Hà Nội: Lấy mức thụ hưởng của người dân làm thước đo hiệu quả của các thiết chế văn hóa, thể thao

Rà soát, tính toán phương án sử dụng phù hợp các thiết chế văn hoá, thể thao

Phiên họp giải trình có trên 120 đại biểu dự trực tiếp tại trụ sở HĐND TP và hơn 1.200 đại biểu tham dự trực tuyến tại 126 điểm cầu HĐND-UBND xã, phường trên địa bàn TP.

Đây là phiên giải trình đầu tiên của HĐND TP Hà Nội nhiệm kỳ 2026 – 2031. Phiên giải trình được tổ chức nhằm tập trung làm rõ 3 nhóm vấn đề lớn bao gồm công tác đầu tư; công tác quản lý và vấn đề khai thác và phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn TP.

Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp cụ thể để khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, tạo điều kiện cho các tổ chức, doanh nghiệp và người dân tham gia đầu tư, tổ chức hoạt động, khai thác các thiết chế theo đúng quy định; qua đó nâng cao chất lượng hoạt động và giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.

Kết quả của phiên giải trình sẽ là nguồn dữ liệu phục vụ công tác thẩm tra các dự án, quá trình xem xét, quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền của HĐND TP, cũng như hoạt động chất vấn tại các kỳ họp.

Tại phiên giải trình, các đại biểu HĐND TP Hà Nội đề nghị lãnh đạo các sở, ngành TP làm rõ một số vấn đề như sự phù hợp về vị trí, quy mô, công suất sử dụng của các thiết chế sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, thôn, tổ dân phố; hiệu quả đầu tư các dự án văn hóa, thể thao; tình trạng thiếu, thừa hoặc sử dụng chưa hiệu quả nhà sinh hoạt cộng đồng; làm rõ cơ sở vật chất, phương thức khai thác các rạp, điểm biểu diễn nghệ thuật khi các thiết chế này chưa phát huy hết công năng, chưa tạo được sức hút đối với công chúng và khách du lịch…

Làm rõ các nội dung đại biểu quan tâm, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàv Nội Phạm Tuấn Long cho biết, yêu cầu đối với các thiết chế văn hóa, nhất là các rạp, nhà hát, điểm biểu diễn nghệ thuật hiện nay là phải có trang thiết bị hiện đại, tích hợp công nghệ phục vụ biểu diễn, đáp ứng nhu cầu về chỗ ngồi, giao thông tĩnh và hạ tầng dịch vụ phục vụ hoạt động trình diễn, công nghiệp văn hóa.

Trong khi đó, một số nhà hát của TP hiện nay, như Nhà hát Xiếc và Tạp kỹ tại 21-25 Thái Thịnh, Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long tại phố Lương Văn Can, Rạp Đại Nam… chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu dẫn đến công suất sử dụng thấp, thậm chí chưa phát huy hết công năng.

Trên cơ sở đánh giá hoạt động và nhu cầu thực tiễn, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đã đề xuất các phương án đối với từng cơ sở. Cùng với rà soát cơ sở vật chất, Sở cũng tập trung đổi mới hoạt động tại các nhà hát như xây dựng sản phẩm mới; bên cạnh phát triển trên chất liệu truyền thống, bổ sung những yếu tố mới và công nghệ vào chương trình…

Đối với cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tham gia đầu tư, khai thác thiết chế văn hóa, thể thao, Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho biết, trong số 21 dự án xã hội hóa về văn hóa, thể thao, Sở đang tổng hợp, phối hợp với các địa phương để đôn đốc thực hiện.

Thời gian tới, Sở sẽ công bố danh sách các địa điểm kêu gọi xã hội hóa dự án gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm; đồng thời phối hợp với các địa phương rà soát, đánh giá hiệu quả các dự án đã thực hiện trong giai đoạn vừa qua.

Đối với các nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng khu dân cư, tổ dân phố, theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội sau khi có Nghị quyết số 31/2026/NQ-HĐND, ngày 15/6/2026 của HĐND TP về việc Quy định một số chính sách khuyến khích, huy động nguồn lực xã hội hóa và sử dụng ngân sách nhà nước để bảo vệ, phát triển văn hóa, thể thao; chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển các thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn TP Hà Nội (thực hiện điểm a, điểm c, khoản 1, Điều 15 của Luật Thủ đô năm 2026), đã có 23% địa phương được nhận hỗ trợ.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phạm Tuấn Long cũng thông tin, sau khi sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, có địa bàn thừa nhiều cơ sở, trong khi một số địa bàn, nhất là địa bàn rộng, vùng xa, lại thiếu. Sở đang rà soát, tính toán phương án khai thác, sử dụng phù hợp; đối với các địa phương chưa nhận được kinh phí hỗ trợ, Sở sẽ tiếp tục phối hợp triển khai trong thời gian tới.

Liên quan đến 109 thiết chế văn hóa, thể thao cấp huyện trước đây được chuyển giao về xã, phường, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phạm Tuấn Long Hà Nội cho biết, Sở đã rà soát hệ thống thiết chế tại 30 quận, huyện trước đây. Những công trình đáp ứng yêu cầu phân cấp đã được chuyển giao về xã, phường; đối với các công trình quy mô lớn, có khả năng phục vụ nhiều địa bàn, TP đang nghiên cứu phương án khai thác chung theo khu vực.

Một số công trình như Khu thể thao Quần Ngựa, các khu thể thao tại Long Biên, Đông Anh được đề xuất tổ chức khai thác theo hướng phục vụ liên địa bàn. Cùng với đó, Sở xây dựng phương án khai thác từng phần diện tích, từng hạng mục nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng, hạn chế tình trạng công trình được đầu tư lớn nhưng hoạt động chưa tương xứng.

Để người dân thực sự được thụ hưởng các thiết chế văn hóa

Phát biểu làm rõ một số nội dung các đại biểu nêu tại phiên họp, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, việc chuyển từ mô hình chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đã đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh phương thức quản lý, khai thác các thiết chế văn hóa đã được đầu tư.

Theo phân cấp, đối với các thiết chế văn hóa thuộc cấp TP, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là đầu mối quản lý. Đối với các thiết chế nằm trên địa bàn xã, phường, địa phương đó chịu trách nhiệm quản lý.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy một số bất cập như một số thiết chế trước đây được đầu tư với quy mô phục vụ cấp quận/huyện, nay giao cho một xã/phường quản lý nên không còn phù hợp về quy mô và phạm vi hoạt động.

Nhận diện những vướng mắc này, UBND TP đã giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch rà soát, xây dựng phương án khai thác, sử dụng. Trường hợp địa phương xác định không đủ khả năng duy tu, duy trì, vận hành, có thể đề xuất bàn giao về TP.

Bên cạnh đó, TP tiếp tục yêu cầu các địa phương xây dựng phương án cụ thể, trình cơ quan chuyên môn thẩm định và theo dõi, đánh giá hiệu quả hoạt động thực chất của các thiết chế văn hóa. Qua đó, TP sẽ có phương án xử lý tổng thể, tránh tình trạng nơi thiếu thiết chế phải đề xuất đầu tư, trong khi nơi khác lại có công trình chưa khai thác hết công suất.

Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Thu Hà nhấn mạnh, các thiết chế văn hóa, thể thao trước hết phải ưu tiên phục vụ người dân. Do vậy, việc có chỉ tiêu thiết chế văn hóa và chỉ tiêu hoạt động hiệu quả thiết chế văn hóa là cần thiết.

UBND TP đã giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương rà soát, xây dựng lại danh mục, tiêu chí về thiết chế văn hóa phù hợp với từng loại hình khu dân cư để gắn với tổ chức các hoạt động. Từ đó, xác định nơi cần phải đầu tư và cách thức đầu tư.

Về định hướng đầu tư, Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Thu Hà cho biết, quan điểm của TP là những dự án có khả năng xã hội hóa, có nhà đầu tư tham gia thì ưu tiên tạo điều kiện để triển khai. Các vị trí thuận lợi, phù hợp quy hoạch sẽ được công khai danh mục để kêu gọi đầu tư.

Hiện nay, UBND TP đã rà soát toàn bộ danh mục đầu tư công thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam để điều chỉnh, tập trung cho những dự án thực sự cần thiết, có tính dẫn dắt, trọng tâm, trọng điểm và đẩy mạnh kêu gọi nguồn lực xã hội hóa.

Song song với đó, một số dự án ngoài ngân sách gặp vướng mắc cũng đã được TP tháo gỡ, tạo điều kiện để dự án tiếp tục triển khai.

Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Thu Hà nhấn mạnh, mục tiêu của công tác quản lý, đầu tư, khai thác thiết chế văn hóa không chỉ dừng ở việc ban hành chính sách hay hoàn thành các thủ tục đầu tư mà quan trọng hơn là phải giải quyết những bất cập thực tế ở cơ sở, để người dân thực sự được thụ hưởng các thiết chế văn hóa.

Thời gian tới, TP sẽ tiếp tục huy động các nguồn lực, trong đó có nguồn lực trong Nhân dân, để tổ chức các hoạt động văn hóa phù hợp, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thụ hưởng văn hóa của người dân. UBND TP cũng sẽ tiếp thu các ý kiến tại phiên họp giải trình, phân công rõ trách nhiệm, tiến độ và tăng cường phối hợp giữa các ngành, các cấp để tổ chức thực hiện hiệu quả.

Phát biểu bế mạc phiên họp giải trình, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội Trần Thế Cương nhấn mạnh, qua phiên họp giải trình, có thể khẳng định, thời gian qua, TP đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và dành nguồn lực đáng kể cho phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao.

Hệ thống thiết chế từ TP đến cơ sở từng bước được củng cố; nhiều công trình được đầu tư mới, cải tạo, nâng cấp; các cơ chế, chính sách tiếp tục được hoàn thiện; hoạt động văn hóa, thể thao cơ bản được duy trì, phục vụ nhu cầu của Nhân dân...

Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng cho thấy hiệu quả đầu tư, quản lý và khai thác hệ thống thiết chế vẫn chưa đồng đều, có mặt chưa tương xứng với nguồn lực và tài sản TP đã đầu tư; việc phân định giữa quản lý nhà nước, quản lý tài sản và tổ chức hoạt động ở một số nơi chưa rõ. Cơ chế tài chính, khai thác tài sản công, xã hội hóa còn vướng mắc...

Từ kết quả giám sát và phiên giải trình, Thường trực HĐND TP đề nghị UBND TP rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch, tổ chức lại mạng lưới thiết chế văn hóa, thể thao trên cơ sở Quy hoạch Thủ đô; thống kê số lượng, đánh giá hiện trạng, công năng, phạm vi phục vụ, tần suất sử dụng và hiệu quả hoạt động.

Trên cơ sở đó, phân loại rõ công trình cần đầu tư mới; cải tạo, nâng cấp; bổ sung trang thiết bị, điều chỉnh công năng; công trình có thể sử dụng chung; sớm hoàn thiện mô hình quản lý phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; phân định rõ quản lý nhà nước, quản lý tài sản và tổ chức hoạt động; xác định trách nhiệm của TP, sở chuyên ngành và UBND xã, phường.

Thường trực HĐND TP đề nghị UBND TP tạo chuyển biến rõ nét về hiệu quả khai thác, sử dụng thiết chế. Bên cạnh đó, cần đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; có chính sách quan tâm nâng tầm các thiết chế văn hóa, nghệ thuật cấp TP gắn với phát triển công nghiệp văn hóa…