Hà Nội: Điểm tựa từ những kết quả bước đầu của loạt quyết sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Thời gian qua, TP Hà Nội đã đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST&CĐS quốc gia, gắn liền với mục tiêu tăng trưởng 2 con số và phát triển bền vững. Đối với công tác xây dựng thể chế, chính sách cho phát triển KHCN, ĐMST&CĐS, kết quả đạt được của TP là gì, thưa ông?

- Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã thiết lập một tầm nhìn chiến lược quốc gia khi đưa KHCN, ĐMST&CĐS làm tâm điểm đột phá. Với Hà Nội, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở sự thay đổi về nhận thức, thấm nhuần về tư tưởng mà là hành động quyết liệt để đưa định hướng ấy vào đời sống thực tế thông qua việc xác định rõ 5 trụ cột cốt lõi bao gồm thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược - trong đó thể chế được coi là điều kiện tiên quyết, bắt buộc phải đi trước một bước.

Để cụ thể hóa sứ mệnh đó và phát huy tối đa không gian pháp lý từ Luật Thủ đô 2026 cùng Nghị quyết số 57-NQ/TW, TP đã chủ động xây dựng và ban hành hệ thống Nghị quyết của HĐND, Quyết định của UBND với các cơ chế, chính sách đặc thù, mang tính tiên phong, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển vượt bậc của Thủ đô.

Trong đó, về CĐS, quản trị dựa trên dữ liệu, hạ tầng công nghệ và lực lượng cơ sở, để đưa CĐS đi sâu vào từng ngõ ngách đời sống và nâng cao năng lực quản trị công, Hà Nội đã triển khai đồng bộ hệ thống các chính sách bao gồm tối ưu hóa thủ tục và kích cầu CĐS, đột phá đầu tư hạ tầng KHCN, kích hoạt lực lượng CĐS cơ sở, xác lập phương thức quản trị dựa trên số liệu thời gian thực.

Về cơ chế tài chính đột phá, thử nghiệm công nghệ mới, quản lý rủi ro trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ sinh thái ĐMST, với quan điểm chấp nhận rủi ro có kiểm soát và tháo gỡ “điểm nghẽn” về tài chính là “chìa khóa” để kiến tạo một hệ sinh thái ĐMST thực chất, Hà Nội thiết lập hành lang an toàn nhưng vẫn bảo đảm được sự linh hoạt cho các ý tưởng công nghệ mới.

Nổi bật là, về cơ chế tài chính chấp nhận rủi ro và khung thử nghiệm sandbox, Nghị quyết số 60/2026/NQ-HĐND thiết lập cơ chế tài chính tập trung của TP thông qua thành lập Quỹ Phát triển KHCN&ĐMST TP Hà Nội với mô hình vận hành hiện đại, chuyển căn bản sang cơ chế tài trợ, đặt hàng theo sản phẩm đầu ra và chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND thiết lập khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) thời hạn đến 3 năm (gia hạn tối đa 3 năm), loại bỏ tư duy “không quản được thì cấm” theo đúng chỉ đạo của Trung ương; đồng thời hỗ trợ 50% - 70% chi phí triển khai, tư vấn pháp lý, quản trị rủi ro và hỗ trợ dùng chung cơ sở dữ liệu, tài sản công.

Về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Nguồn nhân lực là nhân tố then chốt quyết định hiệu quả triển khai công nghệ và thực thi chính sách. Do đó, thay vì thu hút nhân lực theo hướng dàn trải, TP tập trung xây dựng cơ chế đãi ngộ vượt trội, gắn với yêu cầu thực tiễn và kết quả thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm.

Trên nền tảng thể chế đó, ông có thể khái quát một số kết quả nổi bật trong triển khai thực hiện?

- Việc ban hành hàng loạt Nghị quyết và Quyết định đặc thù trong thời gian ngắn vừa qua cho thấy quyết tâm thể chế hóa rất lớn của Hà Nội. Một số chính sách đã cho thấy hiệu quả bước đầu.

Thứ nhất là nghiên cứu KHCN xuất phát từ “bài toán lớn” và gắn với mục tiêu phát triển kinh tế. Thực hiện đặt hàng từ “bài toán” thực tiễn, gắn nghiên cứu với doanh nghiệp và thị trường, TP chuyển mạnh từ hỗ trợ nghiên cứu phân tán sang đặt hàng theo các “bài toán” phát triển, công nghệ chiến lược và khả năng ứng dụng, thương mại hóa. Đến tháng 9/2026, TP đã tiếp nhận hơn 160 đề xuất đặt hàng, xét tài trợ, đồng thời tăng cường mô hình liên kết 3 nhà.

Kết quả nghiên cứu từng bước chuyển hóa thành giá trị kinh tế, một số nhiệm vụ đã hình thành sản phẩm, công nghệ có khả năng ứng dụng và thương mại hóa rõ nét. Điển hình, công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá ngạnh cho lợi nhuận trên 20 triệu đồng/lồng 100m³, tỷ suất sinh lời 36%; mô hình nuôi ao đạt trên 180 triệu đồng/ha, tỷ suất sinh lời 33,7%. Máy phát tia plasma lạnh PlasmaMED thế hệ II đã làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo, phần cứng, phần mềm và vật tư tiêu hao; sản phẩm xe thang cứu hộ tầm vươn 32m và 56m đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, dự kiến khả năng tiêu thụ 10 - 20 xe/năm, góp phần đáp ứng nhu cầu trong nước và thay thế một phần sản phẩm nhập khẩu.

Thứ hai là thúc đẩy thử nghiệm công nghệ hướng tới mở rộng thị trường, hình thành động lực tăng trưởng mới. Sau hơn 2 tháng kể từ ngày HĐND TP ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND TP, UBND TP đã cho phép triển khai 2 dự án thử nghiệm tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, gồm dự án Thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh bao gồm xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng trong thời hạn 24 tháng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc và dự án Thử nghiệm triển khai sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp từ quặng đất hiếm của Việt Nam, thời hạn 18 tháng.

Sức lan tỏa của chính sách còn thể hiện rõ qua việc Sở Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận thêm 2 hồ sơ đề xuất khác trên Cổng dịch vụ công TP, đồng thời trực tiếp hướng dẫn 7 đơn vị đang có nhu cầu tham gia.

Thứ ba là CĐS ở cấp cơ sở. Nếu như Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND mở đường cho các sản phẩm công nghệ cao được tham gia vào cơ chế thử nghiệm có kiểm soát của TP, thì Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND lại hướng đến mục tiêu ở chiều ngược lại - thúc đẩy CĐS đi vào từng ngõ, từng nhà, từng người dân. Hai chính sách nói riêng cùng với các cơ chế, chính sách khác của TP nói chung đã thể hiện rõ nét mục tiêu hàng đầu của Thủ đô: không chỉ tập trung phát triển công nghệ mới ở tầng cao, mà còn phải bảo đảm thành quả công nghệ ấy lan tỏa đến tận cơ sở. Cùng với nguồn lực được bảo đảm theo Nghị quyết 92/2026/NQ-HĐND, vai trò của Tổ CĐS cộng đồng đang được gắn ngày càng chặt chẽ với nhiệm vụ phổ cập năng lực số cho người dân.

Có thể nói, những kết quả nêu trên - từ việc lần đầu tiên cho phép thử nghiệm có kiểm soát đồng thời nhiều loại phương tiện tự hành, mở đường cho công nghệ chế biến sâu đất hiếm, đến việc đưa CĐS lan tỏa đến từng thôn, tổ dân phố thông qua lực lượng Tổ CĐS cộng đồng - tuy mới là bước đầu, nhưng đã cho thấy rất rõ nét cách thức Hà Nội hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW: không chỉ dừng ở việc kiến tạo thể chế, mà đã chuyển hóa thể chế đó thành hành động cụ thể, có địa chỉ, có sản phẩm, có con người thụ hưởng. Đây chính là minh chứng sinh động cho việc KHCN, ĐMST&CĐS không phải là những khái niệm trừu tượng, mà đang từng bước trở thành động lực thực chất, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số và phát triển bền vững của Thủ đô trong giai đoạn tới.

Việc một số chính sách khác chưa thể hiện đầy đủ hiệu quả trong giai đoạn đầu triển khai là điều đã được dự liệu. Những cơ chế như phát triển hạ tầng hay đãi ngộ nhân tài đòi hỏi quy trình chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng, định mức và hướng dẫn liên ngành. Nét thực tế này giúp TP nhìn nhận rõ những “điểm nghẽn” về mặt thủ tục để tập trung tháo gỡ. Kết quả bước đầu từ các chính sách đi trước sẽ là điểm tựa thực tiễn quan trọng để Hà Nội rút kinh nghiệm, thúc đẩy toàn bộ hệ thống chính sách đặc thù nhanh chóng đi vào cuộc sống một cách thực chất và hiệu quả hơn.

Trân trọng cảm ơn ông!