Hà Nội: Khơi thông điểm nghẽn để chính sách thực sự đến với doanh nghiệp

Khung chính sách đồng bộ nhưng doanh nghiệp còn khó tiếp cận

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN,ĐMST&CĐS) quốc gia, TP Hà Nội xác định KHCN,ĐMST&CĐS không chỉ là nhiệm vụ của khu vực công mà phải trở thành động lực trực tiếp nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và hình thành mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô.

Trong năm 2026, Hà Nội đã hình thành tương đối đồng bộ khung chính sách về KHCN,ĐMST&CĐS. Sau Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Trung ương đã ban hành nhiều luật, nhiều cơ chế mới.

Đặc biệt, TP Hà Nội đã có Luật Thủ đô và những cơ chế đặc thù, vượt trội cho ĐMST&CĐS. HĐND TP đã ban hành chùm 6 nghị quyết với những cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thúc đẩy KHCN, ĐMST&CĐS, bao quát từ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, hạ tầng KHCN, thử nghiệm có kiểm soát, khởi nghiệp sáng tạo và sở hữu trí tuệ, đến chính sách thúc đẩy chuyển đổi số và Quỹ Phát triển KHCN&ĐMST.

Tuy nhiên, việc chuyển hóa từ thể chế thành năng lực, thành tăng trưởng, thành cơ hội cụ thể của từng doanh nghiệp vẫn là bước khó khăn hơn so với khâu ban hành chính sách.

Như Giám đốc Sở KHCN Hà Nội Cù Ngọc Trang cho biết, thực tế, có DN giãi bày “ưu đãi có trên văn bản nhưng doanh nghiệp không thể và không biết bắt đầu từ đâu”.

Chia sẻ bên lề Hội nghị xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp KHCN, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số” do Sở KHCN TP Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME) mới đây, PGS.TS Nguyễn Chấn Hùng - Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty cổ phần công nghệ VDSmart - chỉ ra, theo quy trình về cấp giấy phép KHCN, doanh nghiệp mỗi khi bổ sung sản phẩm mới lại phải thực hiện lại gần như từ đầu, mất rất nhiều thời gian.

Trong khi đó, sản phẩm trong lĩnh vực công nghệ thông tin thay đổi từng ngày, nên việc thủ tục phức tạp sẽ ảnh hưởng đến tác động tích cực của chính sách KHCN.

Cùng với đó, đại diện doanh nghiệp này cũng nêu khó khăn đối với nhà khoa học trong việc tiếp cận chính sách vay vốn ưu đãi nhà nước, khi thứ mà họ thường nắm tay là tài sản sở hữu trí tuệ nhưng tài sản này lại khó được thế chấp để vay vốn.

Một số doanh nghiệp khác nêu khó khăn về đầu ra sản phẩm và đề nghị TP hỗ trợ trong việc triển khai sản phẩm tới trong các cơ quan trong nước cũng như đưa ra thị trường quốc tế; có chính sách tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp, không phân biệt doanh nghiệp nhà nước, tư nhân…

Lấy kết quả cuối cùng làm thước đo

Điểm mới của Hội nghị nằm ở chỗ, với mục tiêu nghe đúng những vướng mắc thực sự của doanh nghiệp và hành động trúng, đúng, đến nơi đến chốn để tháo gỡ một cách kịp thời, ngay khi tiếp nhận các kiến nghị của doanh nghiệp, Ban tổ chức đã chuyển đến các cơ quan chủ trì, phân loại để cập nhật tiến độ giải quyết.

Trong tổng số 124 kiến nghị Sở KHCN đã tiếp nhận, 62 kiến nghị đã được giải quyết trước Hội nghị (đạt trên 50% tổng số kiến nghị).

Ngay tại Hội nghị, qua 3 phiên đối thoại, đại diện Sở KHCN Hà Nội và các sở, ngành liên quan đã trực tiếp trao đổi, giải đáp 22 kiến nghị của các doanh nghiệp thuộc 3 nhóm KHCN; khởi nghiệp sáng tạo; công nghệ số, đề xuất các nhóm vấn đề như ưu đãi thuế-tín dụng; chính sách thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và cách tiếp cận; sở hữu trí tuệ…

Phát biểu bế mạc Hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho rằng, từ 124 kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, Hà Nội nhìn nhận một vấn đề lớn hơn những vướng mắc cụ thể.

Đó là, TP đã có nhiều chính sách, nhưng các công cụ chính sách của TP “chưa được nối thành một đường đi thông suốt từ chính sách đến doanh nghiệp, từ công nghệ đến thị trường và từ nguồn lực công đến kết quả cuối cùng”.

Do đó, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu thay đổi cách tổ chức thực hiện, lấy kết quả cuối cùng làm thước đo.

Lãnh đạo TP yêu cầu Sở KHCN TP trước ngày 30/11 phải hoàn thành việc thiết kế các “luồng chính sách” theo vòng đời của doanh nghiệp và công nghệ.

Cách làm này thay cho việc công bố, tuyên truyền chính sách theo kiểu liệt kê các nghị quyết, chính sách ưu đãi rồi để doanh nghiệp tự đọc, tự hiểu và tự ghép các chính sách với nhau.

Mỗi “luồng” phải giúp doanh nghiệp biết mình đang ở đâu, được sử dụng công cụ nào, ai hướng dẫn, cần hồ sơ gì, bao lâu có kết quả và kết quả cuối cùng phải tạo ra cái gì.

Như vậy, thay vì một hệ thống chính sách mà doanh nghiệp phải tự “lắp ghép”, TP hướng tới một quy trình có đầu mối dẫn đường và theo dõi đến cùng.

Khẳng định quan điểm TP không làm thay doanh nghiệp, nhưng nhiệm vụ của chính quyền là làm cho con đường từ ý tưởng đến sản phẩm, từ sản phẩm đến thử nghiệm, từ thử nghiệm đến thị trường và từ thị trường đến vốn ngắn hơn, rõ hơn, với người chịu trách nhiệm ở từng bước, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu, trong thời gian tới, việc xử lý điểm nghẽn phải gắn với những công việc rất cụ thể.

Đó là, đưa các bài toán thực tế đến thử nghiệm, ứng dụng và thị trường; công khai bản đồ năng lực nghiên cứu, phòng thí nghiệm, đo lường, kiểm định có thể dùng chung; đưa nguồn lực của Quỹ Phát triển KHCN và đổi mới sáng tạo vào các dự án; tăng kết nối doanh nghiệp công nghệ số với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các khu công nghiệp.

Phó Chủ tịch UBND TP Trương Việt Dũng cũng nhất trí với đề xuất thành lập cổng kiến nghị của doanh nghiệp KHCN, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ số, theo hướng tương tự một kênh đối thoại trực tuyến; đồng thời thống nhất thành lập tổ liên ngành để giải quyết các kiến nghị của doanh nghiệp.

Đánh giá cao những kết quả mà Hội nghị mang lại, đại diện doanh nghiệp cho rằng, hoạt động này thể hiện sự đồng hành quyết liệt của UBND TP Hà Nội với các doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu giải phóng các nguồn lực, tạo thêm năng lực sản xuất, tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường xuất khẩu cho kinh tế Thủ đô ngay trong quý IV/2026, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng “2 con số” của TP.