Hạn chế trong quản lý rác thải, nước thải đô thị ở Việt Nam- Thiệt hại ước 1,3% tổng thu nhập quốc dân hàng năm
Tại Hải Phòng, hiện rác thải sinh hoạt cơ bản mới được thu gom, xử lý thuộc các quận Ngô Quyền, Lê Chân, Hồng Bàng, Hải An và một số vùng ven đô, còn một lượng đáng kể rác sinh hoạt, nước thải tại các vùng ven, vùng mới đô thị hoá, chưa được thu gom, xử lý, gây ô nhiễm môi trường ở nhiều khu vực dân cư. Thiệt hại kinh tế do thiếu sự quản lý về nước thải, chất thải rất lớn.
Đây cũng là vấn đề được nêu tại Diễn đàn phát triển đô thị bền vững do Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Hợp tác và Phát triển Kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức tổ chức cuối tháng 2 vừa qua.
Thủ phạm gây ô nhiễm
Theo Bà Karin Kortmann, Quốc vụ khanh Bộ Hợp tác và Phát triển kinh tế, CHLB Đức : “Việc xử lý rác thải, nước thải chưa được đánh giá đúng mức. Cải thiện những vấn đề này không những bảo vệ môi trường, hạn chế bệnh tật, mà còn đem lại nhiều tác động tích cực về kinh tế. Hạn chế trong việc xử lý rác thải, nước thải gây thiệt hại về kinh tế, ước tính hàng năm khoảng 1,3% tổng thu nhập quốc dân của Việt
Có những con số được nêu tại diễn đàn, trong đó, chất thải rắn đang là mối lo lớn với môi trường : hàng ngày có 82% trong số hơn 19.600 tấn rác thải đô thị hiện tại được thu gom, trong đó chỉ khoảng 10% được tái chế và 12% được xử lý, chất thải rắn đô thị chủ yếu đem đi chôn lấp. Đáng chú ý chỉ có 15% số bãi chôn lấp được coi là đạt yêu cầu vệ sinh, còn lại là bãi rác lộ thiên. Do vậy, các bãi rác lại chính là “thủ phạm” gây ô nhiễm nghiêm trọng cho đất đai và nước ngầm khu vực chung quanh.
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân, việc phát triển các hệ thống thoát nước và xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn tại các đô thị và khu công nghiệp còn nhiều bất cập. Bởi, chưa có quy hoạch, kế hoạch phát triển đồng bộ, thiếu sự phối hợp chung trong đầu tư xây dựng và quản lý vận hành, chưa huy động tốt các nguồn lực trong xã hội cùng tham gia. Ngoài ra, sức ép của quá trình đô thị hoá, di dân tập trung vào các đô thị lớn cũng gây tình trạng quá tải hạ tầng kỹ thuật.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng : Mặc dù Chính phủ và chính quyền các địa phương quan tâm hơn đến lĩnh vực này, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề hạn chế. Chính phủ đã ban hành các Nghị định về thoát nước đô thị và khu công nghiệp, quản lý chất thải rắn và một số nghị định khác liên quan đến lĩnh vực phát triển hạ tầng kỹ thuật. Các nghị định mới ban hành này là công cụ quản lý thống nhất có tính pháp lý cao nhằm cải cách, thúc đẩy ngành thoát nước và vệ sinh môi trường bền vững. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện các Nghị định trên vào cuộc sống hiện nay cũng còn gặp nhiều khó khăn, thách thức”.
Cần mô hình tài chính ở mọi cấp
Nhìn chung việc phát triển hệ thống thoát nước, xử lý nước thải cũng như quản lý chất thải rắn tại các đô thị và khu công nghiệp ở Việt
Nhiều quy định mới có tính cải cách đã được ban hành để thúc đẩy ngành thoát nước và vệ sinh môi trường đô thị phát triển bền vững. Tuy nhiên, việc triển khai các quy định vào cuộc sống hiện còn nhiều thách thức. Công tác phát triển thoát nước và xử lý nước thải đòi hỏi nguồn vốn rất lớn nhưng lợi nhuận dịch vụ mang lại thấp, phí dịch vụ còn thấp chưa bảo đảm thu hồi chi phí cho công tác quản lý vận hành và đầu tư công trình, khiến cho các nhà đầu tư không mặn mà.
Hiện nay, thông lệ phổ biến là Chính phủ cấp vốn dưới hình thức bao cấp cho chính quyền các địa phương để đáp ứng yêu cầu đầu tư cho lĩnh vực này, song Chính phủ sẽ khó có thể duy trì cách tiếp cận về lâu dài. Hội thảo đã chỉ ra rằng, rất khó huy động được số tiền ước tính là 8,8 tỷ USD thông qua Chính phủ hoặc nguồn vốn ODA. Do đó, cần nghiên cứu thêm các kênh cấp vốn khác thông qua thị trường vốn, hay khu vực tư nhân. Phí dịch vụ hiện tại vẫn còn thấp nhưng nên xem xét một mức phí phù hợp để ít nhất cũng có thể bù đắp chi phí vận hành, bảo dưỡng, tốt hơn hết có thể bù đắp một phần chi phí đầu tư cơ bản. Để thực hiện được điều này, cần có các mô hình tài chính ở mọi cấp.
Việt Hưng tổng hợp