Hạn chế ngừng việc tập thể- Tăng cường đối thoại với người lao động

Người lao động lao đao

Lạm phát là một trong những nguyên nhân chính khiến người lao động trong các doanh nghiệp khối dệt may, da giày tiến hành ngừng việc tập thể. Theo phản ánh của người lao động, do tình hình lạm phát, giá cả tăng cao, mức thu nhập hiện không bảo đảm trang trải các sinh hoạt hằng ngày. Đời sống của đại bộ phận công nhân, lao động gặp nhiều khó khăn. Đoàn Thị Lĩnh, quê ở Bắc Giang, công nhân thuộc Nhà máy Giày Liên Thuấn (Công ty TNHH Đỉnh Vàng) cho biết: “Trước đây, với mức thu nhập khoảng 1 triệu đồng/tháng, em có thể gửi về cho bố mẹ ở quê mỗi tháng khoảng 3 trăm nghìn đồng. Nhưng nay các chi phí như tiền ăn, tiền thuê nhà trọ…đều tăng nên thu nhập mỗi tháng chỉ đủ chi tiêu. Khoản tích cóp để gửi về gia đình không nhiều”. Nguyễn Hòa Bình ở Lục Ngạn lại chuyển đến làm ở công ty da giầy khác, tuy vất vả hơn, thời gian làm thêm giờ nhiều, nhưng thu nhập chỉ tăng khoảng 200 nghìn đồng so với nơi làm cũ. Do giá cả tăng cao, công nhân, lao động kiến nghị các chủ doanh nghiệp tăng lương, nếu không được giải quyết kịp thời sẽ tổ chức ngừng việc tập thể. Chỉ khi các cuộc ngừng việc tập thể xảy ra, người sử dụng lao động mới xem xét tăng lương cho người lao động.

Nguyên Trưởng Ban kinh tế- chính sách xã hội (Liên đoàn Lao động thành phố) Phạm Văn Oanh cho rằng, cường độ và áp lực công việc cũng là nguyên nhân gây bức xúc đối với người lao động. Tăng ca là điệp khúc thường thấy tại các doanh nghiệp da giày và dệt may. Các công ty Sao Vàng, AURORA, công nhân phải làm việc 10-12 giờ/ngày, thậm chí đến 14 giờ/ngày, nhưng hôm sau không được nghỉ. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp xây dựng đơn giá định mức cao hơn gấp nhiều lần lương tối thiểu. Trước đây, một dây chuyền sản xuất có khoảng 40 công nhân thực hiện định mức khoán 200 đôi giầy/giờ, nay, giảm còn 30-35 người, nhưng định mức khoán lại tăng lên 300 đôi/giờ. Người lao động không được nghỉ chủ nhật.

Hầu hết các vụ ngừng việc tập thể xảy ra do chủ doanh nghiệp chưa thực hiện đúng quy định pháp luật lao động, chưa quan tâm chăm lo đời sống người lao động. Người sử dụng lao động chưa chú ý đến việc tổ chức đối thoại với người lao động định kỳ để chia sẻ, giải thích và giải quyết kịp thời những kiến nghị chính đáng của người lao động khiến người lao động bức xúc.

Các cuộc ngừng việc trên địa bàn thành phố thời gian qua diễn biến phức tạp. Mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và lao động bị rạn nứt.

Thiếu sự gắn kết

Nguyên Trưởng Ban kinh tế-chính sách xã hội (Liên đoàn Lao động thành phố) Phạm Văn Oanh cho rằng, nguyên nhân chủ yếu và cơ bản nhất khiến số vụ việc ngừng việc tập thể gia tăng là do các doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào sản xuất, kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận, chưa quan tâm đến việc xây dựng mối quan hệ lao động hài hoà, ổn định, tiến bộ trong doanh nghiệp, chưa tạo được thiết chế thực thi luật lao động theo Bộ Luật lao động. Nguyên tắc quản trị doanh nghiệp lấy con người làm trung tâm không được người sử dụng lao động vận dụng vào thực tiễn quản lý nhằm thúc đẩy quan hệ lao động hài hoà. Các doanh nghiệp chưa quan tâm đến việc tổ chức đối thoại xã hội với người lao động để giải đáp thoả đáng những thắc mắc. Cần thẳng thắn nhìn nhận vai trò của công đoàn cơ sở đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động - chưa thực chất, chưa đủ mạnh. Đội ngũ cán bộ công đoàn thiếu cả kinh nghiệm, bản lĩnh khi tham gia thương lượng, giải quyết các vụ ngừng việc tập thể.

Để giải quyết hiệu quả các vụ ngừng việc tập thể tại các doanh nghiệp trên địa bàn Hải Phòng, UBND thành phố và các ngành liên quan sớm ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tổ chức hoà giải với người lao động một cách công bằng, khách quan trên cơ sở pháp luật; phân tích rõ mức độ đúng, sai của người sử dụng lao động và người lao động. Cả người sử dụng lao động và người lao động cần có sự nhượng bộ, tránh lợi dụng kẽ hở pháp luật, gây sức ép với nhau. Chủ doanh nghiệp nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, nhận thức đầy đủ hơn trong việc xây dựng mối quan hệ lao động đồng thuận, thường xuyên đối thoại xã hội, giải quyết kịp thời những kiến nghị chính đáng của người lao động. Việc xây dựng, ký thoả ước lao động tuân thủ hướng dẫn của Tổ chức lao động quốc tế (ILO), với mục tiêu đối tác thật, đàm phán thật, nội dung thật. Muốn vậy, LĐLĐ thành phố cần xúc tiến việc thành lập tổ chức công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp. Hội LHPN, Đoàn Thanh niên có trách nhiệm, cùng vào cuộc, đấu tranh vì quyền lợi chính đáng của người lao động. Thành phố nên xem xét thành lập hội đồng hoà giải cơ sở, phối hợp với công đoàn cơ sở giải quyết những vướng mắc.

Sở Lao động-Thương binh-Xã hội tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, chủ động đề xuất với các doanh nghiệp điều chỉnh thang bảng lương và chế độ phụ cấp, góp phần giảm bớt khó khăn cho người lao động. Với những doanh nghiệp cố tình vi phạm pháp luật lao động, thành phố cần xử lý nghiêm, phạt hành chính hoặc chấm dứt hoạt động.

Hoàng Dũng