Hải Phòng nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu, hàng giả

Hội thảo do Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an); Thiếu tướng, TS Bùi Quang Bình, Giám đốc Công an TP Hải Phòng; Thiếu tướng, TS Chử Văn Dũng, Phó Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân đồng chủ trì.

Tháo gỡ vướng mắc trong thực thi pháp luật

Phát biểu đề dẫn, Trung tướng, PGS.TS Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp nhấn mạnh, tình hình buôn lậu, sản xuất, kinh doanh hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên cả nước nói chung, TP Hải Phòng nói riêng tiếp tục diễn biến phức tạp. Các đối tượng sử dụng phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, lợi dụng sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và môi trường số để  đưa hàng vi phạm đến người tiêu dùng.

Những hành vi này không chỉ gây thất thu ngân sách, thiệt hại cho doanh nghiệp kinh doanh chân chính, xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng Nhân dân, an ninh, trật tự và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Trước tình hình đó, ngày 5/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38 về việc triển khai quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước và sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng.

Trong thời gian từ ngày 7/5 đến 24/6/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện hơn 3.300 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, khởi tố 85 vụ án hình sự. Kết quả này cho thấy quyết tâm trong đấu tranh, xử lý vi phạm, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức thực thi pháp luật, khắc phục những bất cập trong quản lý, không để các đối tượng lợi dụng kẽ hở để hoạt động.

Theo Trung tướng Phạm Công Nguyên, hội thảo là diễn đàn để các cơ quan quản lý, lực lượng thực thi pháp luật, chuyên gia và nhà khoa học trao đổi, làm rõ những vấn đề mới, khó khăn, vướng mắc trong phát hiện, điều tra, xử lý vi phạm và phối hợp liên ngành; từ đó đề xuất các giải pháp có tính đột phá, khả thi, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh từ sớm, từ xa.

Tại Hội thảo, các tham luận tập trung vào việc hoàn thiện quy định pháp luật về khái niệm hàng giả, nâng cao hiệu quả phát hiện, điều tra các vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đến công tác phối hợp giữa các lực lượng trong phòng, chống buôn lậu, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Nhiều vấn đề thực tiễn cũng được phân tích như tình trạng thực phẩm giả tiêu thụ qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các kênh bán lẻ; khó khăn trong giám định hàng giả, hàng kém chất lượng; thực thi quyền sở hữu công nghiệp đối với lương thực, thực phẩm và thuốc phòng bệnh, chữa bệnh.

Chuyển từ xử lý vi phạm sang chủ động phòng ngừa

Phát biểu tại Hội thảo, Thiếu tướng, TS Bùi Quang Bình, Giám đốc Công an TP Hải Phòng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy và phương thức đấu tranh, chuyển từ xử lý vụ việc đơn lẻ sang chủ động nhận diện, kiểm soát, phòng ngừa rủi ro; từ xử lý khâu tiêu thụ sang truy tìm nguồn gốc hàng vi phạm, làm rõ toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc kết hợp nghiệp vụ với dữ liệu và công nghệ được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả phát hiện, điều tra, xử lý.

Theo Giám đốc Công an TP, hiệu quả đấu tranh không chỉ được đánh giá qua số vụ việc phát hiện, số đối tượng xử lý mà còn ở khả năng ngăn chặn vi phạm tái diễn, nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong xã hội. Mỗi vụ việc được phát hiện cần trở thành nguồn thông tin phục vụ công tác dự báo, cảnh báo, phòng ngừa; qua đó làm rõ những kẽ hở trong quản lý, phương thức và điều kiện mà các đối tượng lợi dụng để hoạt động.

Đặc biệt, quá trình điều tra cần tập trung làm rõ nguồn sản xuất, cung ứng, vận chuyển và phân phối hàng giả, hàng vi phạm; xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, tránh chỉ xử lý người trực tiếp buôn bán mà bỏ lọt các đầu mối đứng sau.

Giám đốc Công an TP cũng yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành, xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền và kết quả thực hiện của từng lực lượng; xây dựng cơ chế kết nối, chia sẻ thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Hoạt động phòng, chống buôn lậu, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cần được triển khai đồng bộ trên địa bàn thực tế và không gian mạng, gắn kiểm tra, kiểm soát với phân tích thông tin, nhận diện nguy cơ và cảnh báo sớm.

Cùng với đó, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, từng bước chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro. Công an TP phát huy vai trò chủ trì, phối hợp nghiên cứu, tham mưu triển khai các giải pháp phù hợp, bảo đảm đúng quy định pháp luật.

Nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp và người dân, Thiếu tướng Bùi Quang Bình cho rằng đây là những chủ thể quan trọng trong phát hiện, ngăn ngừa vi phạm. Việc khuyến khích ứng dụng mã định danh, mã truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin hàng hóa sẽ góp phần nâng cao khả năng kiểm chứng, hạn chế hàng giả xâm nhập chuỗi cung ứng. Các cơ quan chức năng cần tạo thuận lợi cho người dân phản ánh vi phạm, kịp thời tiếp nhận, xử lý thông tin và tăng cường tuyên truyền kỹ năng nhận diện hàng giả, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Giám đốc Công an TP giao Phòng Tham mưu và Phòng Cảnh sát kinh tế chủ trì tổng hợp, nghiên cứu các ý kiến, tham luận tại hội thảo; lựa chọn những kiến nghị có cơ sở khoa học và thực tiễn để tham mưu triển khai trong phạm vi thẩm quyền của thành phố, đồng thời đề xuất các bộ, ngành Trung ương nghiên cứu, hoàn thiện quy định pháp luật, cơ chế, chính sách.