Hơn 1.300 công nhân thuộc phân xưởng may và phân xưởng hoàn chỉnh Công ty TNHH KAIYANG (quận Kiến An) lãn công dưới hình thức vào xưởng nhưng không vận hành máy, yêu cầu doanh nghiệp áp dụng mức lương tối thiểu như nhau đối với tất cả công nhân, kèm theo tiền thưởng kỹ thuật. 900 công nhân công ty TNHH Jeong Ho (JH Cos) đóng trên địa bàn thị trấn Trường Sơn, huyện An Lão tự ý ngừng việc, phát tán tờ rơi kiến nghị người sử dụng lao động bảo đảm sự công bằng về thâm niên giữa công nhân mới và công nhân cũ; giải quyết chế độ bồi dưỡng độc hại; trả tiền trách nhiệm ngồi máy…

Không có dấu hiệu vi phạm luật

 Được biết, trước đây Công ty TNHH KAIYANG áp dụng mức lương tối thiểu chung 790.000 đồng/tháng đối với tất cả người lao động (quy định của pháp luật đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) khu vực nội đô). Tiền thưởng kỹ thuật 55.300 đồng/tháng/người cũng được áp dụng đồng đều không phân biệt trình độ tay nghề. Khi thanh tra lao động thành phố kiểm tra, đề nghị doanh nghiệp thực hiện đúng tinh thần Nghị định 3/CP, công ty điều chỉnh mức lương tối thiểu 845.000 đồng/tháng đối với lao động có tay nghề và giữ nguyên mức 790.000 với người chưa có nghề.

Phó Ban giải quyết đình công của thành phố Phạm Văn Oanh cho biết, hai doanh nghiệp trên không vi phạm pháp luật lao động về thực hiện mức lương tối thiểu tại thời điểm người lao động kiến nghị. Công ty JH Cos (100% vốn Hàn Quốc) hoạt động tại Hải Phòng hơn 10 năm nay, luôn thực hiện nghiêm pháp luật lao động của Việt Nam. Doanh nghiệp thực hiện đầy đủ và đúng thủ tục đăng ký thang bảng lương, thoả ước lao động tập thể, nội quy lao động với Sở Lao động- thương binh- xã hội. Theo đó, thang bảng lương gồm 5 bậc, mỗi bậc, người lao động được cộng thêm 10.000 đồng thâm niên; tổ trưởng sản xuất hưởng phụ cấp gắn với bậc lương. Việc nâng bậc lương được ấn định công khai, cụ thể vào các tháng 1, 4, 7 và 10 trong năm. Quyền lợi của người lao động được xây dựng trên cơ sở thoả thuận giữa hai bên, cao hơn quy định của pháp luật. Hiện, doanh nghiệp chi trả mức lương tối thiểu 710.000 đồng/tháng (quy định của pháp luật đối với doanh nghiệp FDI khu vực ngoại thành), cộng thêm 7% đối với lao động có tay nghề. Tình trạng làm thêm giờ ít khi xảy ra; nếu làm thêm giờ theo yêu cầu đơn hàng đột xuất, công ty báo trước và thanh toán tiền thêm giờ đầy đủ. Thu nhập bình quân của người lao động tháng 5-2007 là 1,3 triệu đồng, cao nhất 2,3 triệu đồng. Thu nhập trung bình của người lao động tại Công ty KAIYANG (100% vốn Đài Loan) hơn 1 triệu đồng/ tháng. Công ty đầu tư xây dựng nhà xưởng, bảo đảm điều kiện làm việc tốt, có  quy chế thưởng kỹ thuật rõ ràng, minh bạch, được phân loại theo 11 nhóm ngành, nghề, trình độ tay nghề, mức dao động từ 10 đến 140.000 đồng. Mức cao nhất 140.000 đồng được áp dụng đối với công nhân có trình độ tay nghề cao. Đây là mức ngang bằng với chuyên gia Trung Quốc.

Cần biết quý trọng quan hệ lao động hài hoà

Mặc dù Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động có hiệu lực từ 1-7-2007 ghi nhận hành vi ngừng việc tạm thời của tập thể lao động và khi có tranh chấp lao động tập thể về quyền dẫn đến ngừng việc tạm thời của tập thể lao động, song lý do ngừng việc tập thể ở hai doanh nghiệp trên liên quan đến đòi hỏi về lợi ích của người lao động (kiến nghị giải quyết chế độ theo thoả ước lao động), hoàn toàn có thể giải quyết bằng hoà giải. Đây cũng là yêu cầu bắt buộc, mà pháp luật quy định trong giai đoạn “tiền đình công”. Rất tiếc, nỗi bức xúc của người lao động ở hai doanh nghiệp trở nên căng thẳng khi có sự xuất hiện của đối tượng cò mồi, kích động từ bên ngoài.

Điều đáng quan tâm qua hai vụ việc trên cũng như một số vụ ngừng việc tập thể xảy ra liên tiếp trên địa bàn thành phố thời gian qua là người lao động thiếu hiểu biết hoặc nhận thức chưa đúng về pháp luật lao động; có tư tưởng “đứng núi này trông núi nọ”, bị đối tượng xấu lôi kéo, dụ dỗ, kích động. Người lao động không tôn trọng kỷ luật lao động, nội quy của công ty. Tại công ty JH Cos, khi công đoàn và giám đốc mời đối thoại, người lao động có thái độ không hợp tác. Ở hai doanh nghiệp này, công đoàn hoạt động tốt; trực tiếp tham gia xây dựng quy định về nội quy lao động, thang bảng lương, thưởng kỹ thuật, thoả ước lao động tập thể; chăm lo bảo đảm quyền lợi và đời sống người lao động; trực tiếp đối thoại và thương lượng với người sử dụng lao động khi xảy ra tranh chấp lao động.

Khi vụ việc xảy ra, Tổng giám đốc công ty TNHH KAIYANG, đại diện lãnh đạo quận Kiến An, Liên đoàn lao động thành phố trực tiếp thương lượng với đại diện 30 công nhân. Giám đốc công ty JH Cos thương lượng với BCH công đoàn cơ sở và đồng ý tăng 20.000 đồng (thấp nhất) vào chế độ thâm niên đối với lao động có thời gian làm việc từ 2 đến dưới 4 năm; 50.000 đồng (cao nhất) đối với lao động có thời gian làm việc từ 8 đến dưới 10 năm; chi trả tiền thưởng cho công nhân làm đủ 25 ngày công trong tháng 6 do công ty nhỡ việc ngày thứ 26. Công nhân làm trong dây chuyền độc hại được hưởng tiền bồi dưỡng theo quy định. Song, công ty cũng trả lời thẳng không có chế độ phụ cấp đối với công nhân vận hành máy may vì luật và thoả ước lao động không quy định trả tiền trách nhiệm ngồi máy đối với công nhân. Ban giám đốc JH Cos và KAIYANG thông báo yêu cầu công nhân đổi thẻ mới, nếu không, không được tiếp tục làm việc. Ông Phạm Văn Oanh cho rằng đây có thể coi là biện pháp mạnh của doanh nghiệp nhằm tăng cường quản lý, kỷ luật lao động, tránh cho công nhân khỏi bị ảnh hưởng từ sự kích động bên ngoài; ngăn chặn các vụ việc tương tự.

Xét cho cùng, người lao động sử dụng biện pháp ngừng việc tập thể là đấu tranh để đạt thoả thuận theo một cách khác nhằm gia tăng lợi ích kinh tế của mình. Trong việc này người sử dụng lao động, người lao động đều bị ảnh hưởng; gây xáo trộn an ninh trật tự tại địa bàn. Nhưng có lẽ thiệt hại lớn nhất sau mỗi vụ ngừng việc như vậy không chỉ nằm ở sự hao tổn chi phí do sản xuất bị đình trệ, biến động nhân công mà chính là quan hệ lao động bị phá vỡ. Trong khi xây dựng quan hệ lao động hài hoà là tài sản lớn nhất, bảo đảm sự phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự nỗ lực của cả chủ sử dụng lao động và người lao động trong việc chấp hành pháp luật lao động. Người lao động cần có nhận thức đúng đắn về trách nhiệm đối với doanh nghiệp, tuân thủ nghiêm kỷ luật, nội quy lao động, không a dua theo một số đối tượng xấu kích động, xúi giục tự ý ngừng việc trái với quy định của Bộ Luật lao động. 

Ngọc Dung