Hải Phòng: Ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt còn những thách thức

Cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị yếu kém và quá tải nghiêm trọng; Quy hoạch phát triển đô thị chưa đánh giá được chính xác tác động môi trường, khiến tình hình môi trường nước đô thị vẫn đang là vấn đề nan giải và tỷ lệ người dân được cấp nước máy mới chỉ đạt khoảng 80%.

Liệu có lực bất tòng tâm?

Các sông Đa Độ, sông Rế và sông Giá là những nguồn cung cấp nước ngọt chính cho thành phố với trữ lượng nước hơn 21 triệu m3. Hiện chất lượng nguồn nước của các con sông trên đều có biểu hiện bị nhiễm mặn, nhiễm phèn và có độ cứng cao, có hàm lượng chất hữu cơ, dầu, quá tiêu chuẩn cho phép do nước thải đồng ruộng mang theo dư lượng hoá chất của thuốc bảo vệ thực vật, phân đạm, do nước thải công nghiệp, đô thị và từ các hoạt động giao thông thuỷ gây ra. Nước sông Rế, sông Giá hiện có dư lượng hoá chất bảo vệ thực vật, đặc biệt tích luỹ cao trong trầm tích đáy sông.

Quy hoạch hành lang bảo vệ sông sẽ không cho phép những ngôi nhà như thế này mọc lên (ảnh chụp tại sông Đa Độ)

Hải Phòng có 14 cảng, chiếm diện tích lớn của khu vực cửa sông đã gây nên hàng loạt các vấn đề về môi trường nguy hiểm nhất vẫn là sự cố tràn dầu do những vụ chìm tàu, bơm nước la canh trong khu vực cảng. Thành phố chưa có kế hoạch ứng cứu tràn dầu cụ thể, phương tiện ứng cứu chưa được đầu tư đúng mức.

Thêm vào đó, nhiều bãi rác do không tuân thủ yêu cầu kỹ thuật của bãi chôn lấp chất thải nên đã để lại tác hại nghiêm trọng đến môi trường, khiến nhiều nguồn nước xung quanh đó bị xuống cấp, không khí bị ô nhiễm. Cho đến nay, việc quy hoạch các bãi xử lý rác thải vẫn chưa được xử lý triệt để dẫn đến tình trạng nhiều bãi rác tự phát vẫn tồn tại xung quanh các con sông cấp nước của thành phố.

Ngoài các con sông cấp nước, nguồn nước cung cấp cho thành phố còn được lấy từ lòng đất. Tuy nhiên, vấn đề khai thác nước ngầm ở một số khu vực nội, ngoại thành vẫn chưa được quản lý chặt chẽ đã dẫn đến hiện tượng hạ nhanh mực nước ngầm, làm giảm lưu lượng và làm ô nhiễm nguồn nước.

Thông qua kết quả quan trắc do Trung tâm quan trắc môi trường TP.Hải Phòng cung cấp, có thể thấy thông qua các đợt quan trắc chất lượng môi trường các con sông chính cung cấp nước ngọt cho thành phố cho thấy, chất lượng nước cả 3 con sông đều bị ô nhiễm, hàm lượng một số chất gây ô nhiễm môi trường nước đã vượt quá quy chuẩn cho phép.

Theo tổng kết năm 2010, Thanh tra Sở TN-MT đã xử lý 170 trường hợp vi phạm Luật Bảo vệ môi trường, số tiền xử phạt lên đến 675 triệu đồng. Chỉ tính riêng từ tháng 1/2011 đến tháng 4/2011, Thanh tra Sở đã tiến hành kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường với 3 đơn vị, tổng số tiền phạt là 83 triệu đồng. Ngoài ra, Sở cũng đã tổ chức nhiều buổi tiếp dân để giải quyết những kiến nghị, khiếu nại, tố cáo liên quan đến lĩnh vực ô nhiễm môi trường và nguồn nước.

Cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền

Trước báo động về tốc độ ô nhiễm và thu hẹp của các con sông trên, từ năm 2008, Hải Phòng đã tiến hành đầu tư quy hoạch toàn bộ hành lang bảo vệ nguồn nước của các con sông. Quy hoạch trên hướng tới các vấn đề về xây dựng, môi trường trong thời gian tới. Theo đó, các cơ quan chức năng đã tiến hành đo đạc, cắm mốc tại các con sông để ngăn chặn tình trạng lấn chiếm sông để xây dựng nhà cửa.

Vấn đề nước phục vụ cho phát triển đô thị luôn là vấn đề khiến các nhà quản lý đau đầu. Mặc dù nguồn nước phục vụ sinh hoạt ở nông thôn Hải Phòng đã có những tiến bộ đáng kể, khoảng 42% tổng số hộ nông dân được sử dụng nước sạch, tuy nhiên về lâu về dài, con số này vẫn cần phải cải thiện.

Theo ông Bùi Quang Sản - Giám đốc Sở Tài nguyên & Môi trường Hải Phòng, trước những báo động về sự xuống cấp của nguồn nước, Sở TN-MT T đã phải thực hiện nhiều động thái nhằm bảo vệ nguồn nước của cả thành phố.

Từ việc tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và theo dõi biến động của chất lượng nguồn nước, cho đến những giải pháp nhằm cải thiện chất lượng các nguồn nước. Đơn cử như giải pháp tận dụng những đợt thủy triều lên cao để dẫn nước từ các con sông lớn đưa vào để thay nước, rửa sông nhằm giảm tải ô nhiễm cho các con sông cung cấp nước ngọt cho thành phố.

Trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015, thành phố đã tập trung nâng cao chất lượng môi trường thông qua việc đặt ra các các chỉ tiêu phải hoàn thành như: tỷ lệ hộ gia đình ở thành thị và nông thôn được dùng nước hợp vệ sinh; chất thải rắn đô thị, khu vực nông thôn, các làng nghề, chất thải rắn nguy hại Y tế được thu gom và xử lý theo quy định; các cơ sở sản xuất mới phải áp dụng công nghệ sạch hoặc được trang bị thiết bị ô nhiễm, xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn môi trường...

Giang Nam