Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng IoT trong ngành năng lượng, hướng tới đô thị thông minh

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn vừa ký ban hành Kế hoạch số 120/KH-UBND về việc triển khai ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong lĩnh vực năng lượng trên địa bàn thành phố.

Theo kế hoạch, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển một hệ sinh thái IoT đồng bộ trong toàn ngành năng lượng, bao gồm điện, xăng dầu, khí và các lĩnh vực liên quan. Hệ thống này cho phép kết nối, thu thập, tích hợp và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực xuyên suốt chuỗi cung ứng - từ sản xuất, truyền tải, phân phối đến tiêu thụ.

Dữ liệu sẽ được kết nối với Trung tâm giám sát, điều hành thông minh thành phố (HaNoi IOC), phục vụ công tác quản lý nhà nước và điều hành đô thị, hướng tới nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo an ninh năng lượng và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.

Thành phố sẽ từng bước hình thành lớp dữ liệu “Năng lượng - Điện - Chiếu sáng” (Utility Layer) trong mô hình đô thị thông minh, tích hợp với hệ thống bản đồ GIS và mô hình Digital Twin. Qua đó, hỗ trợ giám sát, dự báo, cảnh báo và điều phối tài nguyên năng lượng theo thời gian thực.

Việc triển khai IoT ngành năng lượng sẽ được thực hiện theo kiến trúc mở 4 lớp gồm: hạ tầng, dữ liệu, nền tảng và dịch vụ. Một nền tảng dữ liệu trung gian sẽ được xây dựng nhằm kết nối hệ thống ngành điện với HaNoi IOC, đảm bảo nguyên tắc không kết nối trực tiếp với hệ thống vận hành lõi, tránh rủi ro và lãng phí đầu tư. Thành phố cũng yêu cầu tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và dữ liệu quan trọng trong toàn bộ quá trình triển khai.

Theo đó, giai đoạn 2026 - 2027, Hà Nội tập trung tích hợp và khai thác hiệu quả 3 nhóm dữ liệu cốt lõi gồm: dữ liệu tiêu thụ điện, dữ liệu phụ tải và dữ liệu sự cố lưới điện; từng bước mở rộng sang các lĩnh vực như chiếu sáng công cộng, trạm sạc xe điện, công trình trọng điểm và năng lượng tái tạo phân tán.

Trong giai đoạn này, thành phố sẽ hoàn thiện hạ tầng đo đếm điện thông minh (AMI), thu thập dữ liệu phụ tải theo khu vực, tự động hóa việc ghi nhận và chuẩn hóa sự cố, liên kết với hệ thống GIS. Song song với đó, một nền tảng dữ liệu IoT ngành điện (Energy IoT Data Platform) sẽ được xây dựng, đóng vai trò trung gian giữa hệ thống điện lực và trung tâm điều hành đô thị thông minh, đảm bảo khả năng kết nối, chia sẻ và bảo mật dữ liệu.

Đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu đạt mức độ vận hành số đối với 100% dữ liệu hệ thống điện đủ điều kiện chia sẻ. Toàn bộ các trạm biến áp từ 110kV - 500kV sẽ được chuyển đổi số, vận hành không người trực, tích hợp camera và hệ thống giám sát trực tuyến.

Ngoài ra, 100% thiết bị trên lưới điện trung thế sẽ được kết nối IoT để giám sát thời gian thực, nâng cao khả năng tự động hóa và xử lý sự cố. Toàn bộ công tơ điện khách hàng cũng sẽ được triển khai theo lộ trình AMI/IoT, phục vụ điều hành phụ tải và khuyến khích sử dụng điện hiệu quả. Thành phố đặt mục tiêu giảm tổn thất điện năng bình quân khoảng 0,5% mỗi năm, rút ngắn thời gian mất điện của khách hàng.

Trong giai đoạn đầu, Hà Nội sẽ triển khai thí điểm tại một số khu vực đại diện, bao gồm: một phường trung tâm, một khu công nghiệp, một khu chung cư hỗn hợp và một khu dân cư có nhiều hộ kinh doanh. Đối với lĩnh vực xăng dầu và khí, thành phố cũng thí điểm kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử, tồn kho, an toàn phòng cháy chữa cháy và các chỉ số kỹ thuật tại một số cơ sở đại diện.

Giai đoạn 2027 - 2030, mô hình sẽ được mở rộng trên toàn thành phố, tiến tới hình thành Trung tâm vận hành số ngành năng lượng (Digital Operation Center), tích hợp các công cụ phân tích, cảnh báo và hỗ trợ điều hành đô thị thông minh. Việc triển khai IoT trong ngành năng lượng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện mà còn tạo nền tảng dữ liệu quan trọng cho công tác quy hoạch, dự báo và điều hành đô thị.

Khi hoàn thành giai đoạn 2026 - 2027, Hà Nội sẽ có bức tranh toàn diện về tiêu thụ điện theo không gian và thời gian, cùng các công cụ giám sát phụ tải và sự cố lưới điện. Đây sẽ là cơ sở để phát triển các ứng dụng phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và trợ lý ảo phục vụ điều hành đô thị trong tương lai.