Hà Nội: Định hướng phát triển 18 tuyến metro gần 1.000 km, tổng vốn đầu tư hơn 100 tỷ USD
(PLVN) - TP Hà Nội đang xây dựng định hướng phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị, nhằm hình thành mạng lưới giao thông công cộng chủ lực và giảm áp lực cho hệ thống đường bộ trong tương lai.
Theo Báo cáo số 460 ngày 21/4 của Đảng ủy UBND TP Hà Nội, thành phố đang xây dựng định hướng phát triển hệ thống đường sắt đô thị (ĐSĐT) quy mô lớn gồm 18 tuyến với tổng chiều dài khoảng 979 km, theo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Theo định hướng mới, mạng lưới metro Hà Nội tiếp tục được mở rộng đáng kể so với các quy hoạch trước. Năm 2016, theo Quyết định 519/QĐ-TTg, hệ thống mới được định hình với 10 tuyến dài gần 398 km và 3 tuyến monorail khoảng 44 km. Đến Quy hoạch chung điều chỉnh năm 2024 tại Quyết định 1668/QĐ-TTg, quy mô tăng lên 14 tuyến với tổng chiều dài 616,9 km. Hiện nay, phương án mới nâng tổng số lên 18 tuyến, được xem là bước phát triển mang tính chiến lược dài hạn.
Về lộ trình đầu tư, giai đoạn 2026-2035 dự kiến hoàn thành khoảng 10 tuyến hoặc đoạn tuyến với tổng chiều dài khoảng 500 km, trong đó ưu tiên các tuyến trọng điểm như tuyến số 1 (Nội Bài - Ngọc Hồi) và tuyến số 6. Giai đoạn 2036-2045 sẽ tiếp tục hoàn thành thêm 7 tuyến với khoảng 383 km. Giai đoạn 2046-2065 hoàn thiện 3 tuyến còn lại với khoảng 96 km.
Tổng mức đầu tư toàn mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội được ước tính từ 109,7 - 137 tỷ USD, tùy theo phương án triển khai. Riêng giai đoạn 2026-2035 cần khoảng 60-70 tỷ USD, tuy nhiên hiện vẫn còn thiếu khoảng 18-27,6 tỷ USD, đặt ra yêu cầu lớn về huy động nguồn lực trong thời gian tới.
Để đáp ứng nhu cầu vốn, Hà Nội định hướng đa dạng hóa nguồn tài chính, trong đó ngân sách thành phố giữ vai trò chủ đạo, kết hợp với vốn hỗ trợ từ Trung ương, vốn ODA, phát hành trái phiếu, đặc biệt là trái phiếu xanh, cùng các mô hình hợp tác công - tư (PPP). Nguồn thu từ khai thác quỹ đất theo mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông (TOD) cũng được xác định có tiềm năng, nhưng chưa thể trở thành nguồn lực chính trong giai đoạn đầu.
Bên cạnh vấn đề vốn, thành phố cũng đang nghiên cứu kỹ các phương án kỹ thuật như xây dựng tuyến ngầm, trên cao hoặc đi nổi, tùy theo điều kiện địa hình, mật độ dân cư và hiệu quả kinh tế. Hệ thống đường sắt đô thị được định hướng phát triển đa chức năng, vừa phục vụ giao thông công cộng, vừa kết hợp yếu tố an ninh, quốc phòng và khai thác không gian ngầm đô thị.
Song song với đó, Hà Nội đang thúc đẩy hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong lĩnh vực đường sắt đô thị, hướng tới ban hành đồng bộ vào năm 2026. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2040 có thể làm chủ khoảng 95% công nghệ trong đầu tư, xây dựng và vận hành metro, từng bước hình thành ngành công nghiệp đường sắt đô thị trong nước.