Hà Nội triển khai đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước: Xây dựng hạ tầng sinh thái theo triết lý “Rừng trong TP - TP trong rừng”
(PLVN) - Sở Xây dựng Hà Nội vừa tổ chức Hội nghị triển khai thực hiện Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước (CX, CV, VH, MN) trên địa bàn TP. Đề án được UBND TP phê duyệt tại Quyết định 5008/QĐ-UBND ngày 15/9/2026; Quy định quản lý CX, CV, MN được ban hành theo Quyết định 143/2026/QĐ-UBND ngày 12/10/2026.
Quản lý đồng bộ, phát triển có kế hoạch, có dữ liệu
Phó Giám đốc Sở Xây dựng Trần Hữu Bảo nhấn mạnh, CX, CV, VH, MN không chỉ góp phần tạo dựng cảnh quan, gìn giữ bản sắc đô thị; mà còn là bộ phận thiết yếu của hệ thống hạ tầng xanh, có vai trò điều hòa khí hậu, cải thiện môi trường, hỗ trợ thoát nước, giảm ngập úng, nâng cao chất lượng sống người dân.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, quỹ đất dành cho không gian công cộng chịu nhiều áp lực, thời tiết cực đoan, nguy cơ mất an toàn cây xanh ngày càng phức tạp; yêu cầu đặt ra là phải quản lý đồng bộ, phát triển có kế hoạch, có dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm.
Theo ông Bảo, việc phê duyệt Đề án và ban hành Quy định mới tạo cơ sở chuyển từ quản lý, duy trì riêng lẻ sang quản lý tổng thể hệ thống không gian xanh; kết hợp bảo tồn với phát triển mới, quản lý bằng hồ sơ và dữ liệu số; gắn phân cấp với trách nhiệm, nguồn lực, công tác kiểm tra.
Trình bày nội dung Đề án, đại diện Viện Nghiên cứu đô thị & Phát triển hạ tầng cho biết, Đề án được xây dựng nhằm khắc phục tình trạng CX, CV phân bố chưa đồng đều, thiếu giải pháp tiêu thoát nước, giảm úng ngập. Phạm vi trọng tâm là khu vực đô thị trung tâm từ Vành đai 4 trở vào.
Đề án đặt mục tiêu đưa hệ thống CX, MN trở thành hạ tầng sinh thái cốt lõi theo triết lý “Rừng trong TP - TP trong rừng” và mô hình đô thị 15 phút. Theo lộ trình, diện tích cây xanh đô thị phấn đấu đạt 10 - 12m²/người vào 2030, nâng lên 17 - 23m²/người vào 2045, hướng tới tầm nhìn 100 năm trở thành đô thị sinh thái tầm khu vực và quốc tế.
Để chuẩn hóa công tác quản lý, Đề án đề xuất danh mục 33 loài cây đường phố, 25 loài cây chịu ngập, 57 loài cây trang trí, 18 loài cây cấm trồng; xác định chủng loại cây phù hợp cho 1.053 tuyến đường, phố đủ điều kiện.
TP cũng sẽ thiết lập cơ sở dữ liệu cây xanh ứng dụng công nghệ số GIS, thiết kế thí điểm cây xanh đa tầng, đa tán trên 25 tuyến phố, kết hợp đồng bộ hạ tầng ngầm và chiếu sáng.
Trong giai đoạn ưu tiên 2026 - 2030, Hà Nội dự kiến triển khai 6 dự án trọng điểm về trục cảnh quan và phát triển đô thị, 13 dự án hồ điều hòa gắn với không gian xanh và đầu tư 1 vườn ươm.
Bên cạnh đó, TP sẽ hỗ trợ và kêu gọi đầu tư 103 công viên, trong đó có 48 danh mục công viên ưu tiên; cải tạo 27 công viên, vườn hoa hiện hữu; phát triển mảng xanh tại 517 ô đất dưới 2.000m² và 117 vị trí trên 2.000m² cấp xã…
Rà soát, xử lý cây nguy hiểm, thay thế cây không phù hợp
Trình bày kế hoạch thực hiện Đề án giai đoạn 2026 - 2030, đại diện Phòng Quản lý công viên cây xanh, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TP cho biết, Trung tâm đã xây dựng dự thảo kế hoạch với các nhóm nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới phát triển hệ thống cây xanh đô thị đồng bộ, bền vững.
Trong đó, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu là rà soát, xử lý cây nguy hiểm và thay thế cây không phù hợp. Cụ thể, cây chết, sâu mục có nguy cơ đổ, gãy cao sẽ được xử lý ngay trong quý IV/2026. Với cây cong nghiêng, che khuất tầm nhìn hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, như hoa sữa trồng dày, việc rà soát, xử lý được thực hiện trong năm 2027.

Các cây chưa phù hợp về chủng loại, định hướng cảnh quan tuyến phố sẽ được cải tạo, thay thế trong giai đoạn 2027 - 2030, với nguyên tắc không vượt quá 20%/năm trên từng tuyến phố. Việc trồng mới phải phù hợp với thổ nhưỡng, vi khí hậu và hạ tầng; đồng thời ưu tiên bảo tồn cây cổ thụ, cây quý hiếm, cây di sản và hàng cây đặc trưng.
Để phát triển mảng xanh nhiều tầng, tại các tuyến phố đủ điều kiện, Trung tâm nghiên cứu trồng bổ sung cây tầng thấp, kết nối các bồn cây; áp dụng giải pháp hạ tầng xanh theo nguyên lý TP bọt biển như vườn mưa, rãnh sinh học, bề mặt thấm.
Tại khu vực có mật độ xây dựng cao, trong quý IV/2026, TP sẽ thí điểm phủ xanh trụ cầu, nút giao lập thể, dải phân cách, nhà chờ xe buýt và công trình công cộng, làm cơ sở đề xuất nhân rộng từ 2027.
Về quản lý và bảo đảm an toàn, từ quý IV/2026 đến hết 2027, nhà thầu sẽ đối chiếu thực tế, số hóa và chuẩn hóa dữ liệu cây xanh; giai đoạn 2028 - 2030 tiếp tục duy trì cập nhật. Sổ tay hướng dẫn thiết kế không gian xanh dự kiến hoàn thành đề cương trong quý IV/2026, xem xét ban hành vào quý II/2027.
Hằng năm, phương án phòng, chống thiên tai phải hoàn thành trước ngày 31/3. TP đồng thời rà soát quy trình, định mức, đơn giá trong giai đoạn 2026 - 2027 và nâng cao chất lượng duy trì cây xanh hiện có.
Theo lộ trình, quý IV/2026 đến quý I/2027 tập trung rà soát hiện trạng, xử lý cây nguy hiểm và chuẩn hóa dữ liệu; giai đoạn 2027 - 2028 tăng cường mảng xanh, thí điểm phủ xanh hạ tầng, hoàn thiện sổ tay và định mức; giai đoạn 2029 - 2030 nhân rộng các mô hình hiệu quả và đánh giá kết quả.
Tại Hội nghị, các đại biểu cũng được hướng dẫn sử dụng phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu cây xanh, quy trình đăng nhập, phân quyền, nhập mới, chỉnh sửa, chuẩn hóa dữ liệu cây xanh đang sống và cập nhật vào hệ thống.
Liên quan lĩnh vực, tại TP HCM, UBND TP vừa phê duyệt Đề án phát triển cây xanh trên địa bàn giai đoạn 2026 - 2030. TP đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, diện tích đất công viên công cộng bình quân đạt 1m2/người. Hiện nay, toàn TP có 845 công viên công cộng với tổng diện tích trên 1.100ha, chỉ tiêu bình quân đạt 0,79m2/người. Nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ không gian xanh của người dân, TP đưa ra lộ trình tăng từ mức tối thiểu 0,8m2/người năm 2026 (quy mô dân số 14,5 triệu người), lần lượt lên 0,85m2/người (2027), 0,9m2/người (2028), 0,95m2/người (2029) và 1m2/người vào năm 2030 ứng với quy mô dự kiến 16,5 triệu dân.
TP sẽ ưu tiên nguồn lực rà soát và đầu tư mới 29 dự án công viên với tổng diện tích 819ha (gồm Công viên Sài Gòn Safari 485ha, Lâm viên sinh thái Thủ Thiêm 128ha, Kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên 36ha...). Tám công viên hiện hữu có quy mô hơn 106ha như Tao Đàn, 23 tháng 9, Gia Định, Lê Văn Tám cũng sẽ được nâng cấp, chỉnh trang đồng bộ. Đây sẽ là những khoảng xanh, “khoảng thở” giúp giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, tạo không gian vui chơi, tập luyện, gắn kết cộng đồng.
Giai đoạn 2026 - 2030, TP đặt kế hoạch phát triển trên 1,4 triệu cây xanh phân tán, trong đó nguồn vốn ngân sách đảm nhận 65.100 cây và hơn 1,34 triệu cây được huy động xã hội hóa. TP cũng sẽ tăng thêm khoảng 10ha mảng xanh công cộng và trồng mới, cải tạo khoảng 30.000 cây xanh đường phố.
Đề án xác định phải quản lý, bảo vệ nghiêm ngặt hơn 81.300ha diện tích rừng và đất lâm nghiệp; trồng mới, phục hồi 447,76ha rừng (gồm 167,76ha rừng phòng hộ, 280ha khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên). Rừng ngập mặn Cần Giờ và các khu bảo tồn sinh thái tiếp tục được bảo tồn vững chắc để nâng cao năng lực chống chịu trước triều cường, xâm nhập mặn, thời tiết cực đoan.
TP sẽ chuyển từ tư duy “trồng nhiều cây” sang “trồng cây có chất lượng, cây sống và phát triển bền vững”. Quy trình chọn giống được kiểm soát chặt chẽ, ưu tiên cây bản địa, cây gỗ lớn có bộ rễ an toàn và khả năng thích nghi cao với điều kiện thổ nhưỡng, biến đổi khí hậu.
TP sẽ tăng cường các phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường” gắn với “Thành phố muôn sắc hoa”, nhân rộng các mô hình “Vườn cây Đại đoàn kết”, “Tuyến đường xanh”…
Nguyễn Trường Giang