Hà Nội: Khai thác mạnh giá trị di sản, phát triển công nghiệp văn hóa

Đưa di sản trở thành động lực phát triển kinh tế

Thảo luận tại tổ, các đại biểu cơ bản thống nhất với Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026 của UBND TP và đánh giá cao những kết quả đạt được cũng như các giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Theo các đại biểu, trong bối cảnh TP đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, quý III phải đạt khoảng 12,5%. Đây là nhiệm vụ rất nặng nề, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, từ TP đến cơ sở.

Bàn về giải pháp, đại biểu Nguyễn Thị Vân (Tổ đại biểu số 31) cho biết, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang hoàn thiện dự thảo nghị quyết mới về phát triển du lịch, trong đó dự kiến bổ sung công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế mũi nhọn. Theo đại biểu, điều này mở ra cơ hội để Hà Nội khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực văn hóa, đưa giá trị di sản trở thành động lực phát triển kinh tế.

Trong bối cảnh đó, đại biểu cho rằng TP Hà Nội cần ưu tiên phát triển kinh tế đêm gắn với khai thác di sản văn hóa.

Nêu thực tế, thời gian qua, các sản phẩm du lịch đêm tại Hoàng thành Thăng Long, Di tích Nhà tù Hỏa Lò cùng nhiều không gian văn hóa khác đã chứng minh hiệu quả trong việc thu hút du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu cho các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, mua sắm, giải trí, đại biểu cho rằng đây là dư địa rất lớn để TP tiếp tục khai thác, nhất là khi Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo thêm nhiều cơ chế đặc thù cho Hà Nội.

Để khai thác hiệu quả nguồn lực này, đại biểu kiến nghị, TP Hà Nội cần lựa chọn một số không gian có nhiều lợi thế để thí điểm phát triển các trung tâm công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.

Lấy ví dụ khu vực chợ Đồng Xuân được đánh giá có nhiều tiềm năng nhờ giá trị lịch sử, vị trí trung tâm và khả năng kết nối với các tuyến du lịch của khu vực hồ Hoàn Kiếm, đại biểu cho rằng việc hình thành chuỗi dịch vụ mua sắm, ẩm thực, giải trí chất lượng cao tại đây không chỉ góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách, mà còn tạo thêm điểm nhấn cho du lịch Thủ đô và thúc đẩy tăng trưởng ngay trong những tháng cuối năm 2026.

“Phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản, mà còn mở ra dư địa tăng trưởng mới cho Hà Nội”, đại biểu Nguyễn Thị Vân và đề nghị TP sớm ban hành các cơ chế cụ thể theo Luật Thủ đô năm 2026 nhằm khuyến khích hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa, hạ tầng và công nghệ.

Đồng thời, huy động doanh nghiệp tham gia ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo vào số hóa và khai thác các di tích, tạo ra những sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị gia tăng cao và sức cạnh tranh quốc tế.

Cũng nhấn mạnh dư địa phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và kinh tế ban đêm, đại biểu Nguyễn Đình Khuyến (Tổ đại biểu số 6), Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tây Hồ đề nghị TP tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ để khai thác hiệu quả tiềm năng của Thủ đô, nhất là nâng cao năng lực lưu trú và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Trong khi đó, đại biểu Hà Thị Vinh (Tổ đại biểu số 28), Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cho rằng, Hà Nội còn nhiều dư địa phát triển từ hệ thống làng nghề. Do đó, cần phát huy nguồn lực trong nhân dân thông qua các mô hình kết hợp bảo tồn giá trị văn hóa với phát triển thương mại, du lịch và kinh tế ban đêm.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng đề ra cho năm 2026, đại biểu Nguyễn Hữu Chính (Tổ đại biểu số 8) đại biểu đề nghị xây dựng các chính sách kích cầu tiêu dùng, phát triển kinh tế đêm, kinh tế số, nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, hỗ trợ công nghiệp công nghệ cao…

Đây cũng là đề xuất của đại biểu Võ Đăng Dũng (Tổ đại biểu số 7). “Ở nước ngoài, các điểm kinh tế đêm hoặc các điểm du lịch, bán sản phẩm tiểu thủ công nghiệp rất nhiều, với giá rất cao”, đại biểu nói và đề nghị nghiên cứu những quy định, cơ chế chính sách phát triển kinh tế đêm, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế TP đạt chỉ tiêu tăng trưởng đã đề ra.

Huy động mọi nguồn lực cho tăng trưởng

Phát biểu làm rõ một số nội dung đại biểu quan tâm về giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số, gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, bảo tồn di sản, bảo tồn các giá trị thủ công truyền thống và hỗ trợ phát triển du lịch, dịch vụ, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, với sự chỉ đạo mới của lãnh đạo UBND TP, ngành Văn hoá và Thể thao TP đã chuyển hướng phối hợp chặt chẽ với các địa phương để nhận diện, nghiên cứu và thúc đẩy phát triển các sản phẩm văn hóa; chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Về phát triển kinh tế đêm, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho hay, sau khi HĐND TP thông qua nghị quyết theo Luật Thủ đô năm 2026, các văn bản hướng dẫn đã được ban hành và triển khai đến các địa phương. Đến nay, một số địa phương đã xây dựng đề án cụ thể.

Nhiều chương trình được triển khai theo hướng kết hợp giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế đêm, như Đề án bảo tồn làng cổ Đường Lâm gắn với phát triển kinh tế đêm; bảo tồn làng cổ Bát Tràng kết hợp phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm. Xã Phú Xuyên cũng đang xây dựng đề án phát triển kinh tế đêm của địa phương.

Đối với các khu vực có giá trị di sản, đặc biệt là các làng nghề và những điểm có tiềm năng phát triển du lịch, ngành đã phối hợp với các địa phương để tập trung tháo gỡ những khó khăn trước mắt. Tại Đường Lâm, ngoài Sở Văn hóa và Thể thao, còn có sự tham gia của Sở Du lịch cùng các sở, ngành liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, xây dựng nhằm thống nhất phương thức triển khai.

Bên cạnh các giải pháp phát triển lâu dài, trước mắt, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, Sở cũng đã tập trung nâng cao chất lượng phục vụ du lịch thông qua việc nhận diện bản sắc; xây dựng hệ thống hướng dẫn tổ chức tuyến tham quan và hoàn thiện các điều kiện phục vụ khách du lịch.

Đối với việc tiếp nhận Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đây là khu vực nằm trong một cực phát triển quan trọng của TP ở phía Tây. Khu vực này có lợi thế kết nối với sân bay Hòa Lạc, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, hệ thống các trường đại học, Vườn quốc gia Ba Vì và quần thể di tích Sơn Tây.

Do đó, ngành Văn hoá – Thể thao đang phối hợp với các sở, ngành nghiên cứu quy hoạch kết nối các điểm với nhau nhằm hình thành không gian phát triển đồng bộ.

Liên quan đến nội dung về số hóa di tích và số hóa tư liệu di sản, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết, trong giai đoạn vừa qua, TP đã thực hiện bước đầu việc chuyển đổi tài liệu giấy sang tài liệu số. Tuy nhiên, qua theo dõi và đánh giá, việc khai thác hiệu quả dữ liệu số vẫn còn hạn chế.

Hiện, Sở Văn hóa và Thể thao đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ cùng các chuyên gia xây dựng lại hướng dẫn về số hóa. Theo định hướng mới, TP sẽ chuyển khung hướng dẫn về các địa phương để chủ động triển khai.

"Quan điểm là số hóa đến đâu phải khai thác, sử dụng ngay đến đó, tránh tình trạng số hóa trong thời gian dài nhưng dữ liệu không được khai thác, phát huy hiệu quả", Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao nhấn mạnh.

Trong phát biểu tại phiên thảo luận, đối với ý kiến về phát triển làng nghề, công nghiệp văn hóa và kinh tế ban đêm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, UBND TP sẽ tiếp thu đầy đủ các đề xuất của đại biểu, nghiên cứu phát triển làng nghề theo hướng gắn với du lịch, sản phẩm OCOP, công nghiệp văn hóa và kinh tế ban đêm để khai thác hiệu quả các nguồn lực xã hội.

"Tất cả nguồn lực đều phải được huy động, hội tụ cho mục tiêu phát triển. TP tin tưởng sẽ hoàn thành nhiệm vụ năm 2026, đồng thời tạo đà cho năm 2027 và các năm tiếp theo", Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn khẳng định.