Hai ca tai nạn lao động nghiêm trọng trong 3 ngày, bác sĩ nỗ lực cứu nhiều ngón tay

Theo thông tin từ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, hai bệnh nhân được tiếp nhận tại Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa trong các ngày 10 và 12/9. Cả hai đều bị chấn thương phức tạp, tổn thương đồng thời xương, gân, mạch máu, thần kinh và phần mềm bàn tay.

ThS.BSNT Nguyễn Ngọc Linh, Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa cho biết, với những trường hợp này, việc nhanh chóng tái lập dòng máu đến các ngón tay có ý nghĩa quyết định. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, nguy cơ hoại tử và mất ngón sẽ tăng lên.

Máy cưa cuốn vào bàn tay, 3 ngón gần đứt rời

Trường hợp thứ nhất là anh Nguyễn Văn K (38 tuổi), làm nghề thợ mộc. Ngày 10/9, trong lúc đưa phôi gỗ vào máy cưa, bàn tay trái của anh bất ngờ bị lưỡi cưa cuốn vào.

Sau khi được sơ cứu tại một cơ sở y tế, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương do tình trạng tổn thương phức tạp.

Hơn 3 giờ sau tai nạn, bệnh nhân được đưa vào phòng mổ. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận ngón II, III và IV bàn tay trái gần như đứt rời, búp ngón xẹp, trắng nhợt do mất tưới máu. Xương cả ba ngón gãy vụn thành nhiều mảnh, phần mềm dập nát; gân gấp, gân duỗi, mạch máu và thần kinh đều bị đứt hoàn toàn.

Theo bác sĩ Nguyễn Ngọc Linh, tổn thương do máy cưa không chỉ là một vết cắt đơn thuần mà còn kèm theo tình trạng kéo giãn, dập nát mô trên một đoạn, khiến việc nối lại ngón tay gặp nhiều khó khăn.

Trong quá trình phẫu thuật, ê-kíp phải đánh giá, loại bỏ những phần mô không còn khả năng bảo tồn. Các mảnh xương quá nhỏ, rời rạc không thể cố định được loại bỏ; xương được thu ngắn ở mức cần thiết và cố định lại.

Tiếp đó, các bác sĩ lần lượt phục hồi gân gấp, gân duỗi, mạch máu, thần kinh và phần mềm của các ngón tay.

Do cả ba ngón cùng mất nguồn cấp máu, ê-kíp phải tính toán thứ tự tái lập tuần hoàn nhằm rút ngắn tối đa thời gian thiếu máu của từng ngón.

"Chúng tôi ưu tiên những ngón có vai trò chức năng quan trọng, đồng thời cố gắng bảo tồn tối đa các ngón còn lại. Nguyên tắc là khi còn khả năng nối và bảo tồn thì sẽ cố gắng thực hiện và chỉ từ bỏ khi tổn thương thực sự không còn khả năng phục hồi", bác sĩ Linh cho biết.

Sau khoảng 7 giờ phẫu thuật, cả ba ngón tay được nối lại. Trong những ngày đầu sau mổ, tình trạng các ngón duy trì ổn định.

Bàn tay bị kẹp trong thang máy, 4 ngón mất nguồn cấp máu

Chỉ hai ngày sau, ngày 12/9, khoa tiếp tục tiếp nhận một nam bệnh nhân 59 tuổi, quê Nghệ An, đang làm nghề xe ôm tại Hà Nội.

Khoảng 12 giờ cùng ngày, trong lúc làm việc, bàn tay người bệnh không may bị kẹp giữa phần sàn và hệ thống thang máy.

Khác với trường hợp bị máy cưa gây thương tích, bốn ngón tay của bệnh nhân vẫn còn dính với bàn tay nhờ một phần da và mô phía mu tay. Tuy nhiên, các ngón đã trở nên trắng nhợt, mất tưới máu.

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Linh cho biết, đây là tình trạng dễ khiến người không có chuyên môn chủ quan vì cho rằng ngón tay chưa đứt rời thì tổn thương không quá nghiêm trọng.

Thực tế, khi mạch máu bị đứt, dập hoặc tắc hoàn toàn, phần ngón phía xa vẫn có thể rơi vào tình trạng thiếu máu, dẫn đến hoại tử.

Đối với chấn thương do lực nghiền ép, mô có thể bị dập nát trên diện rộng. Đồng thời, thành mạch bị tổn thương có thể hình thành huyết khối, gây tắc nghẽn dòng máu.

Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện nhiều mạch máu nuôi ngón bị tổn thương nghiêm trọng. Một số vị trí bị dập, tắc, trong khi có đoạn mạch đứt hoàn toàn.

Ê-kíp tiến hành loại bỏ những đoạn mạch không còn bảo đảm chất lượng, sau đó phục hồi mạch máu và các cấu trúc tổn thương cần thiết nhằm tái lập tuần hoàn cho các ngón tay.

Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 7 giờ. Trong những ngày đầu sau mổ, các ngón được bảo tồn duy trì tuần hoàn ổn định và tiếp tục được theo dõi sát.

Chấn thương đứt rời ngón tay: Càng sớm tái lập tuần hoàn, cơ hội bảo tồn càng cao

Theo bác sĩ Nguyễn Ngọc Linh, các trường hợp đứt rời hoặc gần đứt rời chi thể là tình huống cấp cứu nhằm bảo tồn bộ phận cơ thể. Dù người bệnh có thể không nguy hiểm đến tính mạng ngay lập tức, việc xử trí chậm trễ có thể dẫn đến mất vĩnh viễn ngón tay và suy giảm chức năng bàn tay.

Yếu tố quan trọng không chỉ là thời gian từ khi xảy ra tai nạn đến lúc người bệnh được đưa tới bệnh viện, mà còn là khoảng thời gian từ khi ngón tay mất nguồn cấp máu đến khi tuần hoàn được tái lập thành công.

Bác sĩ Linh cho biết, với chấn thương ngón tay, ê-kíp luôn cố gắng tái lập tuần hoàn càng sớm càng tốt. Khoảng 12 giờ đầu được xem là mốc thời gian thuận lợi theo các hướng dẫn y khoa.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc ngón tay chắc chắn không thể nối lại nếu đã quá 12 giờ.

Nếu bộ phận đứt rời được bảo quản đúng cách, bác sĩ vẫn cần đánh giá cụ thể tình trạng tổn thương và khả năng phục hồi để quyết định phương án điều trị, kể cả khi bệnh nhân đến viện muộn.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, quy trình tiếp nhận những trường hợp này được rút ngắn tối đa. Sau khi đánh giá ban đầu, bệnh nhân được chụp X-quang, lấy máu xét nghiệm và nhanh chóng chuyển vào phòng mổ. Các kết quả không bắt buộc phải có trước phẫu thuật có thể được hoàn thiện song song nhằm hạn chế thời gian thiếu máu của ngón tay.

Bảo tồn ngón tay để giữ chức năng bàn tay và khả năng lao động

TS.BS Dương Mạnh Chiến, Phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa cho biết, mục tiêu điều trị không chỉ dừng lại ở việc nối lại ngón tay và tái lập tuần hoàn.

Sau phẫu thuật, người bệnh còn phải trải qua quá trình liền xương, liền gân, phục hồi thần kinh và tập phục hồi chức năng.

Mức độ hồi phục phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ chế và mức độ tổn thương, thời gian thiếu máu, vị trí chấn thương, chất lượng mạch máu, thần kinh, khả năng liền xương và quá trình tập luyện sau mổ.

Do đó, việc tái lập tuần hoàn thành công mới là bước quan trọng đầu tiên, chưa đồng nghĩa với việc chức năng bàn tay có thể trở lại bình thường ngay lập tức.

Tuy nhiên, bảo tồn được ngón tay sẽ tạo cơ hội giữ lại tối đa chức năng bàn tay, đặc biệt có ý nghĩa đối với những người lao động chủ yếu bằng đôi tay.

Từ hai trường hợp trên, bác sĩ Dương Mạnh Chiến khuyến cáo người làm việc với máy cưa, máy cắt, máy ép, thang máy hàng hóa và các thiết bị cơ khí cần tuân thủ nghiêm quy trình an toàn lao động, sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp, không chủ quan khi vận hành máy.

Khi xảy ra chấn thương khiến ngón tay đứt rời, gần đứt rời, dập nát hoặc vẫn còn dính nhưng trở nên trắng nhợt, tím lạnh, mất cảm giác, người bệnh cần được sơ cứu và nhanh chóng chuyển đến cơ sở y tế có khả năng phẫu thuật tái tạo, vi phẫu nếu cần.

Đối với bộ phận đã đứt rời, việc bảo quản đúng cách và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng nối càng sớm càng tốt có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cơ hội bảo tồn.

Theo bác sĩ Dương Mạnh Chiến, không nên vội cho rằng một ngón tay dập nát hoặc gần đứt rời là không thể cứu. Việc giữ lại ngón tay không chỉ có ý nghĩa về hình thể mà còn góp phần bảo tồn chức năng bàn tay, khả năng lao động và chất lượng cuộc sống lâu dài của người bệnh.