Hiến pháp cần phân biệt rõ quyền con người và quyền công dân

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên:

• Thưa ông, tổng kết thi hành Hiến pháp của Chính phủ cho thấy một trong những bất cập của Hiến pháp là chưa xác định rõ cơ quan nào là cơ quan thực hiện quyền hành pháp, cơ quan nào thực hiện quyền tư pháp?

 

- Đúng là việc chưa xác định rõ nên các quy định về vị trí, chức năng và mối quan hệ của các cơ quan trong bộ máy nhà nước chưa thực sự rõ ràng, rành mạch. Quá trình tổng kết Hiến pháp 1992 của Chính phủ cho thấy bất cập này gây vướng mắc, cản trở thực hiện đúng vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan trong bộ máy nhà nước. Do vậy, việc sửa đổi Hiến pháp lần này cần tập trung vào nội dung trọng tâm là đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước; kế thừa những nhân tố hợp lý trong tổ chức quyền lực của Hiến pháp 1992; đổi mới sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Theo đó, đề xuất quy định rõ cơ quan lập pháp là Quốc hội, hành pháp là Chính phủ và tư pháp là Tòa án.

 

 

- Thực tế thi hành Hiến pháp 1992 chỉ ra rằng vị trí của HĐND, UBND chưa được xác định rõ, dẫn đến khó khăn cho Chính phủ trong chỉ đạo, đôn đốc HĐND tổ chức thực thi chính sách, pháp luật; thiếu cơ chế kiểm soát của Chính phủ đối với hoạt động của chính quyền các cấp. Hiến pháp còn quy định trùng lắp về nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND, UBND với mô hình tổ chức rập khuôn ở tất cả các cấp là chưa hợp lý. Do chưa có quy định về phân cấp, phân quyền giữa trung ương và địa phương; chưa có sự phân biệt về mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở đô thị và nông thôn nên vai trò tự chủ của chính quyền địa phương chưa được phát huy.

 

 

- Cơ bản Hiến pháp 1992 quy định về quyền công dân là rất tốt. Tiến bộ của Hiến pháp 1992 là nói đến quyền con người. Tuy nhiên, Hiến pháp hiện hành chưa tách bạch rõ quyền con người và quyền công dân, lần này chúng ta phải tách ra. Mặt khác, rõ ràng, trong điều kiện hội nhập hiện nay, vấn đề quyền con người và quyền công dân cần được đề cao và bảo đảm thực hiện mạnh mẽ hơn nữa. Lần này, các đề nghị tập trung vào việc quy định rõ quyền con người và quyền công dân, cơ chế bảo đảm thực thi và đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của nhà nước trong việc tôn trọng và bảo đảm quyền này. Chúng tôi đề xuất theo hướng đã là quyền cơ bản của công dân thì phải được bảo đảm thực thi bằng luật và chỉ bị hạn chế bởi luật.

 

 

- Đúng là có tình trạng như vậy. Một số quyền chưa được thực hiện do chưa có luật: Lần sửa đổi này chúng ta phải làm thế nào để Hiến pháp đã quy định thì nhà nước phải bảo đảm thực thi, còn chưa được thực thi thì trách nhiệm thuộc về nhà nước.

Nhưng nói đi cũng phải nói lại, trong hoàn cảnh hiện nay, chúng ta đang ở giai đoạn chuyển đổi thì cũng phải ưu tiên thực hiện một số việc trước. Nhà nước không có đủ sức để thực hiện cùng lúc tất cả các vấn đề mà trong điều kiện hiện nay phải có thứ tự ưu tiên…