Hải Phòng - Ngọn cờ tiên phong trong kiến tạo chủ nghĩa xã hội thời đại mới

Dấu ấn tiên phong từ thực tiễn đổi mới

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 10 khóa XIII (20/10/2024), Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) đã nhấn mạnh yêu cầu mỗi địa phương cần cụ thể hóa mô hình CNXH phù hợp thực tiễn, trong đó Hải Phòng và Đà Nẵng phải đi đầu, tạo cơ sở tổng kết, nhân rộng. Tiếp đó, Thông báo số 110-TB/VPTW ngày 20/11/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng tiếp tục khẳng định: Hải Phòng được giao chủ động xây dựng mô hình CNXH gắn với xây dựng con người xã hội chủ nghĩa (XHCN) tại thành phố Cảng. Đây không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, mà còn là sự tin tưởng sâu sắc của Trung ương đối với một địa phương giàu truyền thống cách mạng, luôn đi trước trong đổi mới. Hải Phòng xác định rõ: trọng tâm của mô hình CNXH không chỉ nằm ở tăng trưởng kinh tế, mà cốt lõi là xây dựng con người - chủ thể, động lực và mục tiêu của phát triển.

Nhìn lại lịch sử, Hải Phòng luôn là một trong những “cái nôi” của những mô hình đột phá mang tính dẫn dắt. Ngay từ đầu những năm 1980, mô hình khoán sản phẩm trong nông nghiệp tại địa phương đã tạo tiền đề quan trọng để Trung ương ban hành Chỉ thị 100 và sau đó là Nghị quyết 10 - những quyết sách mang tính lịch sử, mở đường cho công cuộc Đổi mới.

Không dừng lại ở đó, Hải Phòng tiếp tục đi đầu trong việc xây dựng tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp FDI; triển khai đề án đào tạo cán bộ trình độ cao ở nước ngoài bằng ngân sách thành phố. Đặc biệt, phương châm dân chủ cơ sở “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” được đúc kết từ thực tiễn Hải Phòng đã đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện lý luận về dân chủ xã hội chủ nghĩa tại Đại hội XIII của Đảng.

Trong giai đoạn hiện nay, thành phố Hải Phòng tiếp tục khẳng định tầm nhìn nhân văn khi lựa chọn hướng đi: “Đầu tư cho an sinh, phúc lợi xã hội đi trước một bước so với phát triển kinh tế”. Chính sách hỗ trợ học phí cho toàn bộ học sinh từ mầm non đến THPT công lập, xóa hộ nghèo theo chuẩn quốc gia trước thời hạn, hay chương trình bảo tồn di tích, xây dựng nông thôn mới... là những minh chứng sinh động cho một mô hình phát triển lấy con người làm trung tâm của thành phố Cảng.

Về kinh tế, Hải Phòng hiện là địa phương có quy mô kinh tế lớn thứ ba cả nước, duy trì tăng trưởng GRDP hai con số suốt 11 năm liên tiếp (năm 2025, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn Hải Phòng ước đạt 11,81%). Đây là dấu mốc đặc biệt khi thành phố Cảng duy trì đà tăng trưởng 2 con số trong suốt 11 năm liên tiếp. Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, quy mô GRDP của TP năm 2025 theo giá hiện hành ước đạt 734.420 tỷ đồng (tương đương khoảng 29,4 tỷ USD). Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt con số kỷ lục 190.379 tỷ đồng, tăng vượt bậc so với năm 2024...; năng suất lao động thuộc nhóm dẫn đầu toàn quốc. Những con số này cho thấy nền tảng vật chất - kỹ thuật của thành phố đã đạt trình độ hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi để hiện thực hóa các mục tiêu CNXH trong thực tiễn.

Hệ tiêu chí CNXH và con người XHCN

Xác định đây là nhiệm vụ trung tâm và cơ hội lịch sử, Đảng bộ Hải Phòng đã triển khai xây dựng Đề án với quy trình khoa học, bài bản. Thành phố Hải Phòng đã phối hợp với Tạp chí Cộng sản tổ chức nhiều Hội thảo khoa học cấp Trung ương, quy tụ gần 100 nhà lý luận, chuyên gia đầu ngành; đồng thời lấy ý kiến rộng rãi từ các tầng lớp Nhân dân, trí thức và cộng đồng doanh nghiệp.

Toàn bộ nội dung cốt lõi của Đề án đã được tích hợp vào dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030, bảo đảm sự đồng thuận cao trong toàn hệ thống chính trị. Điều này thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ: không chỉ “làm thử”, mà phải làm thật, làm đến cùng và làm thành công.

Mục tiêu tổng quát của Hải Phòng là xây dựng thành phố trở thành hình mẫu CNXH trong kỷ nguyên mới - nơi hội tụ kinh tế phát triển cao, xã hội dân chủ, công bằng và chính quyền phục vụ Nhân dân.

Khái niệm “Văn minh” được hiểu không chỉ ở hạ tầng hiện đại, mà còn là chuẩn mực văn hóa, môi trường sống trong lành và trật tự xã hội được bảo đảm. Trong khi đó, “Hạnh phúc” được xác định là thước đo cuối cùng của phát triển, thể hiện qua sự hài lòng, chất lượng sống và cơ hội phát triển công bằng của mỗi người dân.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Hải Phòng đã cụ thể hóa 8 đặc trưng của CNXH, từ “dân giàu, thành phố vững mạnh”, “Nhân dân làm chủ”, đến “chính quyền kiến tạo, liêm chính” và “quốc phòng, an ninh vững mạnh”.

Song hành với đó là 6 tiêu chí xây dựng con người XHCN Hải Phòng: yêu nước, trung thực, khát vọng cống hiến, bản lĩnh đổi mới, đoàn kết kỷ cương và tự chủ hội nhập. Đây chính là “hệ giá trị mềm” nhưng mang ý nghĩa quyết định, bảo đảm cho sự phát triển bền vững của mô hình CNXH của thành phố Cảng.

Ngay sau khi ban hành Nghị quyết, Thành ủy Hải Phòng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Công tác tuyên truyền được thực hiện sâu rộng, tạo nhận thức thống nhất trong toàn xã hội.

Đáng chú ý, thành phố Hải Phòng đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan triển khai 11 mô hình trọng điểm đến năm 2030, như: “Chính quyền thân thiện”, “Thành phố đổi mới sáng tạo”, “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật”, “Cụm công nghiệp sinh thái”, “Nhà ở XHCN: công bằng, nhân văn, đoàn kết”, “Thành phố âm nhạc”, “Trường học XHCN”, “Thành phố chăm sóc sức khỏe toàn dân, toàn diện”...

Một số kết quả bước đầu đã cho thấy hướng đi đúng đắn: Mô hình “Chính quyền thân thiện” triển khai dịch vụ công giải quyết trong ngày, thí điểm trả kết quả tại nhà được người dân đồng tình ghi nhận. Ngành Giáo dục lựa chọn 9 trường học kiểu mẫu với quản trị dân chủ. Ngành Y tế tiến tới số hóa 100% hồ sơ sức khỏe điện tử. 31 dự án nhà ở xã hội với hơn 36.000 căn đang được triển khai. Các khu du lịch như Cát Bà và Đồ Sơn thí điểm mô hình không sử dụng nhựa dùng một lần. Bên cạnh đó, thành phố đẩy mạnh truyền thông với bộ nhận diện “Thành phố Văn minh - Hạnh phúc”, lan tỏa giá trị CNXH đến từng người dân.

Việc Hải Phòng được lựa chọn đi đầu không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của cả một quá trình tích lũy về thực tiễn, tư duy đổi mới và năng lực tổ chức thực hiện. Với nền tảng kinh tế vững mạnh, hệ thống chính trị đồng bộ và con người năng động, thành phố Hải Phòng hội tụ đầy đủ điều kiện để thử nghiệm và hoàn thiện mô hình CNXH trong bối cảnh mới.

Chặng đường phía trước chắc chắn còn nhiều khó khăn, thách thức. Nhưng với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận xã hội và sự chỉ đạo sát sao của Trung ương, Hải Phòng đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành hình mẫu tiêu biểu của CNXH Việt Nam. Không chỉ vì sự phát triển của riêng mình, mà hơn thế, thành phố Cảng đang góp phần làm sáng rõ con đường đi lên CNXH của cả dân tộc trong kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ...

Bộ tiêu chí con người XHCN tại thành phố Hải Phòng: Yêu nước, yêu thành phố Hải Phòng, trung thành với Tổ quốc và mục tiêu “Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH”; Trung thực, thẳng thắn, nghĩa tình; Có khát vọng cống hiến, dám hy sinh vì lợi ích chung; Bản lĩnh, đổi mới sáng tạo, hội nhập; Đoàn kết, trách nhiệm, kỷ cương; Tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc.