trong năm 2011, với tổng vốn đầu tư 8,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, để chương trình chuyển đổi CC & GCT của địa phương trong những năm tiếp theo đạt kết quả cao hơn, Lâm Hà rất cần sự hỗ trợ của các cấp, các ngành về nguồn vốn đầu tư (vì vốn trong dân và ngân sách của huyện có hạn) và khoa học công nghệ, nhất là kỹ thuật ghép, cấy mô cây giống.
Trong chương trình hành động của Huyện ủy Lâm Hà về mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đột phá, tăng tốc phát triển kinh tế-xã hội huyện Lâm Hà giai đoạn 2006-2010, trong đó xác định nhiệm vụ đột phá, tăng tốc phát triển ngành nông nghiệp theo hướng tập trung thực hiện chương trình chuyển đổi cơ cấu và giống cây trồng (CC & GCT) theo hướng phát triển nền nông nghiệp bền vững, năng suất, chất lượng cao trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh để nâng cao giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích đất canh tác, nhằm đạt được mục tiêu đến năm 2010 tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp đạt 1.392 tỷ đồng, bình quân hàng năm tăng 8,8%, trong đó ngành trồng trọt chiếm tỷ trọng 78%, ngành chăn nuôi chiếm 78%. Việc thực hiện chương trình chuyển đổi CC & GCT được xác định nhiệm vụ cụ thể trên từng loại cây trồng chủ đạo của huyện như sau: Cây cà phê giữ ổn định diện tích 39.790 ha, trong đó có 5.540 ha cà phê catimo, bình quân hàng năm chuyển đổi và trồng mới khoảng 500-800 ha, phấn đấu đạt năng suất bình quân trên 27 tạ/ha. Cây dâu tằm duy trì được diện tích 2.800 ha, trong đó có trên 1.200 ha dâu giống mới, bình quân hàng năm chuyển đổi 100 ha giống mới, phấn đấu đạt năng suất bình quân 120 tạ/ha, sản lượng kén đạt 2.592 tấn. Cây chè phấn đấu mỗi năm trồng mới khoảng 30-50 ha, phấn đấu đến năm 2015 toàn huyện có 500 ha chè giống mới (hiện diện tích chè của huyện 366 ha), năng suất bình quân đạt 85 tạ/ha. Rau hoa theo hướng công nghệ cao: Tiến hành quy hoạch khoảng 200 ha và kêu gọi thu hút đầu tư để trồng rau, hoa theo hướng công nghệ cao tại TT Đinh Văn, Nam Ban, Tân Văn, Mê Linh. Sau khi xây dựng và ban hành chương trình, kế hoạch chuyển đổi cơ cấu, chất lượng giống cây trồng, UBND huyện đã thành lập các Ban chỉ đạo, các tổ giúp việc cho Ban chỉ đạo chương trình chuyển đổi cơ cấu và chất lượng giống cây trồng và phân công nhiệm vụ cho từng ngành chức năng, từng địa phương cơ sở đảm trách từng nhiệm vụ cụ thể. Với việc phân công nhiệm vụ cụ thể và chỉ đạo sâu sát, kịp thời nói trên, đến nay, việc thực hiện chương trình chuyển đổi CC & GCT của huyện Lâm Hà đạt được những kết quả khá khả quan, đó là: Đã chuyển đổi và trồng mới được 2.869 ha cà phê giống mới catimo, nâng tổng diện tích cà phê catimo toàn huyện lên 3.873 ha, đã xây dựng được 32 điểm vườn ghép chồi giống cà phê robusta với khoảng 1,5 ha và đã ghép cải tạo được khoảng 500 ha cà phê ghép chồi robusta và 390 ha cà phê cao sản; trong đó, Nhà nước hỗ trợ vốn ghép được 217 ha, còn lại do người dân tự đầu tư ghép. Cùng với đó, đến nay đã trồng mới được 729 ha dâu tằm giống mới; trong đó, Nhà nước hỗ trợ vốn 609 ha, nâng tổng diện tích dâu tằm giống mới toàn huyện hiện có lên 1132 ha. Đối với cây chè, ngoài việc vận động người dân đầu tư thâm canh chiều sâu diện tích 356 ha chè hiện có, UBND huyện đã kêu gọi các nhà doanh nghiệp liên kết “4 nhà” bằng việc đầu tư vốn cho các hộ dân “vệ tinh” phát triển các loại chè giống mới chất lượng cao O Long, Kim Tuyến. Đến nay, tại xã Phúc Thọ, Công ty Long Đỉnh và Công ty Hưng Nông đã ký hợp đồng với hàng chục hộ dân trồng mới 30 ha chè O Long, Kim Tuyến, theo cơ chế: Ngân sách huyện hỗ trợ 60%, công ty đầu tư 40% và bao tiêu sản phẩm. Đối với việc sản xuất rau, hoa theo hướng công nghệ cao, hiện huyện đã hoàn thành việc quy hoạch vùng sản xuất rau, hoa chất lượng cao 168 ha tại thôn Tân Hòa, xã Tân Văn và xây dựng thành công mô hình thí điểm 0,3 ha rau, 0,1 hoa nhà kính . Cùng với đó, huyện cũng đã hỗ trợ 77 triệu đồng để xây dựng 2 mô hình trồng hoa trong nhà kính tại xã Gia Lâm và TT Nam Ban, bước đầu mang lại kết quả tốt, được nhân dân học tập nhân rộng trong thời gian tới.
Theo ông Đinh Tân Bái - Phó Chủ tịch UBND huyện Lâm Hà, hiệu quả mang lại cuối cùng của việc thực hiện chương trình chuyển đổi CC & GCT ở huyện Lâm Hà là đã đạt được giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích 1 ha, tăng gấp hai, ba lần so với trước đây. Đặc biệt, đã đổi mới được nhận thức của người dân trong việc mạnh dạn đầu tư để chuyển đổi CC & GCT và tạo được sự liên kết “4 nhà” trong việc thay đổi giống cây trồng cũ bằng giống cây trồng mới cho năng suất, chất lượng, giá trị kinh tế của sản phẩm cao hơn. Trên cơ sở đó, trong tháng 4/2011 vừa qua, huyện Lâm Hà đã bảo vệ thành công Đề án “Trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ theo hướng công nghệ cao tại các hộ dân của các địa phương Nam Ban, Hoài Đức, Liên Hà” trước Bộ NNo-PTNT và Bộ KH-CN. Theo đó, đề án sẽ được triển khai thực hiện trong năm 2011, với tổng vốn đầu tư 8,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, để chương trình chuyển đổi CC & GCT của địa phương trong những năm tiếp theo đạt kết quả cao hơn, Lâm Hà rất cần sự hỗ trợ của các cấp, các ngành về nguồn vốn đầu tư (vì vốn trong dân và ngân sách của huyện có hạn) và khoa học công nghệ, nhất là kỹ thuật ghép, cấy mô cây giống.
Hoàng Kiến Giang