Hà Nội lên phương án xử lý hơn 34 triệu tấn rác tồn lưu nhiều năm

Đến hết 2027, xử lý toàn bộ rác thải sinh hoạt bằng đốt phát điện

Theo báo cáo của Sở NN&MT, hiện mỗi ngày Hà Nội phát sinh khoảng 8.400 tấn chất thải rắn sinh hoạt; trong đó khoảng 7.250 tấn/ngày đã được xử lý bằng công nghệ đốt phát điện tại các nhà máy ở Xuân Sơn và Nam Sơn, nhưng TP vẫn còn phải chôn lấp hơn 1.000 tấn/ngày. Hà Nội đặt mục tiêu đến hết năm 2027 sẽ hoàn thành 100% xử lý rác thải sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện, chấm dứt chôn lấp trực tiếp.

Tại buổi làm việc, Cty AMACCAO đề xuất triển khai đồng bộ hệ sinh thái môi trường tại Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn với 4 cấu phần gồm khu liên hợp xử lý chất thải và tái chế vật liệu xây dựng; bãi chôn lấp tro bay; Nhà máy xử lý rác và phát điện AMACCAO - Thành Công; dự án khu phức hợp sinh thái Xuân Sơn kết hợp phục hồi môi trường bãi chôn lấp cũ.

Theo DN, Nhà máy điện rác Seraphin hiện phát sinh khoảng 300 tấn tro xỉ mỗi ngày đêm. Dù định hướng công nghệ cho phép tận dụng nguồn tro xỉ này để sản xuất vật liệu xây dựng hoặc làm nền đường, nhưng nhiều dự án đầu tư công hiện chưa phê duyệt danh mục vật liệu tái chế nên đầu ra còn ách tắc. Vì vậy, DN đề xuất đầu tư nhà máy tái chế tro xỉ kết hợp xử lý chất thải rắn xây dựng của TP nhằm tận dụng nguồn nguyên liệu tái chế và xử lý lượng lớn phế thải xây dựng phát sinh trong quá trình cải tạo, chỉnh trang đô thị Hà Nội.

Với tro bay, loại chất thải nguy hại phát sinh khoảng 60 tấn/ngày đêm từ quá trình đốt rác, DN cho biết hiện đang phải sử dụng tạm kho chứa diện tích 1,57ha do TP hỗ trợ và kiến nghị sớm chấp thuận đầu tư bãi chôn lấp tro bay đạt chuẩn kỹ thuật để bảo đảm nhà máy vận hành liên tục, an toàn.

Liên quan dự án Nhà máy xử lý rác và phát điện AMACCAO - Thành Công công suất 1.000 tấn/ngày đêm, DN cho biết công tác chuẩn bị mặt bằng cơ bản hoàn tất và đã sẵn sàng về nhân lực, tài chính, thiết bị để triển khai thi công ngay sau khi được TP chấp thuận.

Tại buổi làm việc, đại diện Cty AMACCAO cho rằng, tại Hà Nội, tổng công suất các nhà máy điện rác đã, đang triển khai lên tới hơn 14.000 tấn/ngày đêm; trong khi lượng rác phát sinh thực tế đến năm 2030 dự báo chỉ khoảng 9.000 - 9.500 tấn/ngày đêm. Theo DN, nguy cơ thiếu hụt 4.500 - 5.000 tấn rác/ngày cho các nhà máy điện rác là hiện hữu nếu không xử lý lượng rác cũ tồn đọng nhiều năm tại Xuân Sơn và Nam Sơn.

Theo tính toán của Cty, riêng khu vực Xuân Sơn hiện tồn lưu khoảng 4 triệu tấn rác cũ, gây áp lực lớn về môi trường, nước rỉ rác và ảnh hưởng trực tiếp đến thu hút đầu tư khu vực phía Tây Thủ đô. Nếu được xử lý đồng bộ, TP không chỉ giải quyết được ô nhiễm môi trường mà còn từng bước giải phóng quỹ đất, hình thành các không gian sinh thái, dịch vụ, công viên công cộng trong tương lai.

“Những gì phục vụ xử lý môi trường, phải tạo điều kiện nhanh nhất”

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP Bùi Duy Cường cho biết, hiện Hà Nội đã vận hành hiệu quả hai nhà máy điện rác lớn tại Sóc Sơn và Xuân Sơn, xử lý khoảng 6.500 tấn rác/ngày trên tổng số hơn 8.000 tấn phát sinh. Tuy nhiên, TP vẫn phải chôn lấp hơn 1.000 tấn rác/ngày, chủ yếu tại Nam Sơn.

Việc đưa các nhà máy điện rác vào vận hành đã giúp giảm đáng kể áp lực chôn lấp mới, song Hà Nội hiện vẫn còn lượng rác lớn tồn lưu nhiều năm tại Nam Sơn và Xuân Sơn. Riêng Nam Sơn tồn lưu khoảng 30 triệu tấn rác cũ, còn Xuân Sơn khoảng 4 triệu tấn. TP xác định phải đồng thời xử lý rác phát sinh mới và từng bước xử lý lượng rác cũ đã chôn lấp nhằm cải thiện môi trường, giải phóng quỹ đất, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương chịu ảnh hưởng môi trường kéo dài nhiều năm.

Với các kiến nghị của DN, ông Cường cho biết TP cơ bản đồng thuận về chủ trương. Trong đó, với Nhà máy điện rác AMACCAO - Thành Công giai đoạn 2 công suất 1.000 tấn/ngày, yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện thủ tục để khởi công đầu tháng 6/2026, phấn đấu hoàn thành trong 2027.

Về xử lý tro bay, đây là vấn đề cấp bách bởi diện tích lưu chứa hiện nay gần như đã hết. TP thống nhất chủ trương cho phép nghiên cứu đầu tư khu chôn lấp tro bay ngay trong khuôn viên khu xử lý chất thải, đồng thời ủng hộ chủ trương xử lý tro xỉ kết hợp tái chế vật liệu xây dựng nhằm tận dụng nguồn tài nguyên tái chế phục vụ nhu cầu đầu tư xây dựng ngày càng lớn của Hà Nội.

Với đề án xử lý rác cũ đã chôn lấp, xác định đây là hướng đi cần thiết và hiệu quả. Hiện Sở NN&MT đang phối hợp xây dựng đơn giá xử lý rác cũ làm cơ sở triển khai. Theo quy trình kỹ thuật, sau khi sàng lọc, chỉ khoảng 30% thành phần rác cũ đủ điều kiện đưa vào lò đốt; phần còn lại là bùn thải và vật chất trơ sẽ được xử lý phù hợp tại chỗ. Hà Nội cũng sẽ nghiên cứu phương án khai thác hiệu quả quỹ đất sau phục hồi môi trường theo hướng công viên cây xanh, dịch vụ, du lịch, văn hóa và thể thao.

Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng nhấn mạnh việc đưa các nhà máy điện rác vào vận hành đã giúp môi trường khu vực cải thiện rõ rệt, không gian sống đang dần "quay trở lại hiền hòa, gần gũi".

Với các đề xuất của DN, ông Thắng khẳng định TP ủng hộ về chủ trương với tinh thần "những gì phục vụ xử lý môi trường thì phải tạo điều kiện nhanh nhất". Với dự án chôn lấp tro bay, yêu cầu các sở, ngành khẩn trương hoàn thiện thủ tục vì đây là vấn đề cấp bách; nếu không xử lý kịp thời có thể dẫn tới nguy cơ nhà máy phải dừng hoạt động do không còn diện tích lưu chứa tro bay.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội giao Sở NN&MT chủ trì tham mưu tổng thể các giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm không khí và bụi đô thị; đồng thời nghiên cứu mô hình quản lý phù hợp với các dịch vụ môi trường quy mô lớn thay vì phân tán nhỏ lẻ theo từng địa phương. TP cũng yêu cầu tiếp tục phối hợp với các DN môi trường để nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ mới trong xử lý chất thải, kiểm soát bụi, nâng cao chất lượng môi trường sống của người dân.