Hải Phòng tăng tốc số hóa dữ liệu đất đai

Phóng viên Báo PLVN đã có cuộc trao đổi với ông Dương Đình Ổn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Hải Phòng về kết quả xây dựng, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn TP cũng như định hướng khai thác nguồn dữ liệu này phục vụ người dân, doanh nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Thưa ông, đến thời điểm hiện nay, công tác xây dựng và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn TP đã đạt được kết quả như thế nào?

- Năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa quyết định trong việc hoàn thành mục tiêu số hóa dữ liệu đất đai theo tinh thần chỉ đạo của Chính phủ và TP. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác xây dựng, làm giàu và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn Hải Phòng đã và đang đạt được những kết quả đáng khích lệ.

Về tiến độ thực hiện các nhiệm vụ, ngành NN&MT đang tập trung triển khai 15 nhiệm vụ trọng tâm. Đến nay, ba nhiệm vụ nền tảng đã hoàn thành, gồm kiện toàn Ban Chỉ đạo các cấp, ban hành kế hoạch triển khai và rà soát, phân loại hiện trạng dữ liệu đất đai trên toàn TP. Các nhiệm vụ còn lại đang được tập trung thực hiện, trọng tâm là làm sạch dữ liệu cũ, xây dựng dữ liệu mới đối với các thửa đất chưa có thông tin, bảo đảm an toàn hạ tầng và tái cấu trúc quy trình TTHC để phục vụ người dân tốt hơn.

Đáng chú ý là chất lượng dữ liệu đã có sự chuyển biến rõ rệt. Trước đó tại thời điểm thực hiện Chiến dịch 90 ngày “làm giàu, làm sạch” cơ sở dữ liệu đất đai, toàn TP có 277.216/1.684.923 thửa đất đạt yêu cầu “đúng - đủ - sạch - sống”, tương đương 23,8%, đến ngày 26/8/2026, sau khi rà soát, đối khớp và cập nhật theo yêu cầu kỹ thuật mới, tổng số thửa đất trong cơ sở dữ liệu đã tăng lên 1.433.191 thửa. Trong đó, 1.368.934 thửa đất thuộc Nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống” (chiếm khoảng 95,5%) và 64.257 thửa thuộc Nhóm 2 đang tiếp tục được rà soát, hoàn thiện.

Đây là sự nỗ lực rất lớn của các địa phương, đơn vị và lực lượng tham gia. Tuy nhiên, Sở NN&MT xác định đây chưa phải là điểm kết thúc. Dữ liệu đất đai phải được cập nhật thường xuyên, liên tục theo biến động thực tế để bảo đảm yêu cầu “đúng - đủ - sạch - sống”.

Bên cạnh việc làm sạch dữ liệu hiện có, tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đối với những thửa đất chưa có cơ sở dữ liệu đang được thực hiện ra sao, thưa ông?

- Song song với làm sạch dữ liệu cũ, Hải Phòng đang triển khai 5 dự án xây dựng cơ sở dữ liệu mới. Đối với đề án tổng thể tại 44 xã, phường và đặc khu phía Đông Hải Phòng, TP đã hoàn thành công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính cho 100% địa bàn và đưa dữ liệu không gian lên phần mềm VBDLIS. Đến nay, 47% số tờ bản đồ địa chính đã được nghiệm thu, ký duyệt; 225.481 thửa đất đã được bàn giao cho cấp xã xét duyệt (đạt 58,75%). Văn phòng Đăng ký đất đai cũng đã tích hợp 74.459 thửa đạt chuẩn Nhóm 1 vào cơ sở dữ liệu TP. Một số địa phương đang dẫn đầu tiến độ như phường An Phong, Thiên Hương, xã Vĩnh Thuận, An Quang…

Đối với các dự án dồn điền, đổi thửa cũ tại Tiên Lãng và một số xã thuộc huyện Thủy Nguyên trước đây, công tác đo đạc, lập bản đồ ngoại nghiệp đã hoàn thành, sản phẩm bản đồ địa chính đã được ký duyệt. Sở NN&MT đã vận động các nhà thầu thi công hỗ trợ các xã lập hồ sơ kê khai đăng ký đất đai cho người dân để đẩy nhanh tiến độ thẩm định.

Đối với dự án khu vực phía Tây Hải Phòng, với quy mô khoảng 101.000ha và hơn 1 triệu thửa đất, UBND các xã, phường đã hoàn thành việc quy chủ sử dụng đất. Sở đang tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà thầu thi công cho các gói thầu chuyên môn; đồng thời chỉ đạo cập nhật trước dữ liệu tại những khu vực đã được cấp Giấy chứng nhận và không thực hiện dồn điền, đổi thửa, theo phương châm “dễ làm trước, khó làm sau”.

Đâu là những “vùng trũng”, “điểm nghẽn” khó khăn nhất trong quá trình rà soát, chuẩn hóa dữ liệu đất đai trên địa bàn TP Hải Phòng? Sở NN&MT TP Hải Phòng có giải pháp gì để tháo gỡ, thưa ông?

- Khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở những thửa đất có hồ sơ, giấy tờ và lịch sử pháp lý rõ ràng, mà tập trung ở bốn “vùng trũng”. Trước hết là đất nông nghiệp sau nhiều lần dồn điền, đổi thửa. Nhiều nơi không còn bản vẽ gốc hoặc phương án dồn đổi chưa được phê duyệt đầy đủ; diện tích trên sổ mục kê, giấy chứng nhận và hiện trạng không trùng nhau. Có trường hợp đã hiến đất làm đường, bị thu hồi một phần hoặc tiếp tục chuyển đổi ruộng nhưng chưa chỉnh lý bản đồ.

Thứ hai là nhóm đất công, đất giao thông, thủy lợi, đất dôi dư, đất xen kẹt. Những trường hợp này thường thiếu hồ sơ giao quản lý, chưa xác định rõ ranh giới, chủ thể đang quản lý hoặc hiện trạng đã bị sử dụng đan xen.

Thứ ba là nhóm đất chưa xác định được người sử dụng hoặc chưa liên hệ được với người sử dụng. Có trường hợp chủ sử dụng đã qua đời, chuyển đi nơi khác; đất được mua bán, tặng cho, thừa kế qua nhiều đời bằng giấy viết tay hoặc thỏa thuận nhưng chưa đăng ký biến động. Thực tế đó khiến việc xác minh nhân thân và lịch sử pháp lý mất nhiều thời gian.

Thứ tư là “điểm nghẽn” kỹ thuật, khi dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính chưa khớp; hồ sơ cũ sau sáp nhập đơn vị hành chính thiếu đồng bộ; quá trình nhập và đồng bộ dữ liệu có thời điểm còn phát sinh lỗi.

Để giải quyết những vấn đề này, Sở NN&MT TP Hải Phòng đang tập trung vào các nhóm giải pháp. Cụ thể, Sở đang thực hiện theo hướng phân loại đến từng nhóm, từng thửa đất để xử lý cuốn chiếu; những trường hợp đủ căn cứ sẽ được nghiệm thu, cập nhật ngay, không chờ toàn bộ khu vực hoàn thành. Các địa phương cũng lập đường găng theo ngày, theo từng mảnh bản đồ, gắn với nguyên tắc “6 rõ”.

Ngoài ra, Sở cũng đã thành lập 4 tổ công tác trực tiếp xuống cơ sở hỗ trợ xét duyệt hồ sơ, giải quyết ngay những vướng mắc về kỹ thuật và nghiệp vụ; đồng thời huy động công an khu vực, trưởng thôn, tổ dân phố và các đoàn thể phối hợp tìm chủ sử dụng, xác minh nhân thân và hướng dẫn kê khai. Cùng với đó, Sở tập trung xử lý các vấn đề kỹ thuật như chuẩn hóa mã đơn vị hành chính, số tờ, số thửa; khớp dữ liệu không gian với dữ liệu thuộc tính; bổ sung hồ sơ số, chữ ký số và đồng bộ dữ liệu lên hệ thống quốc gia.

Quan điểm của chúng tôi là không để một số hồ sơ khó làm chậm tiến độ chung, nhưng cũng không chạy theo số lượng mà hạ thấp yêu cầu pháp lý. Mục tiêu là cơ bản hoàn thành khối lượng xây dựng dữ liệu trong năm 2026, sau đó tiếp tục kiểm tra chất lượng, đồng bộ và cập nhật biến động thường xuyên.

Thưa ông, khi cơ sở dữ liệu đất đai được hoàn thiện, kết nối và khai thác đồng bộ, người dân, doanh nghiệp sẽ được hưởng những lợi ích cụ thể nào?

- Lợi ích rõ nhất là thay đổi cách thức thực hiện TTHC, từ việc người dân phải mang nhiều giấy tờ đến cơ quan nhà nước để chứng minh thông tin sang việc cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu đã có.

Khi cơ sở dữ liệu đất đai được kết nối với dữ liệu dân cư, hộ tịch, thuế, công chứng và hệ thống giải quyết TTHC, người dân chỉ cần cung cấp thông tin một lần. Những trường dữ liệu đã có sẽ được tự động điền, đối chiếu và tái sử dụng; hồ sơ được luân chuyển điện tử giữa các cơ quan, giảm việc đi lại, chờ đợi và kê khai lặp lại.

Hải Phòng đã tái cấu trúc 57 quy trình giải quyết TTHC về đất đai, gồm 35 thủ tục đất đai cấp tỉnh, 17 thủ tục cấp xã và 5 quy trình về giao dịch bảo đảm; đồng thời rà soát 114 thủ tục có thành phần hồ sơ là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Luật Đất đai đã quy định dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai có giá trị sử dụng chính thức, tương đương văn bản giấy do cơ quan có thẩm quyền cung cấp; hồ sơ số và xác thực điện tử là cơ sở để thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng số hóa không có nghĩa là bỏ toàn bộ giấy tờ trong mọi trường hợp. Những hồ sơ có tranh chấp, sai lệch dữ liệu hoặc chưa đủ căn cứ pháp lý vẫn phải được kiểm tra, xác minh. Một số trường hợp pháp luật yêu cầu bản chính giấy chứng nhận để thực hiện thu hồi, chỉnh lý, cấp đổi hoặc cấp lại thì vẫn phải thực hiện theo quy định.

Mục tiêu là không yêu cầu người dân cung cấp lại những thông tin, giấy tờ mà Nhà nước đã có và có thể khai thác hợp pháp.

Thời gian tới, Sở NN&MT TP Hải Phòng sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan, phấn đấu cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trong năm 2026, đồng thời bảo đảm dữ liệu được cập nhật, vận hành ổn định và phát huy giá trị lâu dài.

Trân trọng cảm ơn ông!