HĐND tỉnh Đồng Nai thông qua đề án đô thị loại I, tán thành chủ trương thành lập thành phố trực thuộc Trung ương

Đây được xem là bước đi quan trọng, tạo nền tảng pháp lý và thực tiễn để địa phương tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền xem xét quyết định. Cùng với đó, HĐND tỉnh cũng thông qua nghị quyết tán thành chủ trương thành lập 10 phường trên cơ sở các xã hiện hữu.

Trình bày đề án tại kỳ họp, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Sở Xây dựng Đồng Nai cho biết, sau khi được hình thành trên cơ sở sáp nhập tỉnh Đồng Nai và Bình Phước từ ngày 1/7/2025, tỉnh Đồng Nai mới hiện có diện tích đứng thứ 9, dân số đứng thứ 5 và quy mô kinh tế đứng thứ 4 cả nước. Những con số này không chỉ phản ánh tầm vóc mới của địa phương mà còn mở ra dư địa phát triển rất lớn trong giai đoạn tới. Đồng Nai được kỳ vọng sẽ trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, Đồng Nai nằm ở vị trí trung tâm vùng Đông Nam Bộ, trong không gian phát triển của siêu đô thị TP HCM, giữ vai trò giao thoa của nhiều hành lang kinh tế chiến lược. Từ địa bàn này, các trục kết nối có thể lan tỏa đến Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Đây là lợi thế đặc biệt để Đồng Nai trở thành cửa ngõ giao thương, đầu mối điều phối dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và đầu tư của toàn vùng phía Nam.

Không chỉ chia sẻ áp lực phát triển với TP HCM, Đồng Nai còn đang từng bước hình thành các cực tăng trưởng mới, góp phần thúc đẩy phát triển cân bằng, bền vững. Trước đó, tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV diễn ra từ ngày 23 đến 25/3/2026, Trung ương đã thống nhất chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Bộ Chính trị được giao chỉ đạo hoàn thiện đề án để trình Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Theo nội dung đề án, phạm vi nghiên cứu được xác định trên toàn bộ không gian tỉnh Đồng Nai với tổng diện tích tự nhiên 12.737,18km². Đây là cơ sở để đánh giá tổng thể các điều kiện phát triển, từ hạ tầng, dân số đến vai trò liên kết vùng của địa phương trong giai đoạn mới. Việc rà soát các tiêu chí đô thị loại I được tập trung vào 3 khu vực đô thị trọng điểm là Biên Hòa, Long Khánh và Đồng Xoài.

Cụ thể, khu vực đô thị Biên Hòa gồm các phường Biên Hòa, Trấn Biên, Tam Hiệp, Long Bình, Long Hưng, Phước Tân, Tam Phước cùng một phần các phường Trảng Dài, Hố Nai và Tân Triều. Đây là khu vực trung tâm, có mật độ đô thị hóa cao và giữ vai trò đầu tàu về kinh tế - công nghiệp của toàn tỉnh. Trong khi đó, khu vực đô thị Long Khánh gồm các phường Bình Lộc, Bảo Vinh, Xuân Lập, Long Khánh và Hàng Gòn, đóng vai trò đô thị vệ tinh quan trọng ở phía Đông.

Đối với khu vực đô thị Đồng Xoài, đề án xác định gồm các phường Đồng Xoài và Bình Phước. Đây là trung tâm phát triển mới sau sáp nhập, góp phần mở rộng không gian đô thị và tăng cường liên kết vùng. Theo UBND tỉnh Đồng Nai, việc đạt tiêu chí đô thị loại I không chỉ mang ý nghĩa nâng hạng đơn thuần mà còn là đòn bẩy chiến lược để xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố sân bay, trung tâm đa chức năng về hàng không, công nghiệp công nghệ cao, logistics, thương mại biên giới, nông nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo.

Một trong những lợi thế nổi bật của Đồng Nai là hệ thống hạ tầng giao thông đang được đầu tư đồng bộ với đầy đủ 5 loại hình gồm đường bộ, đường sắt, hàng không, hàng hải và đường thủy nội địa. Trong đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, với quy mô 5.000ha, công suất thiết kế 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, được xác định là cú hích chiến lược. Khi kết nối với hệ thống cảng biển nước sâu của TP HCM cùng mạng lưới cao tốc, vành đai và đường sắt liên vùng, Đồng Nai được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm logistics và trung chuyển quốc tế.

Thực tế, nhiều dự án hạ tầng lớn đã được đưa vào khai thác như cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây, cầu Nhơn Trạch, cầu Bạch Đằng 2. Song song đó, các công trình chiến lược như cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, đường Vành đai 3 và Vành đai 4 TP HCM đang được đẩy nhanh tiến độ. Đây là nền tảng quan trọng để Đồng Nai mở rộng không gian đô thị và gia tăng năng lực liên kết vùng.

Phát biểu chỉ đạo tại kỳ họp, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn nhấn mạnh Đồng Nai sẽ không còn lâu nữa để bước vào một cơ đồ mới, một diện mạo đô thị mới. Theo ông, từ nay đến thời điểm đó, địa phương còn rất nhiều công việc, nhiệm vụ cần triển khai. Vì vậy, cả hệ thống chính trị cần tiếp tục nỗ lực hơn nữa để sớm hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Không chỉ dừng ở vai trò trung chuyển trong nước, Đồng Nai còn giữ vị trí đặc biệt trong kết nối liên quốc gia. Tỉnh có đường biên giới tiếp giáp Campuchia, gắn với Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, mở ra dư địa phát triển kinh tế cửa khẩu và tham gia sâu hơn vào các hành lang kinh tế khu vực. Đồng Nai đồng thời là mắt xích quan trọng trong liên kết giữa TP HCM, vùng Đông Nam Bộ với đồng bằng sông Cửu Long.

Đề án cũng chỉ ra rằng Đồng Nai có khả năng mở rộng kết nối với các hành lang kinh tế quốc tế như Hành lang kinh tế Trung Quốc - bán đảo Đông Dương, Hành lang kinh tế phía Nam, Hành lang kinh tế Đông - Tây và Hành lang kinh tế Ấn Độ - tiểu vùng Mekong. Theo rà soát, địa phương cơ bản đạt 7/7 tiêu chuẩn theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15. Những tiêu chí còn lại chủ yếu mang tính kỹ thuật, không làm thay đổi bản chất là Đồng Nai đã hội đủ các điều kiện cốt lõi để phát triển thành đô thị loại I.

Bên cạnh công nghiệp là lĩnh vực mũi nhọn với 82 khu công nghiệp được quy hoạch, Đồng Nai còn là trung tâm chăn nuôi lớn của cả nước. Địa phương cũng sở hữu nhiều sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu và có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng. Tổng hòa các yếu tố này tạo nên lợi thế cạnh tranh nổi trội, đưa Đồng Nai trở thành động lực phát triển quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Cũng tại kỳ họp, HĐND tỉnh Đồng Nai đã thông qua nghị quyết tán thành chủ trương thành lập 10 phường trên cơ sở các xã hiện hữu, gồm Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Xuân Lộc, Dầu Giây, Tân Phú, Trị An, Đồng Phú, Tân Khai và Lộc Ninh. Việc hình thành các phường mới được kỳ vọng sẽ phù hợp hơn với yêu cầu quản lý đô thị trong giai đoạn phát triển mới. Đây cũng là bước đi đồng bộ nhằm hoàn thiện cấu trúc hành chính, phục vụ mục tiêu xây dựng thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương trong thời gian tới.