Hai thầy trò và giải nhất VIFOTEC-VEF dành cho sinh viên
Mạnh Cường
“Để khắc phục những hạn chế, bất cập trong công tác quản lý, báo hiệu hàng hải luồng Hải Phòng hiện nay, em và thầy chủ nhiệm quyết định nghiên cứu, xây dựng hệ thống quản lý báo hiệu hàng hải luồng vào cảng Hải Phòng trên GIS”- Trần Đức Phú, sinh viên năm cuối Khoa Bảo đảm hàng hải (Trường đại học Hàng hải) đã giải thích như vậy về sản phẩm vừa đoạt giải nhất Giải thưởng sáng tạo kỹ thuật Việt Nam dành cho sinh viên (VIFOTEC-VEF sinh viên) năm 2006.
Theo Phú, hiện nay công tác quản lý báo hiệu hàng hải của luồng Hải Phòng vẫn mang tính thủ công. Các thao tác thu thập, lưu trữ, cập nhật, trao đổi thông tin phần lớn vẫn thực hiện trên giấy tờ, sổ sách. Ngoài ra, việc quản lý báo hiệu hàng hải đòi hỏi phải gắn liền với sơ đồ bố trí hệ thống báo hiệu trên bản đồ. Do vậy nếu chỉ sử dụng các loại văn bản giấy tờ kết hợp với các bản vẽ giấy sẽ gây khó khăn mỗi khi cập nhật thông tin và thay đổi vị trí báo hiệu hoặc xử lý khối lượng thông tin lớn. Chính vì vậy, Phú đề xuất ý tưởng “tin học hóa” công tác này bằng phương pháp GIS. (GIS hệ thống thông tin địa lý tiên tiến đang được ứng dụng khá rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như quy hoạch, quân sự, theo dõi khí hậu, quản lý đô thị, môi trường…). Ý tưởng này được thạc sĩ Trần Khánh Toàn, thầy giáo chủ nhiệm của Phú hết lòng ủng hộ. Vừa hướng dẫn, thầy Toàn vừa “xắn tay áo” trực tiếp thực hiện đề tài với Phú.
Sau khi lựa chọn được phương pháp (công nghệ GIS) và công cụ để thực hiện (phần mềm MapInfoProfessional 7.5) để xây dựng thực hiện đề tài, Phú và thầy Toàn bắt tay vào thiết kết và xây dựng hệ thống. Khó khăn vất vả nhất là việc xây dựng cơ sở dữ liệu bản đồ GIS. Phú đã phải liên hệ với Hải quân Việt Nam và Công ty bảo đảm an toàn hàng hải 1 để khảo sát, thông tin, xin số liệu, bản đồ. Không biết bao nhiêu lần hai thầy trò phải đến cơ sở để thu thập tài liệu: “Cũng may là được lãnh đạo các đơn vị này tạo điều kiện, giúp đỡ rất nhiệt tình nên em đã có trong tay đủ “bột” để có thể “gột nên hồ”. Phú kể. Sau khi có được “bột” là số liệu, dữ liệu, thông tin, bản đồ.., hai thầy trò miệt mài nghiên cứu, biên tập, phân loại các dữ liệu đó để làm cơ sở xây dựng bản đồ nền và thiết kế các lớp thông tin và trường thuộc tính của các đối tượng quản lý; tạo lập các đối tượng quản lý trên bản đồ nền rồi liên kết thông tin với các đối tượng quản lý. Cuối cùng là lập trình phần mềm hỗ trợ quản lý báo hiệu hàng hải.
Sau gần một năm thực hiện, được sự giúp đỡ, góp ý của anh trai (anh trai Phú cũng là “dân” công nghệ thông tin) cộng với những bổ sung, chỉnh sửa sau khi báo cáo ở trường, đề tài được hoàn thiện và gửi dự thi Giải thưởng VIFOTEC sinh viên 2006. Với những tính năng ưu việt như tính hoàn thiện của sản phẩm, sử dụng công nghệ hiện đại, khả năng ứng dụng cao, đề tài đã được trao giải nhất.
…và giải thưởng trị giá 1, 5 triệu đồng
Trần Đức Phú sinh năm 1984, là con thứ 2 trong một gia đình công chức. Bố là Chủ tịch UBND phường Máy Chai, mẹ là hiệu trưởng trường mầm non Máy Chai. Từ nhỏ, Phú học rất khá và say mê tin học (cấp 2 học chuyên tin). Tuy nhiên, theo sự định hướng của gia đình, Phú theo gót anh trai “bẻ ghi” sang môn vật lý và thi đỗ cấp 3 chuyên lý Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Hà Nội). Sau khi tốt nghiệp cấp 3, Phú không thi Đại học Khoa học tự nhiên mà “hồi hương” thi Đại học Hàng hải, khoa Bảo đảm hàng hải. Mặc dù học chuyên lý nhưng Phú vẫn đam mê tin học và dành thời gian tự học, tự nghiên cứu trong suốt những năm học đại học. Không chỉ học khá, Phú còn là bí thư chi đoàn của lớp.
Giải thưởng mang danh nghĩa là của Phú nhưng thực ra là của cả Phú và thầy Toàn. Tuy là thầy nhưng thạc sĩ Trần Khánh Toàn còn rất trẻ (sinh năm 1979) nên cũng khá hợp với Phú. Ở trường họ là thầy-trò nhưng ở ngoài đời, họ coi nhau như anh em, còn trong việc, họ thực sự là 2 người bạn. Trong quá trình thực hiện đề tài, Phú thường xuyên đến nhà thầy, ăn, ngủ, làm việc và…xem bóng đá cùng với thầy. Phú kể: “Ban ngày, cả thầy và em đều bận nên chỉ có thể làm việc vào buổi tối. Do vậy, buổi tối em thường đến nhà thầy Toàn. Hai thầy trò cứ xoay trần ra mà làm. Thời điểm diễn ra World Cup 2006 cũng là lúc chuẩn bị phải báo cáo đề tài trước Hội đồng khoa học của trường, mà bỏ xem bóng đá thì tiếc nên vừa xem bóng đá vừa làm. Xem xong, hai thầy trò lại làm tiếp đến 3- 4 giờ sáng”.
Vất vả như vậy nhưng giải thưởng mà hai thầy trò nhận được chỉ vỏn vẹn có 1,5 triệu đồng. (Giá trị giải thưởng như vậy khó mà khuyến khích được sinh viên nghiên cứu khoa học).
Có thể nói “Hệ thống quản lý báo hiệu hàng hải luồng Hải Phòng trên GIS” là một sản phẩm rất hữu ích đối với ngành bảo đảm an toàn hàng hải nói riêng và các lĩnh vực như: cảng vụ, hoa tiêu, biên phòng, cảnh sát biển, công ty và đại lý vận tải biển, người lái tàu… Phú cho biết, do hạn chế về thời gian, kinh phí nên sản phẩm của Phú mới chỉ dừng lại ở phạm vi xây dựng mẫu cho một đoạn luồng Hải Phòng (Bạch Đằng-Nam Triệu). Nếu được đầu tư, hai thầy trò Phú sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi của hệ thống./.