Hà Nội hướng tới mô hình lễ hội hiện đại, an toàn và giàu bản sắc

UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch triển khai công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn thành phố năm 2026, nhằm bảo đảm các hoạt động lễ hội năm Bính Ngọ diễn ra trang trọng, an toàn, lành mạnh, đúng quy định pháp luật; đồng thời phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Hà Nội xác định mục tiêu từng bước chuyển lễ hội từ các hoạt động tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa truyền thống thuần túy sang sản phẩm của công nghiệp văn hóa, qua đó gia tăng giá trị kinh tế - xã hội và sức hấp dẫn du lịch. Thành phố cũng chú trọng đổi mới phương thức quản lý, tổ chức và quảng bá lễ hội thông qua ứng dụng công nghệ số, đổi mới sáng tạo, hướng tới xây dựng hình ảnh Thủ đô là điểm đến “An toàn - Thân thiện - Chất lượng - Hấp dẫn”.

UBND TP yêu cầu tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực lễ hội; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh; nâng cao ý thức, trách nhiệm của cộng đồng, tổ chức và cá nhân tham gia lễ hội. Các hoạt động tổ chức lễ hội phải thực hiện nghiêm Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành.

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội sẽ đổi mới phương thức quản lý, phân định rõ vai trò, trách nhiệm giữa các cấp, các ngành. Theo đó, các sở, ngành thành phố giữ vai trò tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra theo lĩnh vực chuyên ngành; kịp thời chấn chỉnh những nội dung chưa phù hợp và đề xuất xử lý các vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền cơ sở.

UBND các xã, phường là đơn vị trực tiếp quản lý và tổ chức lễ hội, có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cụ thể; triển khai các phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy, an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, y tế và các điều kiện cần thiết khác. Các thôn, tổ dân phố và Ban quản lý di tích phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong công tác chuẩn bị, tổ chức và thực hiện các nhiệm vụ được phân công.

Bên cạnh đó, Hà Nội tiếp tục đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, kết hợp giữa các phương thức truyền thống; xây dựng cơ sở dữ liệu lễ hội, triển khai bản đồ số phục vụ lễ hội theo thời gian thực, thí điểm các mô hình lễ hội thông minh. Kế hoạch đặt ra định hướng từng bước ứng dụng công nghệ thực tế tăng cường (AR), thực tế ảo trong việc giới thiệu, phục dựng không gian, nghi lễ truyền thống, góp phần nâng cao trải nghiệm cho người dân và du khách khi tham gia lễ hội.

Trước xu hướng phát triển ngày càng đa dạng của các lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề và lễ hội có nguồn gốc từ nước ngoài, Hà Nội sẽ tiến hành thống kê, phân loại và đưa vào danh mục quản lý. Đối với các lễ hội mới hoặc được khôi phục sau thời gian gián đoạn, việc tổ chức phải tuân thủ nghiêm quy trình thẩm định, chấp thuận theo quy định; nội dung và hình thức tổ chức được kiểm soát chặt chẽ, kịp thời chấn chỉnh các biểu hiện phản cảm, thương mại hóa hoặc gây dư luận không tốt.

Thành phố yêu cầu các địa phương có lễ hội là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lễ hội tổ chức tại di tích quốc gia đặc biệt phải xây dựng kế hoạch tổ chức bài bản, bảo đảm giữ gìn đầy đủ nghi lễ truyền thống; có phương án bảo đảm an toàn, kiểm soát số lượng người tham gia và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Công tác kiểm tra sẽ được triển khai xuyên suốt trước, trong và sau lễ hội nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế.

UBND TP Hà Nội giao Sở Văn hóa và Thể thao là cơ quan thường trực, chủ trì tham mưu, điều phối và quản lý chung công tác lễ hội trên địa bàn; hướng dẫn chuyên môn, tổ chức tập huấn, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm theo quy định.

Các sở, ngành như Công an TP, Sở Du lịch, Sở Y tế, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng… sẽ phối hợp triển khai các nhiệm vụ theo chức năng, từ bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng, chống dịch bệnh đến quảng bá du lịch, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường.

UBND các xã, phường chịu trách nhiệm toàn diện trong công tác quản lý, tổ chức lễ hội tại địa bàn; xây dựng kịch bản chi tiết, thực hiện nếp sống văn minh, bảo tồn giá trị truyền thống, loại bỏ các tập tục lạc hậu, nghiêm cấm các hành vi mê tín dị đoan, trục lợi từ lễ hội, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh trên địa bàn Thủ đô.