Hai “bệnh nhân” của Detroit

Tháng 1 vừa qua GM tuyên bố sẽ có lãi trong quý 4 năm 2006 trong khi Ford công bố mức thua lỗ 12,7 tỷ USD năm 2006, mức thua lỗ lớn nhất trong lịch sử 103 năm của hãng. Rõ ràng là “bệnh tình” của hai “bệnh nhân” của Detroit này đang tiến triển theo chiều hướng trái ngược nhau.

GM và Ford đang cùng mắc một căn bệnh giống nhau: chi phí cho nhân công quá cao, các sản phẩm chủ lực là xe SUV và pick-up không khớp với nhu cầu hiện thời của thị trường, thị phần mất dần vào tay các đối thủ từ châu Á như Toyota, Honda… Vậy do đâu mà GM đã bắt đầu có dấu hiệu hồi phục còn bệnh tình của Ford lại tiếp tục trầm trọng thêm?

Theo phân tích của các chuyên gia, lý do trước tiên đơn giản là vì GM mắc bệnh trước nên cũng hồi phục trước. GM thua lỗ 10,6 tỷ USD năm 2005, 3 tỷ USD trong 3 quý đầu năm 2006. Hiện hãng đang kê khai lại doanh thu quý 4 nhưng khả năng có lãi đã được dự đoán.

Năm 2006 vừa qua, GM đã kịp tự chữa trị cho mình bằng nhiều đơn thuốc. Trước hết họ mạnh tay cắt giảm thêm 34.000 nhân công, tiết kiệm tới 9 tỷ USD chi phí điều hành hàng năm, đồng thời bổ sung thêm nhiều mẫu xe mới vào danh mục sản phẩm hiện tại để tăng sức chiếm lĩnh thị trường. Cũng sử dụng những đơn thuốc như của GM nhưng tính theo thời gian khách quan, Ford phải theo sau GM mất một năm. Mức thua lỗ kỷ lục năm vừa rồi có phần đóng góp đáng kể do chi phí cắt giảm nhân công và đóng cửa nhà máy.

Một lý do quan trọng nữa là GM đã tự chuẩn bị cho mình một sức đề kháng cao hơn Ford bằng một danh mục sản phẩm rộng và phong phú hơn hẳn. GM đặt chân vào tất cả các phân khúc thị trường với nhiều mẫu xe cho khách hàng lựa chọn, từ các mẫu convertible, coupe, sedan tới SUV, pickup dưới các nhãn hiệu Chevy, Buick, GMC, Saturn…Trong suốt 103 năm phát triển,Ford chỉ dựa dẫm vào một số các sản phẩm trụ cột như model T, mẫu Mustang của những năm 1960, Taurus những năm 1980 và gần đây là mẫu SUV Explorer và dòng pick-up F-series. Khi gặp phải sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các đối thủ Á, Âu, cộng với thời thế không mấy thuận lợi, chuyện Ford không chống đỡ nổi cũng là lẽ tất nhiên. Mặc dù những mẫu xe cỡ trung Fusion và các mẫu xe tương tự hiệu Lincoln, Mecury của hãng đang tiêu thụ khá tốt, doanh số tiêu thụ tăng trưởng đều đặn 5% mỗi năm nhưng như vậy đâu đã đủ. Ford cần làm được nhiều hơn thế để có thể thoát khỏi cơn nguy biến.

Alan Mulally, tân chủ tịch được mời về Ford từ hãng máy bay Boeing thì cho hay Ford vẫn đang vững bước trên chiếc lược “Con đường phía trước” (Way Forward) và tới  năm 2009 sẽ sinh lời trở lại. Thế nhưng một bài báo trên New York Times  đã chỉ trích rằng chính những quyết định và tư duy lãnh đạo không phù hợp với Ford của Mulally là nguyên nhân khiến những khó khăn của Ford càng trầm trọng hơn. Bài báo chỉ ra rằng Mulally đã dẫn dắt một nhà sản xuất ôtô theo cách mà ông ta lãnh đạo một nhà sản xuất máy bay. Boeing đã từng đặt cược hàng tỷ USD để phát triển một mẫu máy bay mới. Mulally cũng thế chấp tất cả nhà máy, tài sản, thậm chí cả thương hiệu hình ovan màu xanh đổi lấy gần 25 tỷ USD để tiếp tục “chạy chữa” cho Ford. Liệu Ford có chắn chắn khỏi bệnh trước khi 25 tỷ USD kia ra đi? Các chuyên gia tại Ford cũng không ngớt phàn nàn về sự vội vã của ông Mulally khi tuyên bố Ford sẽ dứt khoát thay thế tư duy truyền thống “bigger is better” bao năm nay của Ford bằng tư duy mới “smaller is better”. Có câu nói rằng “đừng từ bỏ thứ gì khi chưa tìm ra thứ tốt hơn để thay thế nó”. Ford sẽ còn gì trong tay khi vội vã thờ ơ với các dòng sản phẩm truyền thống của mình trong khi mới chỉ bắt đầu mò mẫm phát triển các dòng xe cỡ nhỏ mới? Đó là còn chưa tính đến một loạt các phương thức lãnh đạo mới được áp đặt, trái ngược hoàn toàn với phương thức lãnh đạo truyền thống ở Ford. Dù ông Mulally viện tới kết quả kinh doanh tồi tệ của Ford trước kia để biện minh cho mức thua lỗ khổng lồ kể trên, không thể phủ nhận rằng mức thua lỗ lớn nhất của năm, 5,8 tỷ USD là của quý 4, khi ông Mulally bắt đầu nhậm chức.

Dù sao tư duy đột phá “smaller is better” từ Ford ít nhiều cũng đã gây tiếng vang tại triển lãm Detroit năm nay. Và ông Mulally đã làm được điều mà Bill Ford không thể làm được là thay đổi những gì thuộc về truyền thống. Tuy nhiên số phận của Ford còn tuỳ thuộc vào cách họ thực hiện các kế hoạch cải tổ đã định sẵn. Thành bại thế nào chưa rõ. Chỉ biết rằng các chuyên gia đều nghĩ như nhau: Mulally sẽ còn phải đợi nhiều năm nữa.

• Thanh Vân